Zerdeçal,  zencefil ailesine mensup sarı çiçekleri ve büyük yaprakları olan, çok yıllık ve yumrulu otsu bir bitkidir. Zerdeçal; zerdeçöp, safran kökü, sarıboya, zerdeçav, hint safranı ve turmerik olarak da adlandırılmaktadır. Bilimsel adı Curcuma longa olan zerdeçal bitkisi, Asya ülkelerinde binlerce yıldan beri gıda ve tedavi amaçlı olarak kullanılmaktadır. Zerdeçalın insanlar üzerindeki geniş terapötik etkinliği, içeriğindeki mucizevi molekül kurkuminden kaynaklanmaktadır.

Özellikle nezle, öksürük, sinüzit, romatizma hastalıkları, deri hastalıklarında kullanıldığı için Hindistan tıbbında zerdeçalın önemli bir yeri vardır. Ayrıca zerdeçal tonik ve kan temizleyicisi olarak da kullanılmaktadır. Deriyi yumuşatıcı özelliği olduğu için, deri hastalıklarını tedavi etmede kullanılan krem ve banyo sabunlarının üretiminde, kesik ve yaraların iyileştirilmesinde evlerde ilaç olarak kullanılmaktadır. Antimikrobiyal bir madde olarak kullanımı da bilinmektedir. Zerdeçal bitkisinden kurkumin maddesi elde edilmektedir. Kurkuminin lösemi, lenfoma, gastrointestinal sistemi kanserleri, genitoüriner sistem kanserleri, meme kanseri, yumurtalık kanseri, baş ve boyun kanseri, akciğer kanseri, melanoma ve nörolojik kanserleri önleyici özelliklerinin olduğu bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda zerdeçalın antioksidan ve antienflamatuar özelliklerinden dolayı Alzheimer hastalığı, katarakt oluşumu, multipl skleroz, karaciğer hasarı, enfarktüs ve felç gibi daha birçok hastalığın önlenmesinde önemli bir yeri olduğu bildirilmiştir.

Zerdeçaldan En İyi Nasıl Faydalanırız?

Kurkuminin düşük emiliminden  kaynaklanan zayıf biyoyararlanımı  zerdeçalın etkisini sınırlandırmaktadır. Kurkumin  tek başına alındığında insan vücudunda çok az oranda emilmekte ve bağırsaklardan hızla atılmaktadır. Bu nedenle kurkuminin biyoyararlanımını artıracak maddeler konusunda birçok araştırma yapılmış, karabiberde bulunan piperinin kurkuminin emilimini %2000 (20 kat) artırabildiği ileri sürülmüştür.

Zerdeçalın Besin Değerleri

DV (Daily Intake Value): Bir besin maddesinin günlük ihtiyacımızın ne kadarını karşıladığını gösterir. Örneğin bir yiyeceğin protein değeri DV %5 ise günlük protein ihtiyacımızın yüzde 5’ini karşılıyor demektir.

Zerdeçalın 100 gramında;

  • 354 kalori – DV % 18,
  • 10 g yağ – DV % 15,
  • 65 g karbonhidrat – DV % 22,
  • 21 g lif – DV % 84,
  • 8 g protein – DV % 16,
  • 483 mg  Omega 3 yağ asidi – DV % 97,
  • 1694 mg  Omega 6 yağ asidi bulunur.

Zerdeçalın İçindeki Mineral ve Vitaminler ile Besin Değeri Oranları

  • Manganez – DV % 392,
  • Demir – DV % 230,
  • B6 Vitamini – DV %90,
  • Potasyum – DV % 72,
  • Magnezyum – DV % 48,
  • C Vitamini – DV % 43,
  • Bakır – DV % 30,
  • Çinko – DV % 29,
  • Fosfor – DV % 27

Zerdeçal İle İlgili Çalışmalar ve Sonuçları

Yapılan çalışmalar, kurkuminin pek çok farklı tipte kanser tedavisinde kullanılabileceğini göstermekte ve bir anti kanser madde olarak kullanımı için ümit vermektedir. Kurkumin kanserli hücrelerde sinyal yolaklarını düzenleyerek anti kanser etkiler sergilemektedir.

Kurkumin midevi, gaz söktürücü ve idrar attırıcı etkilere sahiptir. Tayland’da yapılan çok merkezli bir çalışmada zerdeçalın dispepsi (hazımsızlık) üzerine etkisi araştırılmış, hastaların %87’ sinde iyileşme gözlenmiştir.

Kurkuminin anti inflamatuvar aktivitesi olduğu ilk kez 1995 yılında gösterilmiştir. Zerdeçalın  anti inflamatuar etkisi eklem sorunlarını geciktirip hafifletmektedir.

Bazı klinik araştırmalarda kurkuminin  pankreas kanseri hastaları için var olan ilaçlarla kombinasyon halinde yararlı olduğu,  tek başına veya mevcut ilaçlarla kombinasyon halinde, diğer yaygın kanserler; prostat kanseri, meme kanserinde de etkililiği gösterilmiştir.

Zerdeçalın Alzheimer riskini düşürdüğünü gösteren veriler vardır.  Zerdeçal düzenli tüketildiğinde sadece Alzheimer’ı engellemekle kalmayıp  her türlü demans sorununu geciktirerek belleği desteklemektedir.

Bilimsel araştırmalar, zerdeçalın damar kireçlenmesinin durdurulmasına, atardamarlarda plak oluşumunun azaltılmasına ve kan pıhtısı oluşumunun engellenmesinde yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Bir çalışmada kurkuminin düşük dozlarda total kolesterol ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeylerini düşürmede etkili olduğu bulunmuştur.

Kurkumin tedavisi diyabetik hastalarda endotel fonksiyonunu ve oksidatif stres ve inflamatuvar belirteçleri önemli ölçüde düzeltmektedir.

Üveitli hastalar üzerinde yapılan bir çalışmada kurkuminin iyi tolere edildiği ve birkaç hafta tedaviden sonra hastaların % 80’inden fazlasında göz rahatsızlığının azaldığı görülmüştür.

Zerdeçal İle İlgili Önemli Uyarılar

Zerdeçalın safra arttırıcı etkisinden dolayı safra kanalları tıkanık olanlar veya safra taşı bulunanlar hekim kontrolünde kullanmalıdır. Hamilelerde rahim kasılmalarını arttırabileceği için yoğun tüketilmemesi önerilir. Bir hafta içinde ameliyat olacak olanlar zerdeçal tüketmemelidir. Bilinen yan etkileri yoktur. Başka ilaçlarla etkileşimi bilinmemektedir.

Referanslar:

  • http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/24/2174/22529.pdf
  • https://cdn-merchant.ganipara.com/assets/3991/files/ZerdecalLiteraturTarama.pdf
  • https://www.researchgate.net/publication/291971809_Zerdecal_Curcuma_longa_L
  • http://dergipark.gov.tr/download/article-file/437554
  • http://adudspace.adu.edu.tr:8080/jspui/bitstream/11607/3267/1/NAG%C4%B0HAN%20ERTEN.pdf
  • https://www.researchgate.net/profile/A_Suha_Yalcin/publication/310572825_Kurkumin_Kuersetin_ve_Cay_Katesinlerinin_Anti-Kanser_Etkileri/links/5831a83808ae138f1c078864/Kurkumin-Kuersetin-ve-Cay-Katesinlerinin-Anti-Kanser-Etkileri.pdf

Uzman Diyetisyen Betül AY YILMAZ‘ın yazıları için tıklayınız…