Yusuf Ziya ORTAÇ

Hayatı

Şair ve yazar, siyaset adamı (D. 23 Nisan 1895, İstanbul – Ö. 11 Mart 1967, İstanbul). Arif Ünlü, İzci, Kamber, Sarı Çizmeli Mehmet Ağa, Yakuboğlu Işık, Çimdik adlarını da kullandı. İlköğrenimine Beylerbeyinde İstavroz Abdullah Ağa Mektebinde başladı. Alyans İzrailit Okulunu ve Vefa İdadisini (lise) tamamladıktan sonra dışardan sınava girerek Darülfünun (İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Bölümünü bitirdi (1915). Vefa İdadisinde yakın arkadaşları Peyami Safa ve Hasan Ali Yücel oldu. İzmit, Galatasaray ve Mercan liseleri ile İstanbul’daki yabancı özel okullarda edebiyat öğretmenliği yapan Yusuf Ziya Ortaç, tek başına çıkardığı Şair (1918- 19, 15 sayı) ve Orhan Seyfi’nin çıkarmaya başladığı Akbaba adlı haftalık mizah dergisini 1923’ten itibaren yönetti. Orhan Seyfi ile Aydabir (1935-37) adlı dergiyi, 1935’ten itibaren Heray adlı sanat iktisat ve siyaset dergisini yayımladı. 1946’da CHP’den Ordu Milletvekili seçildi. Milletvekilliği görevi sonra erdikten sonra yine dergicilik ve yayıncılıkla uğraştı. Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verildi.

Edebi Kişiliği

Hece vezniyle yazdığı ilk şiiri “Gecenin Hamamı”, Türk Yurdu’nda yayımlandı. Daha sonra şiirleri; Türk Yurdu, İçtihad, Servet-i Fünun, Şair, İnci (1919), Büyük Mecmua (1919) ve Orhan Seyfi ile yayımladıkları Çınaraltı dergilerinde yayımlandı. Mizahi şiirlerini ise yine Orhan Seyfi ile birlikte çıkardığı haftalık Diken (1918-20) dergisinde Çimdik imzasıyla yayımladı. İkdam’da “Perde”, Cumhuriyet gazetesinde “Akisler” adlı yazılarını yayımladı. “Hecenin Beş Şairi”nden biri olarak yalın ve akıcı şiirleriyle tanındı. 1914’te Kehkeşan dergisinin açtığı bir yarışmada bir şiiri birinci seçildi. Bunun üzerine Halit Fahri Ozansoy ona bir kravat armağan etti. İçtihad dergisinin toplantılarına katıldı ve uzun yıllar Akbaba dergisini yayınladı.

Eserleri

Şiir

Akından Akına (1916), Cenk Ufukları (1917), Şen Kitap (mizahi şiirler, 1919), Aşıklar Yolu (1919), Yanardağ (1928), Bir Servi Gölgesi (1938), Kuş Cıvıltıları (çocuk şiirleri, 1938), Bir Rüzgar Esti (Binnaz oyunu ile, 1962).

Oyun

Kördüğüm (1917), Binnaz (hece ölçüsü ile, manzum, 1918, filme de alındı), Şüphe(1918), Name (1919), Latife (manzum, 1923), Nikahta Keramet (1923).

Roman

Kürkçü Dükkanı (1931), Şeker Osman (1932), Göç (1943), Sarı Çizmeli Mehmet Ağa (1956), Gün Doğmadan (1960).

Gezi

Göz Ucuyla Avrupa (1958).

Biyografi

İsmet İnönü (1946)

Anı

Portreler (1960), Bizim Yokuş (1966).


Kaynakça

IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 346). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.