Turgut ÖZAKMAN

Hayatı

Oyun ve roman yazarı. (1 Ey­lül 1930, Ankara / Ö. 28 Eylül 2013, Ankara). İlkokulu Kırıkkale’de, ortaokulu Ankara’da okudu ve 1948 yılında Ankara Atatürk Lisesi’ni, 1952 yı­lında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Bir süre avukatlık yaptıktan sonra Almanya’ya giderek Köln Tiyatro Bilgileri Enstitüsüne (1955-56) devam ettikten sonra Devlet Tiyatrosu’na dramaturg olarak girdi. Bonn Basın Ataşe Yardımcısı (1960-62) oldu, Ankara Radyosunda Söz ve Temsil Yayınları Şefi olarak gö­rev yaptı. Türkiye’ye dönüşünden iki yıl sonra, TRT’de Merkez Program Daire Başkanlığı, Genel Müdür Yardımcılığı, Devlet Tiyatrolarında Genel Müdür Başyardımcılığı ve 1983 – 1987 yılları arasında Genel Müdürlük yaptı. 1988-1994 yılları arasında Radyo-Televizyon Yüksek Kurulu’nda üyelik ve başkan yardımcılığı görevlerinde bulundu. Uzun yıllar Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü’nde (DTCF Tiyatro) kadrolu öğretim görevlisi olarak çalıştı ve Dramatik Yazarlık dersleri verdi. Turgut Özakman’ın üç çocuğu ve dört torunu bulunuyor. 28 Eylül 2013 tarihinde tedavi olduğu hastanede hayatını kaybetmiştir.

Edebi Kişiliği

Özakman’ın ilk öyküsü “Lades”, 4 Aralık 1946’da Ulus gazetesinde yayımlanmıştı. Yazıları çoğunlukla Hisar ve Türk Dili dergilerinde yayım­landı, Tercüme dergisinde şiir çeviri­leri yer aldı. “Masum Katiller’’ adlı ilk oyununun Devlet Tiyatrosunda oy­nanarak (1951) beğenilmesi üzerine öykü çalışmalarını bırakarak tümüyle oyun yazarlığına yöneldi. 1950 Kuşa­ğı Türk oyun yazarlarının içinde en verimli yazardır. Tiyat­ro oyunları, başta Devlet Tiyatroları olmak üzere, ülkemizin en seçkin tiyatro sahnelerinde gösterime gir­di. Ayrıca, Kurtuluş Savaşı’nı konu alan yirmi bölümlük “Kurtuluş” adlı di­zinin 1989’da senaryosunu yazarak TRT’ye verdi. Genellikle birey-toplum çatışmasını işleyen tiyatro oyunlarını, yalın bir dille ve halkın anlayacağı biçimde yazdığı için, geniş bir izleyici kitlesi tarafından ilgiyle ve beğeniyle takip edildi.

Ayrıca romanlarıyla çağdaş Türk edebiyatında kendine haklı bir yer açmayı başardı. Özellikle Mustafa Kemal’in önderliğinde yeni bir devletin ve ulusun doğuşuyla sonuçlanan Kurtuluş Savaşı’nın öyküsünü geniş kitlelere anlatmayı ve öğretmeyi amaçlayan “Şu Çılgın Türkler” adlı belgesel ro­manı, toplumun bütün katmanlarında büyük bir beğeni ile karşılandı; yüz­lerce baskı yaptı ve çok farklı ortam­larda konuşuldu, tartışıldı. Turgut Özakman, Cumhuriyet Dönemi tarihiyle de ya­kından ilgilendi romanlarının dışında “Dr. Rıza Nur Dosyası” (1995), “1881- 1938, Atatürk, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi (1999) ile “Vahidettin, M. Kemal ve Milli Mücadele, Yalanlar, Yanlışlar, Yutturmacalar” (2000) adlı incelemeleri yayımladı. Ayrıca “Bizi Dinler misiniz?”, “Dil Üzerine Konuşmalar” (1969), “Radyo Notları” (1969), “Oyun ve Senaryo Yazma Tekniği” (1996) gibi kitaplara da imza attı.

Eserleri

Oyun

(İlk oynanış sırasıyla): Masum Katiller (1946), Pembe Evin Kaderi (1951; bas. 1999), Duvarların Ötesi (1959, bas., 1965), Güneşte On Kişi (bas., 1955), Tufan (1957), Hastane (1959; bas. 1999), Kanaviçe (1960; bas. 1999), Ocak (1962, bas., 1963, TV’de gösterildi, 1989), Paramparça (1963; bas. 1999), Bulvar (1964), Ulusal Kolej Disiplin Kurulu (1966), Komşularımız (1966), Sarıpınar 1914 (1968; bas. 1992), Babamla Birlikte (1971), Fehim Paşa Konağı (1980), Resimli Osmanlı Ta­rihi (1983; bas. 1992), Bir Şehnaz Oyun (1984; bas. 1992), Masal Var Masalcı Var (Ak Masal Kara Masal) (1981; bas. 1999), Ah Şu Gençler (1983; bas. 1990), Töre (1986; bas. 1991), Deliler (1987), Ben Mimar Sinan (1988; bas. 1999), Şu Çılgın Türkler (2006), Bütün Oyunları (2008), Bütün Oyunları 2 (2006), Bütün Oyunları 3 (2008), Bütün Oyunları 4 (2008), Bütün Oyunları 5 (2009), Bütün Oyunları 6 (2010). Bütün Oyunları 7 (2011).

Senaryo (İlk Gösterim Sıra­sıyla)

Keloğlan Aramızda (1972-75), Yatık Emine (1972-75), Tuzsuz Deli Bekir (1972-75), Kurtuluş (1995), Cumhuriyet (1998), Dersimiz: Ata­türk (2009).

Roman

Korkma İnsancık Korkma (1993), Romantika (2000), Şu Çılgın Türkler (belgesel roman, 2005), Diriliş – Çanakkale 1915 (2008),  Cumhuriyet – Türk Mucizesi (2009),  Cumhuriyet – Tük Mucizesi 2 (2010).

İnceleme

Dr. Rıza Nur Dosyası (1995), Vahidettin-Mustafa Kemal ve Milli Mücadele (1997), 1881-1938 Atatürk Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi (1999), Oyun ve Senaryo Yazma Tekniği (1998), 19 Mayıs 1999 Atatürk Ye­niden Samsun’da (2. bas. 2002), Şu Çılgın Türkler (2005).

Diğer Eserleri

Radyo Notları (1969), Unutulmaz Şiirler (1999), Bizi Dinler misiniz? (Dil üzerine konuşmalar, 1969).


Kaynakça

IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 354). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.