Tükenmişlik Sendromu: İşim Beni Tüketmek Üzere!

Son yıllarda çalışma yaşamının gitgide daha fazla yıpratıcı olması ve çalışma saatlerinin uzunluğu pek çok insanın psikolojik sınırını zorlar duruma geldi. İş yerinde daha fazla zaman geçirmek ve özel hayata daha az zaman ayırmanın sonucunda insanlar kendisini mutsuz ve bitkin hissediyor. Eğer siz de kendinizi yorgun, bitkin, başarısız, işe gitmekte isteksiz hissediyorsanız tükenmişlik sendromu sizi de etkisi altına almış olabilir.

Tükenmişlik sendromu, iş yerinde yoğun çalışma temposu ve işi gereği başkalarıyla yoğun etkileşim, iletişim içinde olunması sonucunda, kişinin kendisini fiziksel, duygusal ve zihinsel olarak tükenmiş hissetmesidir.

Tükenmişlik sendromunun üç bileşeni bulunmaktadır:

1.Duygusal Tükenme: Kişinin içinde bulunduğu durumdan kaynaklanan ruhsal sorunlarla mücadele edecek kaynaklarının tükenmesini ifade etmektedir.

2.Duyarsızlaşma: Duygusal tükenmenin ardından kişinin iş yaşamında ilişkisi olduğu kişilere karşı katı, anlayışsız davranışlar sergilemesini ve onlarla ilişkilerini sınırlandırmasını ifade etmektedir.

3.Kişisel Beceri: Kişinin kendisine karşı olumsuz değerlendirmelerde bulunarak başarı ve yeterlilik duygusunun azalmasınıifade etmektedir.

Tükenmişlik sendromunun nedenleri arasında;

  • Çalışma saatlerinin fazlalığı,
  • Unvanda yükselmenin olmaması,
  • İş güvenliği sorunlarının olması,
  • Verilen kararlarda söz sahibi olamama,
  • İş yerinde duygusal ya da cinsel taciz,
  • İş tanımının net olmaması,
  • Üstlerin tutarsız davranışları,
  • Yoğun baskı altında çalışma,
  • Sosyal destek yetersizliği gibi faktörler sayılabilir.

Tükenmişlik sendromunun kişinin üzerindeki olumsuz etkileri:

  • Sıkça yaşanan baş ağrıları, kas ağrıları, mide rahatsızlıkları gibi bedensel yakınmalar
  • Kronik yorgunluk
  • Enerjide azalma
  • Uykusuzluk
  • Çökkün, mutsuz, ümitsiz, güvensiz hissetme
  • İşe karşı ilgiyi yitirme, kendini iş yerine ait hissetmeme
  • Kendini güçsüz ve yetersiz hissetme
  • Diğer kişilere karşı (iş ve sosyal yaşamda) toleransın azalması ve tartışmalarda artış olması

Son olarak, tükenmişlik sendromu uluslararası alanda tanı olarak belirtilmemiştir. Örneğin; Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı’nda tükenmişlik sendromu yer almamaktadır. Tabi bu durum bizim tükenmişlik sendromunu dışlayacağımız ve böyle bir sorun yaşayan kişiyle ilgilenmeyeceğimiz anlamına gelmemelidir. Uzun sürede etkileri ortaya çıkan ve kişiyi duygusal olarak oldukça yıpratan böyle bir durumda psikolojik yardım almak en doğrusudur.


Uzman Psikolog Şeyda SOFUOĞLU’nun yazıları için tıklayınız…