Geçmişten günümüze yaşam koşulları ile beslenme ilişkisine bakıldığında diyet içerisinde hazır gıdaların hızla artması ve dönem dönem moda besinlerin gündemde yer alması, mevcut besin kaynaklarının da sağlıklı beslenme ve besin kalitesi açısından yeniden ele alınmasına neden olmuştur. Bu arayışlar aynı zamanda geçmişi çok eskilere dayanan, yetiştiriciliğinin farklı nedenlerle terk edildiği ya da halen dünyanın az gelişmiş marjinal alanlarında, ilkel tarımsal yöntemler kullanılarak üretimi yapılan bitki türlerinin tekrar gündeme gelmesine neden olmuştur. Son zamanlarda adını sıkça duyduğumuz teff tohumu da bunlardan bir tanesidir. Diğer bir açıdan da teff’in bu zamana kadar geri planda kalmasının nedeni, hakkında sınırlı sayıda bilgi ve çalışma olmasıdır.

Teff, kelime olarak kayıp anlamına geliyor. O kadar küçük boyutlarda ki, dünyada bilinen en küçük tahıl tanesidir. Çok ufak taneli, yumuşak ve tatlı bir tahıldır.

Kuzey Etiyopya’da yılda yalnızca bir defa ekilen teff, çayırgüzeli bitkisinin bir çeşidi olup; bu bölgede üretim maliyetinin düşük olması, kazancının ise yüksek olması sayesinde halk arasında, yetiştiren ve tüketen kesim arasında önemli statü farkı oluşturuyor.

Etiyopya dışında Kanada, Amerika, Uganda, Mısır ve Avustralya’da da teff üreticiliği yapılıyor. Teff, daha ziyade tanesi için yetiştirilen ve bu şekilde bilinen bir bitki olmasına karşın bitkinin yem bitkisi olarak kullanılma potansiyeli oldukça yüksektir.

Teff’in beyaz, kırmızı ve kahverengi olmak üzere üç çeşidi bulunuyor. Beyaz teff’in tadı kestane tadına, kırmızı ve kahverengi teffler ise fındığa benzediği için tüketimleri kolaydır.

Teff Tohumunun Faydaları

  • Teff içerik olarak çok güçlü bir protein ve kalsiyum kaynağıdır. Demir ve lif açısından da oldukça zengindir.
  • Bunların yanı sıra yüksek oranda magnezyum, fosfor, tiamin ve C vitamini de içeriyor.
  • En önemli özelliklerinden biri de glütensiz olmasıdır. Böylece çölyak hastaları tarafından da rahatlıkla tüketilebiliyor.
  • Şeker hastaları için de güzel bir alternatif, zira kan şekerinin dengelenmesinde önemli rol oynuyor. İnsülin direnci olan bireylerde de rahatlıkla tüketilebilecek bir besin türüdür.
  • Sindirim sisteminin yakın dostu olan teff, prebiyotik yapıdadır. Daha sağlıklı bir sindirim için düzenleyici ve kabızlık sorunu olan bireylerde oldukça yararlıdır.
  • En seveceğiniz özelliklerinden biri de metabolizmayı hızlandırması ve yağ yakımında destek olmasıdır. Kısacası, ulaşılabilirliği ölçüsünde diyet dostu ürünler listenizin ilk sıralarına gönül rahatlığıyla oturabilir.
  • Kansere karşı da güçlü antioksidan kapasitesi sayesinde koruma sağlıyor.
  • Kandaki hemoglobin seviyesini artırdığı için kan kanserine karşı da koruyucu özellik taşıyor.
  • Teff tohumu, içeriğindeki mineraller sayesinde ağrı ve iltihabi reaksiyonların azalmasında etkilidir.
  • Regl sancıları ve kramplarda faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Aslında teffin ülkemizde üretilmiyor olması, sürdürülebilir bir beslenme açısından pek uygun değildir.

 

Gelelim cevabı en çok merak edilen soruya:

Teff Zayıflatıyor mu?

Diyetisyenler olarak her zaman savunduğumuz gibi hiçbir besinin tek başına zayıflatma etkisi bulunmamaktadır. Ancak içeriği ve besin kompozisyonu sayesinde; doğru, dengeli ve ölçülü bir beslenme programı dahilinde zayıflamaya yardımcı besinler grubunda değerlendirebiliriz.

Teff’i Nasıl Tüketebiliriz?

  • Ekmek mayalamada kullanıp ekmeklerinizi lezzetlendirebilirsiniz.
  • Direkt tahıl olarak salata, pilav ve çorbalarınıza ekleyebilirsiniz.
  • Teff, çay olarak da tüketilse de, teff çayı olarak satılan ürünlerin pek çok katkı maddesi içerdiği göz ardı edilmemelidir.
  • Karabuğday ve kinoalı tarifleri rahatlıkla teff için de uygulayabilirsiniz.

 

Sağlıklı günler dilerim…


Diyetisyen Ayşe ÜNAL‘ın yazıları için tıklayınız…