Stresle Başa Çıkmanın Benlik Saygısı ile İlişkisi

Benlik saygısı, benliğin duygusal boyutudur. Birey, kim olduğuyla ilgili belirli fikirlere sahip olmasının yanı sıra kim olduğuyla ilgili belirli duygulara da sahiptir. Böylelikle benlik saygısı, bireyin kendi benliğini beğenme ve değerli bulma derecesi anlamına gelmektedir.

Rosenberg, benlik saygısını kişinin kendine karşı pozitif veya negatif tavrı olarak ele alır. Buna göre, kişi kendini değerlendirmede olumlu bir tutum içindeyse benlik saygısı yüksek; olumsuz bir tutum içindeyse benlik saygısı düşük olmaktadır. Yüksek benlik saygısına sahip bir birey, kendine saygı duymakta ve kendini toplumda değerli bir kişilik olarak görmektedir. Bireyin düşük benlik saygısına sahip olması ise, genel olarak kalıcı ve sürekli bir şekilde kendisini olumsuz değerlendirdiği anlamına gelmektedir. Düşük benlik saygısının; psikolojik zorluklar, depresyon, yalnızlık ve akademik başarısızlık gibi kişisel problemlerle de ilgili olduğu bulunmuştur. Ayrıca, benlik saygısının stres ve içselleştirilmiş problemler ile depresif belirtiler üzerinde de anlamlı bir etkisi vardır. Öte yandan yine konuyla ilgili yapılan çalışmalarda, yüksek benlik saygısına sahip çocukların, yaşamın olumsuz etkilerinden kendilerini korumayı başarabildikleri ve stresi kendi iç dünyalarında daha az tehlikeli olacak biçimde tolere edebildikleri bulunmuştur. Benlik saygısının yüksek olması, bireyin psikolojik sağlığını olumlu, düşük olması ise olumsuz olarak etkilemektedir.

İnsanların stresle başa çıkma tarzlarını belirlemelerinde; bireysel farklılıklar, sosyal beceri, sosyal destek ve kişisel kaynakları etkili olmaktadır. Konuyla ilgili yapılan araştırmalarda problem odaklı stresle başa çıkma stratejisi, duygu odaklı stresle başa çıkma stratejisine göre daha fazla etkili bulunmuştur. Kaçınma ve duygu odaklı başa çıkma yolları olumsuz başa çıkmalar olarak nitelendirilir. Stresi algılama ve başa çıkmada bireyin benlik saygısının da etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Araştırmalar bireylerin benlik saygısı düzeyleri arttıkça, problem odaklı başa çıkma davranışının arttığını ortaya koymaktadır. Stres yaratan durumu gerçekçi bir biçimde değerlendirebilen, sorun odaklı başa çıkma yollarını kullanan, benlik saygısı düzeyi yüksek kişilerin strese karşı daha dayanıklı oldukları görülmüştür. Yüksek benlik saygısına sahip olanların, yaşamın olumsuz etkilerinden kendilerini korumayı başarabildikleri ve stresi tolere edebildikleri bulunmuştur.


Psikolog Kübra DURSUN’un yazıları için tıklayınız…