Bir mevsimin bitmesi ve bir diğerinin başlaması tüm canlıları farklı şekilde de olsa “etkileyen” bir döngüdür. Bizler için şunu söyleyebiliriz: “Mevsimler değişmeye başladı, duygu durumumuz da bu durumdan nasibini aldı”. Sonbaharın gelmesi ve havaların soğumaya başlamasıyla birlikte; “Bu aralar sabahları zor uyanıyorum.”, “Sanki enerjim bitmiş gibi.” ya da “İsteksizlik geldi bu aralar üzerime, dışarıya çıkmak istemiyorum.” şeklindeki ifadeleri çevrenizde duymuşsunuzdur.

Peki sonbaharda neden böyle bitkin, isteksiz, halsiz, mutsuz hissediyoruz?

  • Sonbahara geçişimizle beraber geceler uzamaya, gündüzler kısalmaya başladı. Bununla birlikte güneş ışığını daha az görmeye başladık. Temel etki de zaten bu iki durumda gizli denebilir.
  • Sonbaharda gecelerin uzamasıyla birlikte melatonin hormonunda artış gözlenir. Melatonin hormonu; karanlıkta daha fazla salgılanan, uyku-uyanıklık döngüsünü ayarlayan, vücutta fazla salınımı durumunda uykuda geçen süreyi arttıran hormondur. Kısaca melatonin arttıkça daha fazla uykulu hisseder ve daha fazla uyuruz. Ayrıca melatonin yüksekliği, sersemlik ve dikkati odaklamada zorluk yaşamamıza da sebep olur. İşte bu nedenlerle daha fazla uyumak istersiniz, yataktan çıkmak zulüm gelir ve kendinizi bitkin hissedersiniz.
  • Bir de tabi sonbaharda güneş ışığına maruz kalma süremiz azalıyor, gündüzler daha kısa oluyor. Bu durumda serotonin hormonunun az salgılanmasına neden oluyor. Biliyoruz ki serotonin gün ışığında, güneş ışığında daha fazla salgılanır. Serotonin hormonu, yani herkesin bildiği ismiyle mutluluk hormonu; olumlu duyguları artırır, enerjiyi artırır, iştahı azaltır. Kısaca, sonbaharda serotonin hormonunun salgılanmasındaki düşüşün ruh sağlığımız üzerinde olumsuz etkileri olduğunu söylemek mümkündür.
  • Yılın belli zamanlarında, yani sonbahar ve kış aylarında depresif semptomların artışı; yılın diğer zamanlarında, yani ilkbahar ve yaz aylarında ise depresif semptomların ortadan kalkması şeklinde seyreden duygudurum “mevsimsel duygudurum bozukluğu” olarak adlandırılmaktadır. Bu durumun da ruh sağlığımız üzerinde etkili olduğu yadsınamaz bir gerçektir.

Mevsimsel Duygudurum Bozukluğuna Karşı Neler Yapılmalı?

  • Egzersiz yapmak,
  • Yoga ya da meditasyon yapmak,
  • Güneşli günlerde dışarıya çıkıp yürüyüş yapmak,
  • Kendinizi iyi hissettirecek bir hobiyle meşgul olmak,
  • Günlük ihtiyacınızdan daha fazla uyumamak,
  • En önemlisi sosyal destek sanırım. Mümkün oldukça arkadaşlarınızla vakit geçirin ve birlikte bir şeyler yapın.

Tüm bunlar daha iyi hissetmenizi sağlayacaktır. Eğer hala kendinizi iyi hissetmiyorsanız işte o zaman bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmenizde fayda vardır.


Uzman Psikolog Şeyda SOFUOĞLU‘nun yazıları için tıklayınız…