Selenyum Minerali Tiroid Dokusunu İyileştiriyor

Esansiyel bir mineral olan selenyum (Se) insan hayatı için temel bir öneme sahiptir. Birçok enzimin yapısına katılır ve tiroid hormon mekanizması, antioksidan enzim savunması, immün sistemin düzenlenmesi gibi birçok olayda rol oynamaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar selenyum eksikliğinin yaşlanma, kanser, insülin direnci, diyabet, kardiyovasküler ve nörodejeneratif hastalıklar, immün sistem hastalıklarıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu mineral, insan vücudunun önemli metabolik yolaklarının vazgeçilmez bir bileşenidir. Aktif bölgesine selenosistein şeklinde selenyum katılmış proteinler selenoproteinler olarak tanımlanmaktadır ve bu proteinlerin fonksiyonlarını yerine getirmeleri için selenyuma gereksinimleri vardır. İnsan vücudunda 100 civarında selenoprotein bulunduğu tahmin edilmektedir ve bunların sadece 30 tanesi tanımlanmıştır.

Selenyum İçerikli Vücut Proteinlerinin İşlevleri

  • Kanser ve diğer kimyasal toksisitelerde vazgeçilmez antioksidan enzimlerdir.
  • Tiroid hormon ve tiroid fonksiyonlarını düzenlerler.
  • Üreme fonksiyonu için spermde yapısal proteinlerdir.
  • Bazı viral enfeksiyonlarda, HIV-1 dahil, mikropların hastalığa neden olma yeteneklerini azaltabilirler.
  • Bu mineral, vücuttaki en önemli antioksidan olan lutatyonperoksidazın yapısına katılmaktadır.

Selenyum İçin Günlük Alınması Gereken Miktarlar

Türkiye Beslenme Rehberi (2016)’nde günlük selenyum gereksinimi her iki cinsiyet için 70 mcg olarak belirtilmektedir. Diyetle alımı 7 mcg/gün ile 4990 mcg/gün arasında değişmekle birlikte; ortalama alımının Amerika’da 109 mcg/gün , İzlanda’da 51 mcg/gün, Avustralya’da 71.4 mcg/gün olduğu saptanmıştır. Türkiye’de yapılan çalışmalarda, günlük alım düzeyleri ortalama 30-36.5mcg/gün olarak bulunmuştur.

Selenyum Kaynakları

Diyetteki kaynakları; yağlı tohumlar, kabuklu yemişler, özellikle brezilya cevizi, tavuk, balık, özellikle tuna, hindi, deniz ürünleri, tahıllar ve yumurtadır. Pişirme ile besinlerdeki bu mineral miktarında yaklaşık %50 kayıplar olduğu ancak eğer besinler düşük pH’da pişirilirse kayıplarının azalacağı bildirilmiştir.

Çalışmalar Ne Diyor?

Tiroid fonksiyon bozukluğu gösteren çeşitli hastalıklarda bu mineralin takviye edilmesini antioksidan enzim olan glutatyonperoksidaz ve diğer selenoproteinlerin aktivitesini artırdığını bildiren çalışmalar mevcuttur.

Yaşları 60 ila 74 arasında değişen 491 ötiroid kişide yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada selenyum katkısının doza bağımlı olarak tiroid fonksiyonlarını etkilediği, plasebo ile kıyaslandığında serum serbest T4 ve hormon düzeyini azalttığı gösterilmiştir.

Hashimoto tiroiditli hastalarda serum anti-TPO seviyelerinde selenyum tedavisinin etkileri araştırılmış, altı ay boyunca 80 hastaya uygulanan 200 mcg/gün selenyum takviyesi sonrasında 40 hastanın tedavisi kesilip izlenmiş, 40 hastada tedaviye devam edilmiştir. 3. ayda ve 6. ayda serum anti-TPO seviyelerinde azalma izlenmiştir. Tedaviye devam eden grupta 1. yıl sonunda %21’ lik bir antikor düşüşü izlenmiştir. Tedavisi kesilen grupta ise 2. altı ayda antikor seviyelerinde %4,8’ lik bir artış izlenmiştir.

Afrika’nın endemik guatr bölgesinde kreten çocuklarda serum selenyum ve glutatyonperoksidaz düzeylerinin düşük olduğu saptanarak bu çocuklarda toksik oksijen hasarının ve selenyum eksikliğinin tiroid bezi tahribatına yol açabileceği belirtilmiştir.

Diffüz veya nodüler guatr ile karakterize, ötiroid, subklinikhipotiroidzm ve kalıcı hipotiroidizm ile seyreden önemli bir tiroid hastalığı olan Hashimototiroditinde selenyum takviyesinin levotiroksine destekleyici olarak kullanılmasının faydalı olduğuna dair kanıtlar vardır.

Gebeliği süresince ve doğum sonrası dönemde selenyum takviyesi alan hastalarda inflamatuar tiroid hastalığının daha az görüldüğü bildirilmiştir.

Sonuç olarak esansiyel bir element olan ve vücudumuzdaki farklı metabolik yolaklardaki enzimlerin gerek işlevinde gerekse yapısında rol alan bu mineral, normal tiroid fonksiyonları ve hastalıklara neden olan antioksidan savunma sistemlerinin desteklenmesi için oldukça gerekli olup diyetle yeterli miktarda alınmalıdır.


Referanslar

  • http://dergipark.gov.tr/download/article-file/383639
  • https://www.journalagent.com/turkhijyen/pdfs/THDBD_72_4_311_316.pdf
  • http://www.turkjem.org/uploads/pdf/14-3-0_76-79.pdf
  • https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/10915,tuber-turkiye-beslenme-rehberipdf.pdf

Uzman Diyetisyen Betül AY YILMAZ’ın yazıları için tıklayınız…