Sedef Hastalığı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

Sedef Hastalığı Nedir?

Cilt hücrelerinin normalden 10 kat daha hızlı çoğalmasına neden olan; yaygın, kronik (uzun süreli) genetik ve sistemik bir cilt hastalığıdır. Biriken cilt hücreleri kalın ve pullu plaklara dönüşür. Bu plaklarsa kaşıntı, yanma ve rahatsızlığa neden olur. Sedef hastalığı, Vücudun her tarafında ortaya çıkabilir ancak sıklıkla dirsek, diz ve kafa derisinde olur. Bulaşıcı olmayan ve tedavi edilemez bir hastalıktır. Ancak semptomlar kontrol altına alınabilir.

Sedef Hastalığının Belirtileri

Belirtiler ve semptomlar herkes için farklıdır. En sık görülen belirtiler;

  • Kırmızı, kabarık, iltihaplı cilt lekeleri
  • Kırmızı lekelerin üzerinde oluşan beyazımsı gümüş pullar veya plakalar
  • Çatlayan ve kanayan kuru cilt
  • Yamalar etrafında oluşan ağrı
  • Yamaların çevresinde oluşan kaşıntı ve yanma hissi
  • Kalın ve çukurlu tırnaklar
  • Eklemlerde oluşan şişlik ve acı

Sedef hastalığında semptomlar belirli dönemlerde şiddetlenir belirli dönemlerde ise tamamen yok olabilir.  Hastalığın aktif belirtileri bulunmadığında ise “remisyon” süreci başlar.

Sedef  Hastalığının Türleri

Sedef Hastalığı

Plak sedef hastalığı

Hastalığın en yaygın şeklidir. Simli, beyaz ölü deri hücrelerinin birikmesi sonucu kırmızı kaplı lekeler gibi görünür. Bu yamalar veya plaklar en çok saç derisinde, dizlerde, dirseklerde ve belde görülür. Genellikle kaşıntılı ve ağrılıdır, çatlayabilir ve kanayabilir.

Guttat

Guttat [GUH-tate]; küçük, noktaya benzer lezyonlar gibi görünen bir sedef şeklidir. Guttat, sıklıkla; çocuklukta veya genç erişkinlikte başlar. Strep enfeksiyonu ile tetiklenebilir. Guttat, plak sedef hastalığından sonra en sık görülen ikinci türdür. Sedef hastalığı olan kişilerin yaklaşık yüzde 10’unda guttat gelişir.

Sedef Hastalığı

Ters

Ters sedef hastalığı; vücut kıvrımlarında, dizin arkasında, kolun altında veya kasıkta kırmızı lezyonlar olarak ortaya çıkar. Pürüzsüz ve parlak görünebilir.

Sedef Hastalığı

Yaygın Püstüler Sedef Hastalığı

Kırmızı deri ile çevrili beyaz püstüller (bulaşıcı olmayan irin kabarcıkları) ile karakterize olan sedef türüdür. İrin, beyaz kan hücrelerinden oluşur. Enfeksiyon olmadığı gibi bulaşıcıda değildir. Püstüler, vücudun herhangi bir yerinde oluşabilir ancak sıklıkla ellerde veya ayaklarda görülür.

Sedef Hastalığı

Eritrodermik

Eritrodermik; vücudun geneline yayılma eğilimi gösteren, ateşli bir kızarıklığa yol açan şiddetli bir sedef türüdür. Şiddetli kaşıntı ve ağrıya neden olabilir. Nadir rastlanılır, sedef hastalarının yüzde 3’ünde görülür. Genelde dengesiz plak sedef hastalığı olan kişilerde görülür. Eritrodermik en riskli türdür.  Bu tür hayati tehlikeler oluşturabilir.

Sedef Hastalığının Yan Etkileri (Komplikasyonlar)

Sedef hastalığı olan kişilerin bazı hastalıkları geliştirme riski daha yüksektir. Bu hastalıklar;

Psoriatik artrit: Sedef hastalığının bu komplikasyonu eklem hasarına ve bazı eklemlerin zayıflamasına yol açar.

Göz Hastalıkları: Bazı göz hastalıkları – konjonktivit, blefarit ve üveit – sedef hastalarında daha yaygındır.

Obezite: Sedef hastalığı olan kişilerin obez olma olasılığı daha yüksektir. Bu iki hastalığın birbiriyle olan ilişkisine dair net bir tan bulunmamakta. Ayrıca obeziteye bağlı inflamasyon, sedef hastalığını tetikleyebilir. 

Tip 2 diyabet: Tip 2 diyabet riski sedef hastalığı olan kişilerde fazladır. Sedef hastalığı ne kadar şiddetli olursa, tip 2 diyabet olasılığı o kadar yüksektir.

Yüksek tansiyon: Yüksek tansiyona sahip olma olasılığı, sedef hastaları için daha yüksektir.

Kalp-damar hastalığı: Sedef hastalığı olan kişilerde kalp-damar hastalığı riski, hastalığı olmayanlar için iki kat daha fazladır. Sedef hastalığının bazı tedavi yöntemlerinde; düzensiz kalp atışı, felç, yüksek kolesterol ve ateroskleroz riski de fazladır.

Metabolik sendrom: Yüksek kan basıncı, yüksek insülin seviyeleri ve anormal kolesterol gibi hastalık grupları etkilenir. Bu hastalıklar kişide kalp rahatsızlıklarını tetikler.

Diğer otoimmün hastalıklar: Çölyak, skleroz ve Crohn olarak adlandırılan inflamatuar barsak hastalığının sedef hastalığına yakalanma olasılığı daha yüksektir.

Parkinson hastalığı: Bu kronik nörolojik durumun sedef hastalığı olan kişilerde ortaya çıkması daha olasıdır.

Böbrek hastalığı: Orta ila şiddetli sedef hastalığı, daha yüksek bir böbrek hastalığı riski ile ilişkilendirilmiştir.

Duygusal problemler: Sedef hastalığı aynı zamanda yaşam kalitenizi de etkileyebilir. Sedef hastalığı düşük benlik saygısı ve depresyon ile ilişkilidir. Ayrıca sosyal olarak da geri çekilebilirsiniz.

Nedenler

Sedef hastalığının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak nötrofiller olarak adlandırılan T hücreleri, diğer beyaz kan hücreleri ve bağışıklık sistemi problemi ile ilgili olduğu düşünülmektedir.

T hücreleri normalde virüs veya bakteri gibi yabancı maddelere karşı savunma yapmak için vücuttan geçer. Ancak sedef hastalığınız varsa, T hücreleri yanlışlıkla bir yara iyileşmek veya bir enfeksiyonla savaşmak gibi sağlıklı cilt hücrelerine saldırır.

Aşırı aktif T hücreleri ayrıca sağlıklı cilt hücrelerinin, daha fazla T hücresinin ve diğer beyaz kan hücrelerinin, özellikle de nötrofillerin üretimini arttırır. Bunlar cildin içinde kızarıklığa ve bazen de püstüler lezyonlarda irin olmasına neden olur. Sedef hastalığı etkilenen bölgelerde dilate kan damarları cilt lezyonlarında sıcaklık ve kızarıklık oluşturur.

Proses, yeni cilt hücrelerinin cildin en dış tabakasına çok hızlı bir şekilde, haftalarca değil birkaç gün içerisinde hareket ettiği, devam eden bir döngü haline gelir. Cilt hücreleri cildin yüzeyinde kalın, pullu yamalar halinde birikerek tedaviyi durdurana kadar devam eder.

Sadece T hücrelerinin sedef hastalığı olan kişilerde arıza yapmasına neden olan şey tamamen açık değildir. Araştırmacılar hem genetiğin hem de çevresel faktörlerin bir rol oynadığına inanıyor.

Sedef Hastalığı Tedavisi

Biyolojik

Biyolojik ilaçlar veya “biyolojikler”, enjeksiyon veya intravenöz infüzyon (Toplardamar yoluyla verilecek ilaç veya sıvıların bir boru sistemiyle uygulanması) yoluyla verilir. Biyolojik, laboratuarda kültürlenen canlı hücrelerden elde edilen protein bazlı bir ilaçtır. Biyolojikler tüm bağışıklık sistemini hedef alan sistemik ilaçların aksine bağışıklık sisteminin sadece belirli kısımlarını hedef alır. Biyolojikler, enfeksiyon riskini artırabilir. Ateş, öksürük veya grip benzeri yan etkileri olabilir.

Sistemik

Sistemik tedaviler oral veya enjeksiyonla alınan ilaçlardır. Sistemikler tipik olarak Orta şiddetli sedef hastalığı ve sedef romatizması için kullanılır. 

Fototerapi

Fototerapi veya ışık terapisi, tıbbi gözetim altında olmak şartıyla cildin düzenli olarak ultraviyole ışığa maruz bırakılmasıdır. Işık, hücre büyümesini yavaşlatabilir, bağışıklık aktivitesini baskılayabilir ve tahrişi azaltabilir. Hastaların ilk tedavisi başarılı olursa, evde lightbox veya el tipi cihaz kullanarak fototerapi yapabilir.

Yeni oral tedaviler

Yeni oral tedaviler, iltihaplanma ile ilgili spesifik molekülleri inhibe ederek sedef hastalığına bağlı semptomları iyileştirir. Canlı kaynaklardan türetilen, enjeksiyon veya infüzyon yoluyla verilmesi gereken biyolojiklerin aksine, bu tedavi yönteminde oral tabletler halinde kullanılır.

Topikaller

Topikal tedaviler cilde uygulanır ve sıklıkla yeni tanı almış bir kişiye önerilen ilk tedavi yöntemleridir. Konu başlıkları reçetesiz veya reçeteyle satın alınabilir. Kortikosteroidler, Sentetik D vitamini, Retinoidler, Pimekrolimus krem ​​ve takrolimus merhem bu tedavi yöntemlerinden bazılarıdır.

Tamamlayıcı ve alternatif ilaç

Tamamlayıcı ve alternatif tıp, hali hazırda geleneksel tıbbi yöntemleri içerir.