Popüler Diyetlerden: Glütensiz Diyet

Glüten Nedir?

Glüten; buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi tahılların bileşiminden bulunan proteinlere verilen isimdir. Glütenin ekmek kalitesindeki rolü büyüktür. Glüten; havanın ve mayalar tarafından oluşturulan karbondioksit gazının hamur içinde tutulmasını sağlayarak ekmeğin kabarmasında rol oynar.

Çölyak Hastalığı

Çölyak hastalığı; ince bağırsağın glütene karşı ömür boyu süren, kronikleşen alerjisidir. Glüten içeren gıdalar ince bağırsaklarda bileşenlerine ayrıştırılıp bağırsak mukozası tarafından kana karışır. Çölyak hastaları glütenli gıda tükettikleri zaman bağırsak mukozasında villus çıkıntıları ve kıvrımları tahrip olarak küçülür. Böylece bağırsak yüz ölçümü gittikçe azalır ve alınan gıdalar emilemez hale gelir ve hastalık belirtileri ortaya çıkar. Glüteni vücuduna alan bireyler; şiddetli karın ağrısı, karın şişkinliği, aşırı gaz oluşumu, ishal, kabızlık, yorgunluk gibi problemler yaşar. Çölyak hastalığı teşhisi kandaki belirli antikor ölçümü ya da ince bağırsak biyopsisi tarafından saptanır. Beslenme tedavisinde ömür boyu glutensiz beslenme önerilir.

Glüten Hassasiyeti

Glüten hassasiyeti, çölyak dışı glüten duyarlılığıdır. Çölyak hastalığı tanısı konulmayan bireyler beslenme programlarından glüten içeren besinleri çıkardıkları zaman şikayetleri geriliyorsa ve bu besinleri tekrar tükettiklerinde aynı şikayetler tekrar artıyorsa bu bireylerde glütene karşı bir hassasiyet var denilebilir. Kişi bunun tanısını deneme ve gözlem yoluyla koyabilir. Glütenli besin tükettiğinde bireyler irritabl barsak sendromu ve çölyak hastalıklarına benzer semptomlar (karın ağrısı, şişkinlik, ishal, kabızlık, yorgunluk.) yaşamaktadır.

Glüten İçeren Yiyecekler

  • Buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıllar
  • Hazır çorbalar
  • Pastanede satılan kek, poğaça, börek gibi buğday ürünleri
  • Kahvaltılık gevrekler, müsli, krakerler, grissinler
  • İrmik, makarna, bulgur, şehriye, kuskus
  • Bira mayası
  • Buğday nişastası
  • Hazır bulyonlar
  • Salata sosları
  • Pizza


Glütensiz diyet yapanlar veya glütensiz beslenenler bu ürünlerden uzak durmalıdır. Glütensiz beslenen bireylerin gizli glüten içerebileceği için bir ürün satın almadan önce mutlaka o ürünün etiket içeriğini okumalıdır.

Glütensiz Yiyecekler

  • Taze meyve ve sebzeler
  • Süt, yoğurt, kefir gibi süt ve süt ürünleri
  • Yumurta, tavuk, balık , kırmızı et gibi hayvansal proteinler
  • Patates, kinoa, karabuğday, mısır, keten tohumu ve chia tohumu gibi tahıllar
  • Fındık, badem ve ceviz gibi yağlı tohumlar
  • Kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya gibi kuru baklagiller
  • Katı ve sıvı yağlar
  • Mısır, patates, pirinç ve mercimekten yapılmış glütensiz unlar

Gibi besinler glütensiz beslenme programlarında rahatlıkla tüketilebilir. Alternatif olarak badem, fındık gibi yağlı tohumların unlarını ekmek olarak tüketebilirsiniz.

Glütensiz Diyetin Olumlu Etkileri

Glutensiz diyetin olumlu etkisi çölyak hastasıysanız ya da glüten intorelansınız mevcutsa görülür.

Glütenin neden olduğu şişkinlik, ishal, kabızlık, gaz şikayetleri gibi sindirim şikayetleri glütensiz beslenmeyle azalır.

Glüten hassasiyeti olan ve çölyak hastası olan bireyler glütenli beslendiklerinde daha yorgun hissederler. Glütensiz beslenme modeli bu bireylerin daha sağlıklı ve daha enerjik hissetmelerine olumlu etki sağlar.

Glütensiz Diyetin Olumsuz Etkileri

Glütensiz beslenmede birçok besin sınırlandırılır ve diyetten çıkarılır. Ekmeğin diyetten çıkarılması sonucu yetersiz lif alımı ve B gurubu vitamin eksiklikleri görülür.

Glütensiz ürün etiketiyle satılan tahıl ürünleri lif açısından fakirdir. Bu durum da kabızlık şikayetlerinizin artmasına neden olur.

Günümüzde glütensiz gıdalar zinciri gittikçe artmaktadır. Fakat etiket fiyatları normal glütenli ürüne göre oldukça fazladır.

Kimler Glütensiz Diyet Uygulamalı?

Eğer glüten hassasiyeti yoksa bu diyet zayıflama amaçlı uygulanmamalıdır. Son yapılan çalışmalar gösteriyor ki zayıflama hedefli yapılan glütensiz diyet ile normal diyetin arasındaki ağırlık kaybında pek fark olmadığı saptanmıştır.

Aynı zamanda glüteni yok yere diyetten çıkarmak, lif ve B gurubu vitaminlerinin yetersiz alınmasına neden olabilir. Eğer glüten hassasiyetiniz mevcutsa veya çölyak hastasıysanız o zaman glüteni diyetten çıkarın.

Glütensiz Beslenme Planı

Sabah

  • 1 adet haşlanmış yumurta
  • Beyaz peynir
  • Domates, salatalık
  • Zeytin
  • Glutensiz ekmek/haşlanmış patates

Ara Öğün

  • Yoğurt/süt/ayran+1 porsiyon meyve

Öğle

  • Et/tavuk/balık
  • Salata
  • Pirinç pilavı veya glütensiz ekmek

Ara Öğün

  • Badem/ceviz/fındık+1 porsiyon meyve

Akşam

  • Sebze yemeği veya kuru baklagil yemeği
  • Yoğurt/cacık
  • Glütensiz ekmek