Osmanlı Devleti Yükseliş Dönemi (1453-1579)

Yükseliş Dönemi Padişahları

  • II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet)
  • II. Bayezıt
  • I. Selim (Yavuz Sultan Selim)
  • Kanuni Sultan Süleyman)
  • II. Selim (Sarı)
  • III. Murat

Fatih Sultan Mehmet Dönemi (1451-1481)

⇒İstanbul fethedildi.

İstanbul’un fethinin nedenleri:

〉 Anadolu ve Rumeli toprak bütünlüğünü bozması

〉 Boğazlara ve İpek yoluna hakim olma isteği

〉 Bizans’ın Anadolu Beylikleri ile iş birliği içinde olması

〉 Bizans’ın haçlı seferlerine sebep olması, şehzadeleri koruması ve kışkırtması

〉 İstanbul’un bir bilim ve kültür merkezi olması

〉 Hz. Muhammed’in hadis-i şerifi.

Fetih için yapılan hazırlıklar:

〉 Şahin topları döküldü.

〉 Mancınık ve hareketli kuleler inşa edildi.

〉 400 parçalık donanama hazırlandı.

〉 Avrupa devletleri ve Anadolu

〉 Beylikleriyle saldırmazlık antlaşması imzalandı.

Bizans’ın aldığı önlemler:

〉 Grejuva ateşini çoğalttı.

〉 Haliç’e zincir çekti.

〉 Avrupa’dan yardım istedi

〉 Katolik ve Ortadoks mezheplerini birleştirmeyi çalışmıştır. Bu durum Ortadoksların tepkisine neden olmuştur.

 Not: “İstanbul’da kardinal külahı görmektense Osmanlı Sarayı görmeyi tercih ederim” diyen Bizans devlet memuru GRİVAS NOTARAS’tır.

Fetih Sonuçları:

〉 II Mehmet’e “fatih” unvanı verildi.

〉 Kuruluş bitti, yükselme başladı.

〉 Anadolu ve Rumeli topraklarında bütünlük ağlandı.

〉 Boğazlar ve İpek yolu bizim elimize geçince Avrupalılar 1492’de Coğrafi Keşiflere başladılar.

〉 Ortaçağ kapandı, yeniçağ başladı.

〉 Feodilite zayıflamaya başladı.

〉 İstanbul’dan kaçan bilim insanları Rönesansın başlamasına neden oldular.

Diğer gelişmeler:

⇒ Topkapı Sarayı yapıldı. Ayasofya camiye çevrildi.

⇒ İlk defa altın para basıldı.

⇒ İlk defa iltizam sistemi uygulandı.

⇒ İlk defa müsadere sistemi uygulandı.

⇒ Cülus bahşişi yasallaştı.

⇒ Divana ilk defa Nişancı atandı.(örf_i hukuk)

⇒ Örf-i hukuk yazılı hale geldi.( Kanunname-Ali Osman)

⇒ Sahn-ı Seman medreseleri ile Tetimme medreseleri açılmıştır.

⇒ İlk defa kapitülasyon imtiyaz verildi.( Venedik)

⇒ Kilitbahir Kalesi inşa edilmiştir.

⇒ Sahn-ı Seman Medreseleri açılmıştır.

⇒ Kanunname-i Al-i Osman (Fatih Kanunnamesi) hazırlanmıştır.(ilk kanunnmame). böylece katil katli yasallaşmıştır.

⇒ Kapalıçarşı yapılmıştır.

⇒ Fatih Sultan Mehmet İtalyan sanatçı Bellini’yi İstanbul’a getirtmiş ve ilk kez portresini çizdiren hükümdar olmuştur.

⇒ Sinan Bey İtalya’ya resim sanatı eğitimi için gönderilmiştir.

⇒ Anadolu’da Candaroğullarından Sinop ve Samsunu, Karamanoğullarından Konya ve Karamanı,Cenevizlilerden Amasra’yı aldı. Trabzon Rum İmparatorluğu’na son vermiştir.

⇒ Balkanlar’da Sırbistan(Belgrad hariç), Bosna-Hersek, Arnavutluk, Mora yarımadası, Eflak-Boğdan alınmıştır.

⇒ Denizlerde; Ege adası, Yunan Adaları, Bozcaada, Gökçeada, Kırım alındı.

Bayezit Dönemi (1481-1512)

⇒ “Cem Sultan Olayı” döneme damgasını vurdu. İlk defa bir iç sorun dış dorun haline gelmiştir.

⇒ Karamanoğullarına tamamen son verildi.

⇒ 1511 Şahkulu isyanı çıktı.( Safevi devletinin Anadolu’yu ele geçirmek amacıyla yaptığı şii propagandası)

⇒ “Küçük Kıyamet” olarak nitelendirilen İstanbul depremi olmuştur.

⇒ Edirne’de müzikle tedavi yapan darüşşifa açılmıştır.

⇒ Rönesans sanatçısı Leonardo Da Vinci Haliç’i Boğaziçi’ne bağlayan bir köprü yapma isteğini mektupla 2. Bayezit’e bildirdi.

⇒ Kemal Resi komutasındaki bir donanma İspanya’ya giderek zulüm gören yahudi ve müslümanları İstanbul’a getirdi.

⇒ Yükselme Dönemi içinde bir duraklama dönemi olarak bilinir.

Selim (Yavuz) Dönemi (1512-1520)

⇒ Babasını (2.Bayezit)tahttan indirerek padişah olmuştur.Babası “kılıcın keskin, ömrün kısa olsun” demiştir.

⇒ Tarihçiler tarafından “8 seneye 80 yıllık iş sığdırmış padişah” olarak bilinir.

⇒ Kendisi döneminde Bozoklu Celal Ayaklanması bastırılmıştır.( Bu isyan ekonomik temellidir)

⇒ Doğu siyaseti için bölgeleri tanımak amacıyla “Selimname” ve “Bleşt Behişt” adlı kitap yazarı İdris-i Bitlisi’yi okumuştur.

⇒ 1514’te İran(Safevi) ile “Çaldıran Savaşı” yapıldı ve bu başarıda tüfekli askerlerimiz etkili oldu.

⇒ “Turnadağ Savaşı” ile Dulkadiroğullarına son verildi. Böylece Anadolu’da Türk siyasi birliği kesin olarak sağlandı.

⇒ 1516’da Memlük ile “Mercidabık Savaş”ı yapılıp kazanıldı halife esir alındı.

⇒ Yavuz Şam’da “Muhyiddin Arabi’nin “ mezarını bulup külliye yaptırdı.

⇒ 1517’de Memlük ile “Ridaniye Savaşı” yapılıp, kazanıldı.

Ridaniye Savaşının sonuçları şunlardır:

〉 Halifelik Osmanlı’ya geçti.

〉 Osmanlı da teokratik devlet anlayışı güçlendi.

〉 Baharat Yolu Osmanlı’ya geçti.

〉 Kutsal Emanetler İstanbul’a getirdi.

〉 Mısır hazinesi İstanbul’a getirildi.

Not: “Kim benden sonra benim kadar hazineyi doldurursa kapılar onun mührü ile mühürlensin, dolduramazsa benim mührümle mühürlenmeye devam etsin” demiştir.

Not: Topkapı Sarayı’nda günümüze kadar canlı Kuran okunur.

Not: Ridaniye Savaşı devam ederken Avrupa’da yaşanan eş gelişme Reform’dur.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi (1520-1566)

⇒ Yavuz Sultan Selim’in tek oğlu olduğu için herhangi bir sorun olmadan tahta çıkmıştır.

⇒ Kanuni Sultan Süleyman en uzun tahtta kalan padişahtır.

⇒ Belgrad fethedilmiştir.(1521)

⇒ Rodos fethedilmiştir.(1521)

⇒ Macarlarla Mohaç Meydan Savaşı yapıldı.(Dünyanın en kısa süren savaşıdır)

⇒ İlk defa Viyana kuşatıldı.

⇒ Almanya seferine çıkıldı. Şarklenin elindeki Fransa kralı kurtarıldı.

⇒ Fransa’ya ilk kez kapitülasyon verildi.

⇒ Kalenderoğlu, Baba Zünnun, Canberdi Gazali ve Ahmet Paşa isyanları bu dönemde çıkmıştır.

⇒ Osmanlı sarayına ilk Fransız elçi gelmiştir.

⇒ Kanuni’nin hocası Kastamonulu Hayreddin’dir.

⇒ Mimar Sinan, Fuzuli, Baki, Niyazi, Pir Sultan Abdal, Arifi bu dönemde yaşamışlardır.

⇒ Avusturya kralı ile (Arşidük) Osmanlı arasında İStanbul antlaşması imzalandı. Böylece Avusturya arşüdükü Osmanlı sadrazamına denk sayıldı.Orta Avrupa siyasi üstünlüğü Osmanlı’ya geçmiştir.

⇒ 1535’te Fransa ile kapitülasyon antaşması imzalandı. Ancak bu antlaşma her iki taraftan birinin ölmesiyle son buluyordu.

⇒ 1528’de Haçlılarla Preveze savaşı yapıldı. (Andre Doria ile Barbaros Hayrettin Paşa ) Böylece Akdeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.

Not: Preveze Deniz Savaşı’nın yıl dönümleri günümüzde Donanma Günü olarak kutlanır.

〉 İlk defa İran ile Amasya antlaşması imzalandı.(1555)

〉 Haçlılarla Kuzay Afrika da egemenliğimizi pekiştiren “Cerbe Deniz Savaşı” yapıldı ve kazanıldı.(1560)

〉 1566’da Zigetvar Seferi yapıldı.(Kanuni’nin son seferi)

〉 Trablusgarp, Tunus, Fas ve Cezayir alınarak Kuzay Afrika’nın fethi tamamlandı.

〉 Ayrıca Hindistan üzerine 4 sefer yapıldı.( Portekiz tehdidinden dolayı) Ancak bölgenin uzak olması, Gemilerin okyanusa dayanamaması, Gucerat Sultanlarının donanmamıza yardım etmemesinden dolayı seferler başarısız oldu.

Hint Seferin katılan kaptanlar

〉 Hadım Süleyman

〉 Piri Reis (idam edilmiştir)

〉 Murat Reis

〉 Seydi Ali Reis ( Miratül’ Memalik)

Sokullu Mehmet Paşa Dönemi (1564-1579)

⇒ Sokullu Mehmet Paşa; Kanuni, 2. Selim, 3. Murat dönemlerinde sadrazamlık (veziriazamlık)yapmıştır.

⇒ Özellikle 2. Selim ve 3. Murat döneminde yönetimde çok etkili olmuştur. Bundan dolayı bu döneme Sokullu Devri denmiştir.

⇒ 1571’de Kıbrıs alındı. Kıbrıs’ın alınmasından rahatsız olan Haçlılar İnebahtı’da donanmamızı yaktılar.

Not: Bu savaşta Don Kişot’un yazarı Carvantes elini kaybetmiştir.

Sokullu’nun projeleri:

〉 Don-Volga Kanalı projesi: -Don Volga ırmaklarını birleştirme projesidir.

Amacı;

⇒Rusların güneye inmesini engellemek

⇒Kırım’ı korumak

⇒Orta Asya Türkleri ile bağlantıyı kurmak

⇒İran’ı kontrol etmek

⇒Mimar Sinan görevlendirildi, ancak durduruldu. Ruslar tarafından tamamlanmıştır.

  • Süveyş Kanalı Projesi:  Baharat Yolu’nu tekrar canlılık kazandırılmak istenmiştir.

⇒1869 yılında Fransa ve İngiltere tamamladı.

  • Marmara-Karadeniz projesi:  Karadeniz’e ikinic bir hat açmaktır.

⇒Ancak bu proje hayata geçirilememiştir.

⇒Baharat yoluna canlılık katmakta istenmiştir.


KPSS Tarih notları için tıklayınız…


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

three × two =