Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi (18. yy)

Gerileme Dönemi Padişahları

  • III. Ahmet
  • I. Mahmut
  • III. Osman
  • III. Mustafa
  • I. Abdulhamit
  • III. Selim

Gerileme Dönemi Siyasi Gelişmeler

  • 1700- İstanbul Antlaşması (Osmanlı Devleti-Rusya)

Rusya ilk defa Karadeniz’e inme fırsatı bulmuştur.

  • 1703- Edirne Vakası

II. Mustafa tahttan indirilmiş III. Ahmet tahta çıkmıştır.

  • 1711- Prut Antlaşması (Osmanlı Devleti-Rusya)

Kaybedilen toprakları geri alma ümidi doğmuştur.

  • 1715-1718- Petervaradin Savaşı (Osmanlı Devleti- Avusturya)

Bu savaş kaybedildi.

Avusturya ile PASAROFÇA ANTLAŞMASI yapıldı.

Pasarofça antlaşması ile batının üstünlüğü kabul edildi.

Bu antlaşma ile Lale Devri’ne girildi.

  • 1724- İstanbul Antlaşması ( Osmanlı Devleti-Rusya)

İlk dostluk antlaşması yapıldı.

  • 1736-1739- Belgrad Savaşı (Osmanlı Devleti-Rusya/Avusturya)

Osmanlı Devleti kazanmıştır, her iki devletle Belgrat Antlaşması imzalandı.

1740 yılında I. Mahmut Belgrat Antlaşması’na arabuluculuk yapan Fransa’ya kapitülasyonları sürekli hale getirmiştir.

  • 1746- Kerden(Kasr-ı Şirin) antlaşması (Osmanlı Devleti- İran)

Bugünkü İran sınırımız çizilmiştir.

  • 1774- Küçük Kaynarca Antlaşması (Osmanlı Devleti- Rusya)

Kırım’a bağımsızlık verildi.

Kırım halkı dini açıdan halifeye bağlı kaldı.

İlk defa Osmanlı Devleti savaş tazminatı ödedi.

Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kaybetmiştir.

Rusya’nın kapitülasyonlardan yararlanmasına karar verildi.

Rusya için İstanbul da elçilik açıldı.

Balkanlarda Rusya konsolosluk açabilecek ayrıca orjinal metinde olmamasına rağmen “Ortadoksların dini lideri Rusya’dır.” maddesi Rusya tarafından antlaşmaya eklendi.

  • 1779- Aynalıkavak Tenkihnamesi

Kırım da Şahin Giray’ın Kırım Hanı olması kabul edildi.

Kırım özerk oldu.

  • 1783’te Rusya Kırım’ı ilhak etti.
  • 1791- Ziştovi Antlaşması

1787-1792 yılında Rusya-Avusturya ittifakı ile Osmanlı arasında savaş başladı.

Fransız İhtilalinden etkilenen Avusturya Osmanlı Devleti ile Ziştovi antlaşmasını imzalayıp savaştan çekildi.

  • 1792- Yaş Antlaşması- (Osmanlı Devleti- Rusya)

Osmanlı Devleti Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabul etti.

Bu süreçten sonra Osmanlı Devleti dağılma sürecine girdi.

18.yüzyıl Islahatları

Genel Özellikleri

  • Batı (Avrupa) örnek alınmıştır.
  • Baskı ve şiddet yoluyla benimsetilmek istenmiştir.
  • 18. yüzyıla göre daha kalıcı olmuştur.
  • Hukuk hariç her alanda yapılmıştır. ( en çok askeri alanda)
  • Saray, ulema ve asker ıslahatlara karşı çıkmıştır.

III. Ahmet Dönemi (Lale Devri) (1718-1730)

Genel Özellikleri:

  • 1718’de Pasarofça ile başlayıp, Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir.
  • Padişah III. Ahmet Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.
  • Minyatürü Levni, şairi Nedim’dir.
  • Avrupa ilk defa örnek alındı.
  • Lale Devrinde askeri ıslahat bulunmaz.

Lale Devri Islahatları:

  • İlk defa özel matbaa Macaristan’dan  İbrahim müteferrika ve Sait Efendi tarafından getirildi.           

Osmanlı Devleti’ne getirilen ilk teknik yeniliktir.

Dini eserlerin basımı yasaktır.

İlk basılan eser Vani Mehmet Efendi’ye ait olan “Van kulu Lugatı’dır.”

  • Batıya ilk geçici elçilikler açıldı.( Paris, Viyana, Varsova, Moskova)
  • Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi ilk elçidir. (paris)
  • Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi Paris Sefaretnamesini yazdı.Batıya açılan ilk pencere kabul edildi.

Not: Sefaretname ; Risale, Takrir, Seyahatname, Havadisname isimlerini de alır.

  • Tercüme Encümenliği kuruldu.
  • Çiçek aşısı getirildi. ( İran’dan / Doğu)
  • Tulumbacılar Ocağı kuruldu.(itfaiye)
  • Osmanlı  devleti’nde batı tarzında yapılan ilk eser 3. Ahmet Çeşmesi’dir.
  • Batı tarzında yapılan ilk cami Nur-i Osmaniye’dir. (3. Osman zamanında yapıldı)
  • Barok, Rokoko ve gotik tarzı üslup benimsenmiştir.
  • Patrona Halil İsyanı ile bu dönem sona ermiştir.

I. Mahmut Dönemi

  • Ülke içinde kütüphaneler açtırdı. El yazması eserleri toplattı.
  • İlk defa batı tarzında askeri ıslahat yapıldı.
  • İlk defa Batı’dan bir uzman getirildi. (Comte de Bonneval/ Humbaracı Ahmet Ocağı)
  • Osmanlı tarihinde batı tarzında ıslah edilen humbaracı Ocağıdır.
  • Osmanlı tarihinde batı tarzında açılan ilk teknik okul ise Hendeshane’dir.

III. Mustafa Dönemi

  • Koca Ragıp Paşa dönemin Sadrazamıdır.
  • Deniz Mühendishanesi kuruldu. (Bahr-i Hümayun)
  • İlk defa iç borçlanma yapıldı. ( Esham Senedi)
  • Sürat Topçuları Ocağı kuruldu.

I.Abdülhamit

  • Cülus bahşişi verme geleneğini yasakladı.
  • Ulufe alım satımını yasakladı.
  • İstihkam Okulu açılmıştır.
  • Kürk satışı yasaklandı.
  • Bilim insanlarının kendi kıyafetleri, dilleriyle ve kendi dinleriyle devlette çalışmalarına izin verilmiştir.

III. Selim Dönemi

Genel özellikleri

  • Yaptığı tüm ıslahatlara “Nizam-ı Cedit” denir.
  • Islahatlarda Fransa’yı örnek almıştır.
  • Osmanlı tarihinde radikal(sıradışı) yönde ilk ıslahatları yapmıştır.
  • Kabakçı Mustafa Paşa isyanıyla 3. Selim tahttan indirilmiştir.

Yapılan Islahatlar

  • İlk defa kalıcı elçilik açıldı. ( Londra/ Yusuf Agah Efendi)
  • İlk defa devlet matbaası kuruldu.( Matbaa’yı Amire)
  • Deniz Mühendishanesi geliştirilerek “Mühendishane-i Bahr-i Hümayun açıldı.
  • Mühendishane-i Berri Hümayun açıldı. (Kara Mühendishanesi)
  • Fransızca sadece askeri okullarda zorunlu ilk yabancı resmi dil ilan edildi.
  • Levent ve Selimiye kışlaları yapıldı.
  • Şeyhülislam yetkileri kısıtlandı.
  • Yerli malı kullanımına teşvik edildi.
  • Nizam-ı Cedit adında ordu kuruldu.

Not: Nizam-ı Cedit ordusunun ilk başarısı Cezari Ahmet Paşa’nın Fransa’ya karşı Akka kalesini savunup, Napolyon’u mağlup etmesidir.

  • Kurulan bu ordunun masrafları için İrad-ı Cedit hazinesi kuruldu.

KPSS Tarih notları için tıklayınız…