Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi (19. Yüzyıl)

DAĞILMA DÖNEMİ PADİŞAHLARI

  • IV. Mustafa
  • II. Mahmut
  • Abdülmecit
  • Abdülaziz
  • V. Murat
  • II. Abdülhamit

SİYASİ GELİŞMELER

Akka Zaferi (1798)

Napolyon Mısır’ı işgal etti. Bunun üzerine Cezzar Ahmet Paşa Nizamı-ı Cedit ordusuyla “Akka”da Fransa’yı mağlup etti.

Paris Paktı (1802)

Mısır’ın Osmanlı Devleti’ne ait olduğu kabul edildi.

Sırp İsyanı (1804)

İsyan “Kara yorgi” önderliğinde başladı. İsyan Osmanlı devleti tarafından bastırıldı.

Osmanlı – Rus Savaşı (1806 – 1812)

  • 1809- Osmanlı Devleti Rusya’ya karşı İngiltere ile “Kale-i Sultaniye” (Çanakkale) antlaşması imzalandı.
  • 1812- Rusya ile “Bükreş Antlaşması” imzalandı. İlk defa bir millet (Sırplar) Osmanlı Devleti’nden imtiyaz elde etti.

Rum Ayaklanması (1815)

Filik-i Eterya Cemiyeti’nin kışkırtmaları (Cemiyeti kuran Rus Aleksander İpsilanti) sonucu ayaklanma Mora’da gerçekleşti. Osmanlı Devleti tarafından isyanı bastırıldı.

II. Yunan (Rum) İsyanı (1820)

  • Mora’da başladı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti ayaklanmayı bastıramayınca Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi.

Navarin Olayı (1827)

II. Mahmut Dönemi’nde yaşandı. (Osmanlı donanması İngiltere, Fransa, Rus donanması tarafından yakıldı) Böylece 1815’te başlayan ( Viyana Kongresi) “Restorasyon Dönemi” sona erdi.

Osmanlı – Rus Savaşı (1827-1828)

  • Savaşın sonunda Edirne Antlaşması (1829) imzalandı.
  • Sırplar özerklik elde ettti.
  • Yunanlılar bağımsız hale geldi.

NOT: Bu dönemde Yeniçeri Ocağı kaldırıldı.

Kütahya Antlaşması (14 Mayıs 1833)

Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’da ayaklanması üzerine, devletin güvenliğini sağlamak amacıyla Rusya’dan yardım isteyen II. Mahmud, Fransa’nın Mehmed Ali Paşa’ya destek çıkması üzerine Mehmed Ali Paşa ile anlaşmanın yolunu bulmaya çalıştı. Rus birliklerinin Karadeniz boğazını geçerek Büyükdere önlerinde demirlemesi Fransa ve İngiltere’nin işine gelmedi. Bunun üzerine Fransa ve İngiltere Padişah ile Mehmed Ali Paşa’nın arasını bulmaya çalıştılar. Osmanlı Devleti ile Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında imzalandı. (İstenilen valilikler Mehmet Ali Paşa’ya verildi)

Hünkar İskelesi Antlaşması (1833)

  • Kütahya Antlaşması iki tarafı memnun etmemesi sonucu antlaşma imzalanmıştır.
  • 8 yıllık imzalandı. İlk defa Boğazlar sorun haline geldi.
  • Osmanlı Devleti bu antlaşma ile boğazlardaki egemenlik hakkını son kez kullandı.

Nizip Savaşı (1839)

Osmanlı Devleti ile Mehmet Ali Paşa’nın ordusu arasında yapıldı.

Londra Koferansı (1840)

Mısır Sorunu’un çözülmesi amacıyla yapıldı.

Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841)

Boğazlar Sorununu çözmek için imzalandı.

Kırım Savaşı (1853/1856)

  • İngiltere ve Fransa’yı arkasına alan Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapıldı.

Nedenleri

  • Osmanlı donanmasının Sinop’ta yakılması.
  • Rus elçisi Mençikof’un isteklerinin reddilmesi.
  • Mülteci Sorunu (Lehler – Macarlar) (Bu sorun karşısında Abdülmecid; “Tahtımı, tacımı veririm ama onları geri vermem.” demiştir.
  • Kutsal yerler sorunu (Kudüs meselesi)
  • Osmanlı Devletinin Panslavizm ve Londra Sözleşmesi ile boğazlarda kaybettiği hakkı geri almak istemesi

NOT: Osmanlı Devleti İngiltere’den ilk dış borcunu bu savaş esnasında aldı.

NOT: İlk defa telgraf kullanıldı. (Kırım – Varna – İstanbul)

NOT: Modern hemşireliğin kurucusu Florans Nightingale, Levent ve Selimiye’den gelen yaralı askerleri tedavi etmiştir.

Paris Barış Konferansı (1856)

  • Osmanlı devleti konferansta etkili olmak için “Islahat Fermanını” ilan etti;
    • Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü Avrupalı devletler korunacak.
    • Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin hukukundan yararlanacak.
    • Hem Rusya hem de Osmanlı Devleti karadenizde tersane kuramayacak, donanma bulunduramayacak. (Galipken mağlup duruma düşük)

Tersane Konferansı (1876)

Balkan bunalımını (1875) çözmek için yapılmıştır. Konferansta etkili olmak isteyen Osmanlı Devleti I. Meşrutiyeti ilan etti.

 93 Harbi (1877 – 1878)

  • Osmanlı-Rus savaşıdır.
  • 1791 den beri Osmanlı topraklarını koruyan İngiltere ilk defa bu savaş sırasında bu politikasından vazgeçmiştir.
  • Ermeniler ilk defa isyan etti.

Ayastefanos (Yeşilköy) (3 Mart 1878) Antlaşması

Osmanlı Devleti ve Rusya arasında imzalandı.

  • Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız olacak.
  • Girit ve Doğu Anadolu da Ermenilere yönelik ıslahat yapılacak. (Ermeni sorunu ilk defa ortaya çıktı.)
  • Kars, Ardahan, Batum, Doğubeyazıt Rusya’ya verilecek.
  • Osmanlı karadenizde savaş gemisi bulundurmayacak, tersane kuramayacak.
  • Bulgaristan bir prenslik olacak Rusya tarafından yönetilecek.

NOT: Ayastefanos Antlaşması geçersiz bir antlaşmadır. Antlaşmaya Avrupa Devletleri karşı çıkmış ve yerine Berlin Antlaşması imzalanmıştır.

Berlin Antlaşması (1877-1878)

  • Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız olacak.
  • Girit ve Doğu Anadolu da Ermenilere yönelik ıslahat yapılacak. ( Ermeni sorunu uluslararası sorun haline geldi)
  • Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya verilecek.
  • Osmanlı Karadeniz’de savaş gemisi bulundurmayacak ve tersane kuramayacak.
  • Bulgaristan üçe bölünecek. Bir kısım topraklar Makedonya’ya, Doğu Rumeli Osmanlı Devleti’ne kalacak. Diğer kısmında Bulgar Prensliği kurulacak ancak Osmanlı Devleti’ne bağlı kalacak ve Avrupa devletleri tarafından korunacak.
  • 1878’de Girit’te Rumlar ayaklanınca Osmanlı Devleti “Halepa Fermanı” yayınlandı.
  • 1881- Fransa tarafından Tunus işgal edildi.
  • 1882-İngiltere Mısır’ı işgal etti.

NOT: Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’da ilk kaybettiği toprak Cezayir’dir (Fransa).