Dağılma Dönemi Padişahları

⇒ IV. Mustafa

⇒ II. Mahmut

⇒ Abdülmecit

⇒ Abdülaziz

⇒ V. Murat

⇒ II. Abdülhamit

Dağılma Dönemi Siyasi Gelişmeler

⇒ Akka Zaferi (1798): Napolyon Mısır’ı İşgal etti. Bunun üzerine Cezzar Ahmet Paşa Nizamı-ı Cedit ordusuyla “Akka” da Fransa’yı mağlup etti.

⇒ Paris Paktı (1802): Mısır’ın Osmanlı Devleti’ne ait olduğu kabul edildi.

Sırp İsyanı (1804): İsyan “Kara yorgi” önderliğinde başladı. İsyan Osmanlı devleti tarafından bastırıldı. 

Osmanlı-Rus Savaşı (1806-1812):

1809- Osmanlı Devleti Rusya’ya karşı İngiltere ile “Kale-i Sultaniye” (Çanakkale) antlaşması imzalandı.

1812- Rusya ile “Bükreş Antlaşması” imzalandı. İlk defa bir millet (Sırplar) Osmanlı Devleti’nden imtiyaz elde etti.

Rum Ayaklanması (1815): Filik-i Eterya Cemiyeti’nin kışkırtmaları (Cemiyeti kuran Rus Aleksander İpsilanti) sonucu ayaklanma Mora’da gerçekleşti. Osmanlı Devleti tarafından isyanı bastırıldı.

⇒ II. Yunan (Rum) isyanı (1820): Mora’da başladı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti ayaklanmayı bastıramayınca Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi.

Navarin Olayı (1827): II. Mahmut Dönemi’nde yaşandı. (Osmanlı donanması İngiltere, Fransa, Rus donanması tarafından yakıldı) Böylece 1815’te başlayan ( Viyana Kongresi) “Restorasyon Dönemi” sona erdi.

⇒ Osmanlı -Rus savaşı (1827-1828): Savaşın sonunda Edirne Antlaşması (1829)  imzalandı. Edirne antlaşması ile;

Sırplar özerklik elde ettti

Yunanlılar bağımsız hale geldi.

⇒ Bu dönemde Yeniçeri Ocağı kaldırıldı.

⇒ Kütahya Antlaşması (14 Mayıs 1833): Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’da ayaklanması üzerine, devletin güvenliğini sağlamak amacıyla Rusya’dan yardım isteyen II. Mahmud, Fransa’nın Mehmed Ali Paşa’ya destek çıkması üzerine Mehmed Ali Paşa ile anlaşmanın yolunu bulmaya çalıştı. Rus birliklerinin Karadeniz boğazını geçerek Büyükdere önlerinde demirlemesi Fransa ve İngiltere’nin işine gelmedi. Bunun üzerine Fransa ve İngiltere Padişah ile Mehmed Ali Paşa’nın arasını bulmaya çalıştılar. Osmanlı Devleti ile Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında  imzalandı. (İstenilen valilikler Mehmet Ali Paşa’ya verildi)

Hünkar İskelesi antlaşması (1833)

Kütahya Antlaşması iki tarafı memnun etmemesi sonucu antlaşma imzalanmıştır. 

 8 yıllık imzalandı. İlk defa Boğazlar sorun haline geldi.

Osmanlı Devleti bu antlaşma ile boğazlardaki egemenlik hakkını son kez kullandı.

⇒ Nizip Savaşı (1839):Osmanlı Devleti ile Mehmet Ali Paşa’nın ordusu  arasında yapıldı. 

⇒ Londra Koferansı (1840): Mısır Sorunu’un çözülmesi amacıyla yapıldı.

⇒ Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841): Boğazlar Sorununu çözmek için imzalandı.

⇒ Kırım Savaşı (1853/1856): İngiltere ve Fransa’yı arkasına alan Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapıldı. Bu savaşın nedenleri;

Osmanlı donanmasının Sinop’ta yakılması.

Rus elçisi Mençikof’un isteklerinin reddilmesi.

Mülteci Sorunu (Lehler-Macarlar) (Bu sorun karşısında Abdülmecid; “tahtımı,tacımı veririm ama onları geri vermem” demiştir.

Kutsal yerler sorunu (Kudüs meselesi)

Osmanlı Devleti Panslavizm ve Londra sözleşmesi ile boğazlarda kaybettiği hakkı geri almak istemesi

Not: Osmanlı Devleti İngiltere’den ilk dış borunu bu savaş esnasında aldı.

Not: İlk defa telgraf kullanıldı.(Kırım- Varna -İstanbul)

Not: Modern hemşireliğin kurucusu Florans Nightingale, Levent ve Selimiye’den gelen yaralı askerleri tedavi etmiştir.

⇒ Paris Barış Konferansı (1856): Osmanlı devleti konferansta etkili olmak için “Islahat Fermanını” ilan etti. Konferansta alınan kararlar :

Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü Avrupalı devletler korunacak.

Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin hukukundan yararlanacak.

Hem Rusya hem de Osmanlı  Devleti karadenizde tersane kuramayacak, donanma bulunduramayacak. (Galipken mağlup duruma düşük)

Tersane Konferansı (1876): Balkan bunalımını (1875) çözmek için yapılmıştır. Konferansta etkili olmak isteyen Osmanlı Devleti I. Meşrutiyeti ilan etti. 

93 Harbi (1877 – 1878): Osmanlı-Rus savaşıdır.

1791 den beri Osmanlı topraklarını koruyan İngiltere ilk defa bu savaş sırasında bu politikasından vazgeçmiştir.

Ermeniler ilk defa isyan etti.

Ayastefanos (Yeşil Köy) (3 Mart 1878) Antlaşması:

Osmanlı Devleti ve Rusya arasında imzalandı.

Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız olacak.

Girit ve Doğu Anadolu da Ermenilere yönelik ıslahat yapılacak.( Ermeni sorunu ilk defa ortaya çıktı)

Kars, Ardahan, Batum, Doğubeyazıt  Rusya’ya verilecek.

Osmanlı karadenizde savaş gemisi bulundurmayacak, tersane kuramayacak.

Bulgaristan bir prenslik olacak Rusya tarafından yönetilecek.

Not: Ayastefanos Antlaşması geçersiz bir antlaşmadır. Antlaşmaya Avrupa Devletleri karşı çıkmış ve yerine Berlin Antlaşması imzalanmıştır. 

Berlin antlaşması (1877-1878)

Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız olacak.

Girit ve Doğu Anadolu da Ermenilere yönelik ıslahat yapılacak. ( Ermeni sorunu uluslararası sorun haline geldi)

Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya verilecek.

Osmanlı Karadeniz’de savaş gemisi bulundurmayacak ve tersane kuramayacak.

Bulgaristan üçe bölünecek. Bir kısım topraklar Makedonya’ya, Doğu Rumeli Osmanlı Devleti’ne kalacak. Diğer kısmında Bulgar Prensliği kurulacak ancak Osmanlı Devleti’ne bağlı kalacak ve Avrupa devletleri tarafından korunacak.

  • 1878- Girit’te Rumlar ayaklanınca Osmanlı Devleti “Halepa Fermanı” yayınlandı.
  • 1881- Fransa tarafından Tunus işgal edildi.
  • 1882-İngiltere Mısır’ı işgal etti.

Not: Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika da ilk kaybettiği toprak Cezayir’dir.(Fransa)

XIX. Yüzyıl Islahatları

Genel Özellikleri

  • Avrupa örnek alındı.
  • Saray, ulema, asker karşı çıktı.
  • İlk defa halk yönetime katıldı.
  • Her alanda ıslahat yapıldı.

I. Mahmut Islahatları

Sened-i İttifak

  • Alemdar Mustafa Paşa’nın desteğini alarak tahta oturdu.
  • II. Mahmut ile ayanlar arasında yapıldı.
  • Ayanların varlığı resmileşti.
  • İlk defa Osmanlı tarihinde padişahın yetkileri kısıtlandı.
  • Osmanlı tarihinin ilk demokratikleşme yetkileri kısıtlandı.(1215’te yapılan Magna Carta’ya benzetilir)

  Yönetim alanında yapılan ıslahatlar

  • Ayanlığı kaldırdı, köylere muhtar eyaletlere müşir atandı.
  • Tımar sistemini kaldırdı.
  • Müsadere usulü kaldırıldı. (Özel mülkiyet gelişti)
  • Devlet dairelerine resmini astırdı. (Tasvir-i Hümayun)
  • Evkaf Vekaleti (Vakıf Müdürlüğü) kuruldu.
  • Belediye işlerini düzenlemek için “İhtisah Nezareti” kuruldu.
  • Pasaport uygulamasına geçildi.
  • İstanbul’a göç edenler için “Mürur Tezkeresi” düzenlendi.
  • İdari işleri düzenlemek için “Dar-ı Şurayı Babıali” kuruldu.
  • İlk defa resmi gazete çıkarıldı. (Takvim-i Vakayi)
  • Devlet memurlarına zorunlu ceket pantolon, fes giymesi kararlaştırıldı.
  • Devlet memuru yetiştirmek amacıyla “Mekteb-i Maarif-i Adliye” açıldı.
  • Yabancı dil bilen müslüman diplomat yetiştirmek amacıyla tercüme odaları kuruldu.
  • Memurların yargı ve telif işlemleri için “Meclis-i Valayı Ahkam-ı Adliye” kuruldu.
  • Posta teşkilatı kuruldu.

Askeri alanda yapılan ıslahatlar

  • Sekban-ı Cedit Ocağı kuruldu.
  • Yeniçeri Ocağı kuruldu.(Vakay-ı Hayriye)
  • Yerine “Asakar-i Mansure-i Muhammediye” ordusu kuruldu.
  • Bu yeni kurulan ordunun asker ihtiyacının karşılanması için “Mekteb-i Fünun-ı Harbiye” kuruldu.
  • İlk defa askeri amaçla nüfus sayımı yapıldı.(Erkekler/ Hayvanlar)
  • Dar-ı Şuray-ı Askeri kuruldu. (Askerlik şubeleri)
  • Jandarmanın temeli sayılan redif birlikleri kuruldu.
  • Mehterhane kapatıldı yerine Donizetti Paşa tarafından “ Mûsikâ-i Hümâyûn” kuruldu.
  • Mekteb-i Şahane ve Mekteb-i Tıbbiye kuruldu.

Eğitim, kültür ve sağlık alanında yapılan yenilikler

  • Avrupaya ilk defa öğrenciler gönderildi.
  • Orta dereceli okullar olan “Mekteb-i Ulum-ü Edebiye” ve rüştiyeler (ortaokul) açıldı.
  • Karantina uygulaması başlatıldı.
  • Yurtiçine geziler düzenlendi.
  • İlköğretim sadece İstanbul da zorunlu hale getirildi.

Ekonomi alanında yapılan yenilikler

  • Balta Limanı antlaşması

-İngiltere ve Osmanlı Devleti arasında yapıldı.

-İngiltere’ye verilen kapitülasyonların kapsamı genişletildi.

-Bu antlaşma ile yabancıların ödemiş oldukları iç gümrük vergileri kaldırıldı.

-Yabancıların ödemiş oldukları gümrük vergilerinin oranları düşürüldü.

  • Balta Limanı antlaşmasının önemi

– Osmanlı Devletinin ekonomisi dışa bağımlı hale geldi.Esnaf battı, Lonca teşkilatı dağıldı.

– Osmanlı devleti Avrupanın yarı sömürgesi ve açık pazarı haline geldi.

– Feshane kuruldu. (Fes üretimi) (Çuha Fabrikası)

– Memurun giydiği ceket ve pantolon ise yerli kumaştan olması zorunlu hale getirildi.

Sultan Abdülmecit Dönemi (1839-1861)

Tanzimat Fermanı (1839)

İlan edilme nedenleri:

  • Londra Konferansında etkili olabilmek.
  • Gayrimüslimlerin haklarını yükselterek devlete olan bağlılıklarını arttırmak.
  • Fransız İhtilalinin getirmiş olduğu ulusçuluk akımının etkisini azaltmak.
  • Avrupalı devletlerin azınlıkları bahane ederek Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmasına engel olmak.

Hazırlayan devlet adamı:

  • Mustafa Reşit Paşa

Diğer adı:

  • Gülhane-i Hattı Hümayun

Önemi:

  • Padişah kendi gücünden hariç, kanun gücünü kabul etmiştir.
  • Hukukun üstünlüğü prensibi ortaya çıkmıştır.
  • Bu ferman anayasacılığa geçişin ilk aşamasıdır.

Maddeleri:

  • Herkes mal mülk sahibi olabilecek.
  • Herkes askere gidecek.(Askerlik vatan hizmetine dönüştürüldü)
  • Mahkemeler herkese açık olacak, kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak.
  • Herkesin gelirine göre vergi alınacak.
  • İşkence ve dayak kaldırılacak.

Hangi fikir akımı etkili:

  • Osmanlıcılık

Islahat Fermanı(1856)

Fermanı ilan eden:

  • Sultan Abdulmecid

İlan edilme nedenleri:

  • Paris Barış Konferansı kararlarında etkili olmak.
  • Tanzimat Fermanının ilan edilme nedeniyle aynıdır.

Maddeleri:

  • Gayrimüslimleri küçük düşürecek sözler söylenmeyecek
  • Gayrimüslimler bedelini nakdi olarak ödeyerek askerlik hizmetinden muaf olabilecek.
  • Cizye vergisi kaldırılacak.
  • İltizam usulü kaldırılacak (Vergileri toplayan kişiye Muhassıl denir)
  • Gayrimüslimler devlet memuru olabilecek.
  • Gayrimüslimler il genel meclislerine üye olabilirler.( Bu kazandıkları ilk siyasal haktır)

Önemi

  • Tam bir müslüman gayrimüslim eşitliği sağlanmıştır.
  • Müslümanlar tepki gösterdi.

Padişah Abdülmecit Dönemi’nde yaşanan diğer gelişmeler

  • 1854’te Meclis-i Ali Tanzimat kurularak ıslahat işlerini düzenleme, kontrol etme ve kanun yapma yetkisi bu kurula devredilmiştir.
  • 1858’de Arazi Kanunnamesi çıkarılarak miri topraklarda tasarruf edilmesi ve verimliliğin sağlanması amaçlanmıştır.
  • iltizam Sistemi kaldırılarak vergilerin toplanması maaşlı devlet memurlarına bırakılmıştır.
  • 1840’ta Posta Nezareti kurulmuştur.
  • Örfi vergiler tek çatı altında birleştirilmiştir.
  • Mecidiye (madeni para) ve Kaime-i Mutebere (kağıt para) piyasaya sürülmüştür.
  • 1854’te Kırım Savaşı sırasında ilk defa dışarıdan borç alınmıştır. (ilk dış borç İngiltere den alındı)
  • 1847 de Bank-ı Dersaadet kurulmuştur.
  • 1856 da yabancı destekli ilk banka olan Bank-ı Osmani, 1863’te  Bank-ı Osman-i Şahaneye çevirilmiştir.
  • Nizami(mecburi) askerlik süresi beş yıl ile sınırlandırılmıştır.
  • Jandarma Teşkilatı kurulmuştur.
  • 1845’te Meclis-i Maarif-i Umumiye kurulmuştur. 1856 da Maarif Nezaretiniln kurulması ile meclis bu nezarete bağlanmıştır.
  • 1848 de erkek öğretmen okulu Darülmuallimin kurulmuştur.
  • Darülfununun temeli atılmıştır.
  • 1849 da Darülmaarif açıldı.
  • Okulların ve açılacak Darülfunun ders kitaplarını telif ya da çeviri olarak hazırlamak amacıyla 1851 de Ercümenidaniş açılmıştır.
  • 1859 da idari alanda memur yetiştirmek amacıyla Mekteb-i Mülkiye kurulmuştur.
  • 1859 da kız rüştiyeleri açılmıştır.
  • Muhassıl adı verilen vergi görevlileri oluşturulmuştur.
  • İlk belediye teşkilatı kurulmuştur.
  • İdadiler (Lise) açılmıştır.
  • 1860 da Tercüman-ı Ahval gazetesi çıkarıldı.(İlk özel gazete)
  • Dolmabahçe Sarayı ve Beykoz, Küçüksu, Ihlamur, Yıldız Kasrı gibi birçok köşk yapılmıştır.
  • Edirne, Varna ve Kırım arasında telgraf hatları kurulmuştur.
  • İzmir- Turgutlu arasında demir yolu hattı oluşturulmuştur ve ilk demir yolu işletmesi açılmıştır.
  • İlk Türk müzesi açılmıştır.

Abdulmecit Dönemi Yayın organları

  • Tercüman-ı Ahval (İlk özel gazete)
  • Tesvir-i Efkar ( Şinasi tarafından çıkarılan özel gazetedir)
  • Ceride-i Havadis (Resmi gazetedir)
  • Vakay-i Tıbbiye (1850 de yayımlanan ilk Türk dergisidir)

Sultan Abdülaziz Dönemi (1861-1876)

  • Sultan Abdulaziz tahta çıkınca bir ferman yayımlayarak Tanzimat Fermanı’nın gerektirdiği tüm ıslahat hareketlerine devam edileceğini bildirmiştir.
  • 1863’te ilk posta pulu basılmıştır.
  • 1864’te Vilayet Nizamnamesi yayımlanmıştır.
  • 1867 de çiftçiyi desteklemek amacıyla Ziraat Bankasının temeli olan Memleket Sandıkları kurulmuştur.
  • 1864’te şeriat ve ticaret konuları dışında kalan hukuk ve cinayet davalarına bakmak üzere Nizamiye Mahkemeleri kurulmuştur.
  • 1868 de Şura-yı Devlet (Danıştay) ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye (Yargıtay) oluşturulmuştur.
  • 1869 da Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayımlanmıştır.
  • 1870 de Darülfunun resmen açılmıştır.
  • 1870’te kız öğretmen okulu olan Darülmuallimat kurulmuştur.
  • 1868 de Galatasaray Sultanisi kurulmuştur.
  • Öksüz ve yetim müslüman çocukların okutulmasını sağlamak amacıyla İstanbul da Darüşşafaka açılmıştır.
  • Küçük sanayi dalların varlığını korumak amacıyla 1863’te Islah-ı Sanayi Komisyonu kurulmuştur.
  • İlk Osmanlı Medeni Kanunu olan Mecelle hazırlanmaya başlanmıştır.
  • Yurt dışına seyahat düzenleyen ilk padişahtır.
  • Hilal-i Ahmer (Kızılay) kurulmuştur.
  • 1864’te Matbuat Nizamnamesi çıkarılmıştır.

Abdülaziz Dönemi Yayın Organları

  • Mecmua-yı Fünun (1862 de Münif Paşa’nın çıkardığı bilim dergisidir)
  • Terakki-i Muhadderat (1869 da yayımlanan ilk kadın dergisidir)
  • Diyojen ( İlk mizah dergisidir. 1872 de Teodor Kasap çıkarılmıştır)
  • Letaif-i Asar (İlk mizah dergisidir)
  • Ayine-i Vatan (Mehmet Akif Ersoy tarafından çıkarılan ilk resmi gazetedir)
  • Muhbir ( Ali Suavi tarafından çıkarılan ve inkılap fikirlerini yayan ilk gazetedir)
  • Mümeyyiz ( İlk Türkçe çocuk dergisidir)

I.Abdulhamit Dönemi ve Islahatları (1876-1908)

  • V. Murad’ın yerine tahta geçmiştir.
  • Genç Osmanlıların baskısıyla meşrutiyeti ilan etmiştir.
  • Türk tarihinin ilk yazılı olan anayasası olan “Kanun-i Esasiyi” ilan etti.
  • Osmanlı tarihinde çift parlamentolu dönem başladı ve halk ilk defa yönetime katıldı.
  • Meclis

-Ayan: Padişah atar, ömür boyu görevde kalır.

-Mebus: Halk seçer, 4 seneliğine seçilir.

1876 Kanun-i Esasi

  • Osmanlı Devleti, Osmanoğulları sülalesinden gelen en büyük erkek evlat tarafından yönetilir.
  • Devletin dili Türkçedir.
  • Devletin dini islamdır.
  • Yasama yetkisi Ayan ve Mebusan meclisine aittir.
  • Yürütme yetkisi ise Hayat-i Vükelaya aittir.
  • Hükümet yaptığı işlerden padişaha karşı sorumludur.
  • Kanun etme teklifini hükümet yapabilir.
  • Padişah önüne gelen bir kanunu sınırsız veto edebilir.
  • Padişah meclisleri kapatabilir.
  • Sürgün ve angarya cezasını padişah verebilir.

İstibdat Dönemi Yenilikler (1878-1908)

  • Kendisi döneminde camiden çok okul yaptırdığı için “Maarif Perver” olarak adlandırılır.
  • Ermeni isyanlarının bastırılması amacıyla “Hamidiye Alayları” kurmuş.
  • Haber getirip götüren (istihbarat) “Jurnal Teşkilatı” kurmuştur.
  • Büyük bir telgraf ağı kurulmuştur. (Telgraf mektebi kurdu)
  • İlk defa çocuk hastanesi açıldı. (Hamidiye Eftal)
  • Bayraktar mektebi, Dişçi mektebi, Orman mektebi kuruldu.
  • İlk defa müze açıldı. (Müze-i Hümayun- Başına Osman Hamdi Bey getirildi)
  • Osman Hamdi Bey tarafından “Sanayi Nefise Mektebi” kuruldu.(Güzel Sanatlar Fakültesi)
  • Tren sektörünün gelişmesi amacıyla “Anadolu Osmanlı Şimendifer Kumpanyası” kuruldu.
  • Devlet dış politikasında islamcılığı (Ümmetçiliği) uygulamıştır.
  • Dış politikada Almanya’ya yaklaşıldı.
  • II. Wilhelm’in başlattığı 3B projesinin yapımına başlandı.
  • Haydarpaşa tren garı yapıldı.
  • Yayın kadrosu ve sahibi kadın olan “Şükufezar” (Çiçek bahçesi) yayın hayatına başladı.
  • Halide Edip Adıvar’ın önderliğinde kadınların mesleki açıdan sınırlandırılmaması hakkında yazılar yazan Demet dergisini çıkardı.
  • İlk Türk kadın yazar Fatma Aliye Hanım ilk kadın dergisi “Terakkimuhaderat” (kadınların yükselişi) da yer aldı.

Not: 31 Mart isyanı Osmanlı tarihinde rejimi değiştirmeye yönelik olan ilk ve son isyandır. Bu isyanı Mahmut Şevket önderliğinde Harekat Ordusu bastırdı.(Mustafa Kemal kurmay yüzbaşı olarak görev yaptı ve tarih sahnesine ilk çıkışıdır)

Not: II. Abdulhamit meclis kararıyla görevden alındı. Selanik’e sürgüne gönderildi.

Bu dönemde iç karışıklıktan faydalanan ;  (II. Meşrutiyet Dönemi)

  • Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
  • Girit, Yunanistan’a bağlandı.
  • Bosna Hersek Avusturya- Macaristan imparatorluğu tarafından ilhak edildi.

1909 Kanun-i Esasi Değişiklikleri

  • Hükümet yaptığı işlerden meclise karşı sorumludur.
  • Kanun yapma veya teklif etmeyi milletvekilleri yapar.
  • Padişah önüne gelen bir kanunu bir defa veto edebilir.
  • Meclisleri kapatmak sadece padişahın elinde değildir.
  • Sürgün ve angarya cezası kaldırılmıştır.
  • Herkes siyasi parti kurabilir.

I.Meşrutiyet Dönemi’nde kurulan partiler

  • İttihat ve Teraki (zorla halka kendileri için oy attırdılar)
  • Ahrar Fırkası
  • Osmanlı Demokrat Fırkası
  • Fedakaran-ı Millet Partisi
  • Hürriyet ve İtilaf Fırkası
  • Osmanlı Sosyalist Fırkası
  • İttihadi Muhammediye Fırkası

Not: 1912 yılında yapılan seçimlere katılmışlardır. Bu seçimlere sopalı seçimler denir.

I.Abdulhamit Dönemi Yayın Organları

  • Şükufezar      (Yazarlarının tamamı kadın olan dergidir)
  • Tercüman-ı Hakikat    (Ahmet Mithat Efendi tarafından çıkarılan gazetedir)
  • Demet       ( Kadınların ilk defa siyasi yazılarla tanıştıkları dergidir)
  • Meşveret     (Ahmet Rıza Bey tarafından Londra da çıkarılan gazetedir.
  • Mizan     ( Mizancı Murat tarafından çıkarılmıştır. İttihat ve Teraki Partisine muhalif gazetedir)
  • Serbesti      (İttihat ve Teraki Partisine muhalif gazetedir. Başyazarı Hasan Fehmi’dir)
  • Şuray-ı Ümmet     (İttihat ve Teraki Cemiyetinin yayın organıdır)
  • Volkan    (31 Mart Olayı’nda etkili olan gazetedir)
  • Sırat-ı Müstakim     (Mehmet Akif yönetiminde çıkarılan ve adı sonra Sebilülreşad olan gazetedi)
  • Kadınlara Mahsus   (Fatma Aliye’nin yazarlık yaptığı gazetedir)

KPSS Tarih notları için tıklayınız…


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

4 × three =