Çocuğunuzu Öğrenmeye Teşvik Edecek 12 Strateji

En iyi öğrenciler, iyi öğrenenler grubu olarak doğmaz. Evet, bu genetik faktörlerin bir kısmı bireysel anlamda, bir çocuğun okula ve eğitime zaman geldiğinde genel olarak öğrenmeye istekli olmasında büyük bir rol oynar ama iyi öğrenen çocukların çoğu iyi birer öğrenen olmak zorunda değildir. Daha da önemlisi, öğrenmeye teşvik edilen, temel yeteneğe sahip ve doğru motivasyonu alan herhangi bir öğrenci, iyi bir öğrenci olabilir. Bunun için “Bunun da içinde okuma isteği yok, babasına/annesine çekmiş, okutmayın bunu!..” gibi ithamları hayatımızdan çıkarmamız lazım.

Öğretmenlerin ve ebeveynlerin gelişmekte olan öğrencilere karşı gösterdiği en büyük hatalarından biri, iyi öğrenen öğrencileri ve çocukları sınıfta sınırlamaktır. Sınıfın ana eğitim kaynağı olsa da; entelektüel, sosyal ve akademik büyüme, sınıfın duvarlarının dışına uzanmalıdır. Eğer bir çocuğun arzu ve öğrenme yeteneğini gerçekten geliştirmek istiyorsanız, eğitimin sadece okulda bitmediğini ve günümüzdeki eğitim sisteminin öğrencileri sıkıntıya sürüklediğini kabul etmekle işe başlamalısınız. Bunun için de çocukların içindeki öğrenme isteğini ortaya çıkarmamız gerekir. Ve eğitimin her yerde olduğunu unutmamalıyız.

Aşağıdaki bilgiler, çocuğunuzu öğrenmeye teşvik edecek, bilimsel olarak kanıtlanmış ipuçları ve stratejilerdir. Onları doğru bir şekilde uygulayın ve çocuğunuzun veya öğrencinizin öğrenmenin zevkini keşfetmesini büyük bir mutlulukla izleyin. Ama unutmayın ki bir anda değişim gerçekleşmez.

1. Okuma Atmosferini Geliştirin

Bazı insanlar bunu hayattaki başarının anahtarı olarak düşünürler. En azından okumanın öğrenmede başarının anahtarı olduğunu kesinlikle savunuyoruz. Okuma sevgisini geliştiren çocuklar, öğrenme için bir sevgi de geliştirirler. Okuma ile mücadele eden çocuklar, öğrenme ile de mücadele ederler.

Okuma sadece çocukların daha zengin bir kelime hazinesi geliştirmelerine yardımcı olmakla kalmaz, beyinlerinin kavramları ve iletişimi nasıl işlediğini öğrenmelerine de yardımcı olur. Okurken kazanılan beceriler, dil-sanat sınıflarındaki performansın çok ötesine uzanmaktadır. İyi okuyan öğrenciler, matematik ve fen gibi teknik konular da dahil olmak üzere tüm konularda öğrenim görme becerilerini de geliştirirler.

Çocuğunuzun okuma dünyasını keşfetmeye hazır olun ve onun içindeki okuma isteğini ortaya çıkarın. Geçmişte yapılan eksik ya da hatalı olan kısımları bir kenara bırakıp artık beraber okuma alışkanlığı edinin. Peki neler yapabilirsiniz?

  • Çocuğunuzla sık sık kitap okuyun.
  • Çocuğunuzu yüksek sesle dinleyin. Hem de her gün…
  • Herkesin günde 20 dakika okumaya odaklandığı bir aile okuma saati oluşturun ve bu kurala evdeki herkes uysun.
  • İyi okuyucular geliştirmek için anahtar nokta okumayı eğlenceli bir hale getirmektir. Okuma saati yapın dediğimde evde bir okul ortamı oluşturun demek istemiyorum. Eğer bir çocuk okumanın sıkıcı veya sinir bozucu olduğuna karar verirse, okumak istemeyecek ve öğrenme yetenekleri azalacaktır.
  • Çocuğa, okumak için kendi kitaplarını seçmesine izin verin. Sizin istediğinizi değil, önce kendi istediği konuda kitaplardan okumaya başlasın.
  • Aylık dergi aboneliği başlatın. Bir tane siz anne baba için, bir tane de çocuklar için… Bu dergileri seçerken de çocuklarınızla beraber karar alın.

2. Çocuğunuzu Mümkün Olduğu Kadar Sürücü Koltuğuna Koyun

Eğitim söz konusu olduğunda, bazı çocuklar kontrolü kendileri ele almak ister. Bir çocuk eğitime geldiğinde kontrol altında veya kontrol dışı olduğunda, sıklıkla öğrenmekten uzak kalır. Baskı ortamında öğrenim artmaz, aksine geriler. Çocukları öğrenme süreci boyunca yönlendirmek önemlidir. Ancak çocukların kendi öğrenme deneyimlerini kontrol edebilmeleri daha da önemlidir. Bunu yapmanın en iyi yolu, çocuklara seçenekler sunmaktır. Ayrıca çocukların kendi ders dışı aktivitelerini seçmelerine izin vermenizi tavsiye ederim. Bir çocuğa sağlayabileceğiniz eğlenceli öğrenme ortamları, etkinlikleri çocuğun öğrenmesi gereken konuyu daha da çok merak etmesine sebeptir. İşte burada teknolojinin faydalı kısımlarından yararlanabilirsiniz.

3. Açık ve Samimi Şekilde İletişim Kurun

Çocuğunuzu veya öğrencinizi, eğitimiyle ilgili neler olduğu konusunda görüşlerini ifade etmeye teşvik edin. Onun beğenilerini, hoşlanmadıklarını ya da endişelerini ifade ederken rahat hissettiği açık bir ortam yaratın. Fikrini paylaştığında, katılmamanıza rağmen, duygularını doğruladığınızdan emin olun. Eleştirmeyin, küçümsemeyin. Çocuklar fikirlerinin önemli olmadığını düşündüklerinde ya da takılıp kaldıklarında, öğrenme sürecinden ayrılma olasılıkları yüksektir. İyi öğrenciler fikirlerini bilirler ve yargılanmadan, cesaretlendirilerek yollarında giderler. Güven verin.

4. Çocuğunuzun İlgi Alanlarına Odaklanın

Çocuklar ilgi alanlarına yöneldikleri zaman öğrenme eğlenceli olur ve böylece çocuklar öğrenmeye başlar. Çocuğunuzun iyi bir öğrenci olmasına gerçekten yardımcı olmak istiyorsanız, onu büyüleyen konuları keşfetmeye ve öğrenmeye teşvik edin. Dinozorları seviyorsa, dinozorlarla ilgili ilginç kitaplar ve hikayeler bulmasına yardımcı olun. Daha sonra beş favori dinozorunu tanımlamak için ona meydan okuyun ve neden her birini seçtiğini açıklayın. Bir arada hem zaman geçirecek hem de çocuğunuzun içindeki merak dürtüsünü uyandırmış olacaksınız.

5. Farklı Öğrenme Biçimlerini Tanıtın ve Öğrenmeye Teşvik Edin

Her çocuğun kendine özgü öğrenme stili vardır. Bazı çocuklar baskın bir öğrenme stiline sahipken, diğerleri serbest ve rahat öğrenme stillerini tercih ederler. Mutlaka doğru ya da yanlış öğrenme stili yoktur. Ancak çocuğunuzun tercih ettiği öğrenme stillerini keşfetmesine yardımcı olarak kaliteli öğrenimini artıracak teknikleri kullanabilirsiniz.

Yedi temel öğrenme stili vardır: Görsel, İşitsel, Sözel, Fiziksel, Mantıksal (matematiksel), Sosyal ve Bireysel. Örneğin; görsel öğrenen çocuklar, işlerin nasıl yürüdüğünü görerek resimler ve videolarla en iyi şekilde öğrenirler. İşitsel öğrenenler ise açıklanan şeyleri dinleyerek en iyi şekilde öğrenirler. Küçük çocuklar için, farklı öğrenme stillerini keşfetmek ve uygulamak yararlıdır. Bu metotları tek tek uygulayarak deneyin ve çocuğunuzun öğrenme stilini bulun.

6. Öğrenmeye Olan İlginizi Paylaşın

Özellikle yeni şeyler öğrenmeye gelince, coşku meydana gelmelidir. Çocuğunuz veya öğrenciniz öğrenmekten içtenlikle istekli olduğunu görürse, muhtemelen öğrenme konusunda hevesli olur. Tarih, bilim, okuma, yazma ve hatta matematiğin öğrenmenin heyecan verici yeni keşifler olduğunu görmesine yardımcı olun. Kendisiyle ilgili yeni bilgileri keşfetmek için her fırsatı -ezici ya da aşırı yüklenmeden- ele alın. Çocuğunuz, sevinçli ve heyecanlı olarak öğrenmenin hayatınıza getirdiği güzellikleri gördükçe yeni şeyler öğrenmek için coşkusunu paylaşmaya başlayacaktır. Bunun için siz de bir şeyler öğrenerek ona destek olun. Beraber değişin ve gelişin.

7. Oyun Temelli Öğrenme Yoluyla Öğrenmeyi Eğlenceli Hale Getirin

Oyun tabanlı öğrenme yeni bir kavram değildir. Uzun zamandır literatürde var olan bir gerçektir. Çünkü çocuk demek, oyun demektir. Ve çocuklar hayatı oyunla öğrenirler. Oyun tabanlı öğrenme, birçok nedenden dolayı çok avantajlı olabilir. Oyunların bir eğitim aracı olarak kullanılması, sadece bilişsel olmayan becerilerin daha derin öğrenilmesi ve geliştirilmesi için fırsatlar sağlamasının yanı sıra, çocukları motive etmeye yardımcı olur. Bir çocuk aktif olarak bir oyunla uğraşırken, aklı yeni bir öğrenmenin hazzını yaşar. Bu, oyunun “eğlence” (örneğin video oyunu) veya “ciddi” (örneğin askeri simülatör) olarak kabul edilip edilmediğine bakılmaksızın geçerlidir. Eğlenceli olan oyunlar, öğrenme sürecine katılmak isteyen ve daha fazla bilgi edinmek isteyen çocukları motive etme avantajını sağlar.

Oyun temelli öğrenme, aynı zamanda takım temelli öğrenme için etkili bir motivasyondur. Bu da sınıf ortamında çocuklar için özellikle yararlı olabilir. Öğrenciler genellikle oyunlarda olduğundan daha çok ve uzun çalışırlar. Oyunlar daha ilgi çekicidir. Oyun oynamak için rekabet yönü de düşünülür. Öğrenciler kendileri veya takımları adına yarışmaya veya kazanmaya çalışırlar. Takımları için daha fazla puan kazanmak için veya daha fazla oyun oynama fırsatı elde etmek için daha yüksek bir seviyede performans göstermeye çalışabilirler.

Oyun temelli öğrenme, ebeveynlerin ve öğretmenlerin; yeni fikirler, dilbilgisi, kavramlar ve bilgileri öğrenmeleri için çocukları teşvik edecek şekilde tanıtmaları için harika bir yoldur. Evde ve sınıfta deneyin.

8. Ne Öğrendiğine Odaklanmasını Sağlayın, Performansına Değil

Çocuğunuza, okuldan eve gelir gelmez matematik sınavında ne yaptığını sormak yerine, bugün matematikte ne öğrendiğini anlatmasını sağlayın. Nasıl bir performans sergilediğine değil, çocuğunuzun ne öğrendiğine odaklanın! Performans önemli olsa da öğrenme deneyimine odaklanmak, çocuğunuza gerçek öğrenmenin sınav notlarından daha önemli olduğunu bildirecektir. Sonuç en önemli şey değildir, unutmayın.

9. Çocuğunuzun Düzenli Kalmasına Yardımcı Olun

Çocuğunuzun evraklarını, kitaplarını ve ödevlerini düzenlemesine yardımcı olmak, öğrenmeye motive olduğunu hissetmesine yardımcı olacak ve uzun bir yol katetmesini destekleyecektir. Düzensizlik, genç okul çağındaki çocuklar arasında tipiktir ancak boğulma duygusuna da yol açabilir. Bunalmış çocuklar, öğrenmekten çok daha fazla zaman ve çaba sarf etmekte ve endişelenmektedirler. Sabırlı olun ama çocuğunuzun okul malzemeleri ve ödevlerini düzenlemesine yardımcı olarak tutarlı olun. Bu, onun kontrol altında hissetmesine, daha az bunalmasına ve öğrenmeye daha fazla motive olmasına yardımcı olacaktır. Yani çocuk kendi başına ödevini yapmakla ya da kitaplarını vs hazırlamakla görevli tutulmamalıdır. Tüm görevi anne baba da almamalıdır. Ama mutlaka destek olunmalıdır.

10. Başarılarını Fark Edin ve Kutlayın

Ne kadar küçük olursa olsun çocuğunuzun başarılarını tanımak ve kutlamak önemlidir. Bu, özellikle daha iyisini yapmak adına kendilerini motive etmek için sürekli pozitif takviye gerektiren ilkokul çağındaki çocuklar için önemlidir. Ama buradaki kutlamalar için ince bir çizgi olduğu da unutulmamalıdır. Çocuğun çabasına hediye sunulmalı ve kutlama yapılmalıdır. Yüksek notlara değil.

11. Güçlü Yanları Keşfedin

Çocuğunuzun akademik olarak mücadele ettiği kadar güçlü olduğuna odaklanmak zor olabilir. Buna rağmen çocuğunuzun güçlü yanlarına odaklanmak, sağlıklı duygusal ve akademik gelişim ve ilerleme için hayati önem taşımaktadır. Çocuğunuzun güçlü yanlarına odaklanmak, onu öğrenmeye devam etmesini sağlayacak başka bir pozitif takviye biçimidir. Tersine, çocuğunuzun zayıflıklarına odaklanmak hiçbir şey değiştirmez ancak cesaret kırıcı sonuçlara sebep olur. Mesela; Ali matematik sınavında başarısız mıydı? Öyleyse, onun matematik dersi ile ilgili biraz daha fazla yardım almaya değil de fen sınıfında ne kadar iyi çalıştığından dolayı tebrik almaya hakkı vardır. Yani düşük notlara ve başarısız derslere değil, yüksek notlara ve başarılı olduğu derslere odaklı yaşayın.

12. Her Günü Öğrenme Günü Yapın

Her günü bir öğrenme gününe çevirmek biraz fazla gibi gelebilir. Ama bu öğrenme günü; ödev yapmak, test çözmek, sınava çalışmak demek değil! Mümkün olduğunca çocuğunuzu etrafındaki dünyayı keşfetmeye, sorular sormaya ve bağlantılar kurmaya teşvik edin. Gördüklerini ve deneyimlerini eleştirel bir biçimde kategorize etmesine, sınıflandırmasına ve düşünmesine yardımcı olun. Her gün bir öğrenme gününe dönerse, çocuğunuzun sınıfta, evde ya da her yerde öğrenmesi için içsel motivasyonu geliştirmeye başladığını göreceksiniz. Eğitim, okul değildir. Bu tip yöntemlerle önce yetişkinler olarak bizler de öğrenmenin ne demek olduğunu kavrayalım. Öğrenmek not almak demek değildir. Öğrenmek merak etmek demektir. Heyecan duymak demektir. Sıra sıra yazı yazmak ya da ezber yapmak değildir. Ev ortamınızı yeri geldiğinde bir hastaneye, bir uzay aracına, bir polis aracına, bir kampa çevirin. Öğrenmeyi sevdirin çocuklara, devamı gelecek, emin olun buna.


Pedagog Betül Rümeysa DEMİRÖRS‘ün yazıları için tıklayınız…