Gökyüzü Neden Mavidir?

Gökyüzü neden mavidir sorusunu kendimize hiç sorduk mu? Özellikle yaz ve bahar aylarında güneşle birlikte içimizi ısıtan gökyüzü, mavi rengin mutluluk veren tonu ile birleşerek harika bir bütün oluşturuyor. Psikolojide de mutluluğun sembolü olan mavi’yi gökyüzünde görebilmemizin bilimsel bir sebebi var.

Renk Tayfı Nedir?

Bilim dünyasının en önemli insanlarından olan Isaac Newton, karanlık bir odada güneşten gelen ışığı bir prizmadan geçirerek renk tayfını yani renklerin ayrıştığını gözlemlemiştir. Bu ayrışma gökyüzünde de gerçekleşmektedir. Güneşten gelen ışınlar atmosferimize girmeden evvel beyazdır. Atmosfere giren ışık toz, polen ve gaz molekülleri gibi küçük parçacıklara çarparak saçılır. Bu saçılmaya Rayleigh saçılması denir. İngiliz fizikçi John Strutt Rayleigh kısa dalga boyunun uzun dalga boyuna oranla daha fazla saçıldığını keşfetmiştir. Bu saçılmada oluşan dalga boyu ise renkleri ortaya çıkarır. En kısa dalga boyu mor, en uzun dalga boyu ise kırmızıda olur.

Gökyüzü neden mavidir
Renk Tayfı

Peki neden mavi renk?

Rayleigh saçılması’na göre gökyüzünü mavi değil mor olarak görmemiz gerekiyor. Burada devreye gözün özellikleri giriyor. İnsan gözü, kabaca 380 ila 740 nanometre arasındaki ışığa duyarlıdır ve düşük ışık seviyelerini algılamak için 10 milyon çubuk ve renkleri saptamak için 5 milyon koniye sahiptir. Uzun, orta ve kısa dalga boyları içinse üç çeşit koni vardır rengi doğru görmek için üçüne de ihtiyacınız var. Her konideyse verilen tepkileri sınırlayan pigmentler bulunur. Saçılma esnasında üç koninin de aynı anda devreye girmesi pigmentlerin tepkileri sınırlamasına neden olur. Bu sınırlama sonucu insan mor rengine daha az duyarlı olur. Bu sebeple gökyüzü, mor renginden sonra dalga boyu en kısa olan ve insan gözünün daha duyarlı olduğu mavi renginde görünür.

Hayvanlar, gökyüzünü daha farklı renkte görürler. Çünkü insan ve bazı primatların dışında çoğu hayvanın gözünde üç yerine sadece iki tür koni vardır (dikromatik ve trikromatik). Ayrıca arılar ve bazı kuşlar, insanlara görünmeyen ultraviyole dalga boylarını da görebilirler.

“Mor” Bir Gökyüzü Hayal Edin…

Peki mavi renk değil de mor renk miktarı fazla olsaydı, o zaman gökyüzümüz intihar edenlerin en beğendiği  ve nevrotik duyguları açığa çıkaran bir renk ile kaplanmış olacaktı. (bknz. Renkler insan psikolojisini nasıl etkiliyor) Mavi rengin, gökyüzünün kubbeli yapısı ile mutluluk ve sonsuzluk hissi veren ahengi bize ilahi yaratıcının armağanıdır. Tabi Allah’ın bizim için her zaman her yerde armağanları mevcuttur. Yeter ki görmek isteyelim. Bilim ise bu güzellikleri keşfetmemizi sağlar.

Bu yazıda gündelik yaşamımızda merak ettiğimiz belki de okuduktan sonra demek öyleymiş diyebileceğimiz bir konudan kısaca bahsettik. Bilimin açıklayabildiği her konu deneyler ile test edilmiş ve kanıtlanmıştır. Bilimin güzelliği de buradadır. Bir şeye bilmeden inanmak ile doğruluğunu  gördükten sonra inanmak arasında fark vardır. Bilim bunun en güzel kanıtı değil midir? Bilimle ve sağlıkla kalın…