Mürver: Yararları ve Tehlikeleri

Mürver, dünyada yaygın olarak kullanılan şifalı bitkilerden biridir. Geleneksel tıpta enfeksiyonları tedavi etmek için kullanırken, eski Mısırda cilt yaralarını ve yanıkları iyileştirmek için kullanıldı. Tıbbın babası olarak nitelendirilen Hipokrat, mürver ağacını “ilaç sandığı” olarak adlandırdı.

Günümüzde, soğuk algınlığı ve grip semptomlarını tedavi etmek için kullanılır. Ancak bitkinin çiğ meyvelerinin, kabuğunun ve yapraklarının da zehirli olduğu ve mide sorunlarına yol açtığı biliniyor.

Mürver Nedir?

Mürver, Adoxaceae familyasına ait çiçekli bir bitki olan Sambucus ağacının birkaç farklı versiyonundan oluşur. Patlangıç, terleme çayı, sambucus adlarıyla da bilinmektedir. Beyaz veya krem ​​renkli çiçeklere sahip, meyveleri siyah veya mavi-siyah salkımlar şeklinde olur.

Meyvelerini yemek için pişmiş olması gerekir. Çiçekler ise narin bir muscat aromasına sahiptir, çiğ veya pişmiş olarak yenilebilir. Mürver ağacının tüm kısımları, tarih boyunca tıbbi ve yeme amaçlı kullanılmıştır. Çiçekleri ve yaprakları (ağrının giderilmesi, şişme, iltihaplanma, idrarı ve terlemeyi arttırma), kabuğu (idrar söktürücü, müshil ve kusturma), meyveleri (grip, enfeksiyon, siyatik, baş ağrısı, diş ağrısı, kalp rahatsızlığı ve sinir ağrıları, müshil ve idrar söktürme) kullanıldı. İlaveten meyveleri pişirerek; meyve suyu, reçel, turşu, turta ve mürver şarabı yapılabiliyor. 

Mürverin Sağlık Faydaları

Besin Değeri Yüksek

Mürver, antioksidanlarla dolu düşük kalorili bir yiyecektir.

100 gramında; 73 kalori, 18.4 gram karbonhidrat ve her biri 1 gramdan az yağ ve protein içerir. Ayrıca;

  • C vitamini bakımından yüksek: Her 100 gramında 6-35 mg C vitamini bulunur. Bu tavsiye edilen günlük C vitamini alımının % 60’ını oluşturur.
  • Lif zenginidir: 100 gram mürverde, önerilen günlük alımın dörtte birinden fazlası olan 7 gram lif içerir.
  • Fenolik asit kaynağıdır: Bu bileşikler vücuttaki oksidatif stresin zararını azaltmaya yardımcı olan güçlü antioksidanlardır.
  • İyi bir flavonol kaynağıdır: Mürver, antioksidan flavonoller quercetin, kaempferol ve isorhamnetin içerir. Çiçekleri meyvelerinden 10 kat daha fazla flavonol içerir.
  • Antosiyaninler bakımından zengindir: Bu bileşikler meyveye karakteristik koyu siyah-mor rengini verir ve antienflamatuar etkileri olan güçlü bir antioksidandır.

Mürverin tam besinsel bileşimi; bitki çeşitliliğine, meyvelerin olgunluğuna ve çevresel ve iklim koşullarına bağlıdır. 

Soğuk Algınlığı ve Grip Semptomlarını İyileştirebilir

Siyah mürver özleri ve çiçek infüzyonlarının grip şiddetini ve uzunluğunu azalttığı kanıtlanmıştır.

Gripli 60 kişinin katıldığı çalışmada, grubun bir kısmına günde dört kez 15 ml mürver şurubu verildi. Bu gruptakilerin semptomlarının 2 – 4 gün arası iyileşme gösterdiği diğer grubun semptomlarının 7 – 8 gün sürdüğü görülmüştür.

64 kişiden oluşan bir başka çalışmada, iki gün boyunca 175 mg mürver içeriği alanların; ateş, baş ağrısı, kas ağrıları ve burun tıkanıklığı dahil olmak üzere grip semptomlarında 24 saat sonra iyileşme gösterdiği görülmüştür.

Antioksidan Kaynağıdır

Metabolizma normal işleyişini devam ettirirken, vücutta biriken reaktif moleküller salınabilir. Bu salınım oksidatif strese neden olur. Bunun sonucunda tip 2 diyabet ve kanser gibi hastalıklar gelişebilir. Antioksidanlar, bu reaktif molekülleri etkisiz hale getiren vitaminler, fenolik asitler ve flavonoidler gibi doğal bileşenlerdir. Araştırmalar, antioksidan seviyeleri yüksek gıdaların kronik hastalıkları önlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir.

Mürver bitkisinin çiçekleri, meyveleri ve yaprakları mükemmel bir antioksidan kaynağıdır. Örneğin, meyvelerde bulunan antosiyaninler, E vitamininin antioksidan gücünün 3.5 katına sahiptir.

Yapılan çalışmada, 400 ml mürver suyu içenlerin bir saat sonra antioksidan seviyelerinin düzeldiği. Fareler üzerinde yapılan çalışmadaysa, mürver ekstresinin iltihaplanmayı ve oksidatif doku hasarını azaltmaya yardımcı olduğu görüldü.

Ekstraksiyon, ısıtma veya sıkma gibi mürver üzerinde yapılan işlemler antioksidan aktivitelerini azaltır.

Kalp Sağlığı İçin Faydalıdır

Mürverin kalp ve damar sağlığı üzerinde de olumlu etkiler vardır. Araştırmalarda mürver suyunun kandaki yağ seviyesini ve kolesterolü, antosiyanin ve flavonoid gibi mürverin içeriğinde bolca bulunan bileşiklerin de kalp hastalığı riskini azaltabileceği görülmüştür.

Mürverden çıkarılan ve polifenol içeren gıdalarla beslenen farelerin, kan basınçlarında düşüş olduğu ve yüksek tansiyonun neden olduğu organ hasarına daha az duyarlı oldukları tespit edilmiştir.

Ayrıca, kandaki ürik asit seviyelerini azaltabilir. Yüksek ürik asit, kan basıncını ve kalp sağlığını olumsuz etkiler. Bunun dışında insülin sekresyonunu artırabilir ve kan şekeri seviyesini iyileştirebilir. Mürver çiçeklerinin kan şekeri seviyelerinin düşmesine yardımcı olabilecek α-glukosidaz enzimini inhibe ettiği görülmüştür.

Sivilce ve Kırışıklığı Önlemede Kullanılır

Mürver meyvesi yüksek miktarda flavonoid içerir, bu da antienflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip olabileceği anlamına gelir. Bunlar, sağlıklı hücrelerin cilt problemlerine yol açmasına etki eden serbest radikallerden korur. Mürverin yüz yıkamada kullanılmasının, antiseptik etkileri nedeniyle sivilceyle savaşmaya yardımcı olabileceğini öne sürülüyor.

Diğer Sağlık Faydaları

  • Kanserle savaşmaya yardımcı olur 
  • Zararlı bakterilerle savaşır (Helicobacter pylori gibi bakterilerin üremesini engellediği, sinüzit ve bronşit semptomlarını iyileştirdiği bilinmektedir.)
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir (mürver polifenollerinin, farelerde beyaz kan hücrelerinin sayısını artırarak bağışıklık savunmasını desteklediği görüldü)
  • UV ışınlarına karşı koruma sağlar
  • İdrar Arttırıcıdır
  • Antidepresan özelliklere sahiptir

Sağlık Riskleri ve Yan Etkileri

Mürver, umut verici faydalara sahip olsa da, tüketimiyle ilgili bazı tehlikeleri de vardır. Kabuğunda, olgunlaşmamış meyvelerinde ve tohumlarında lektinler olarak bilinen ve çok tüketildiğinde mide sorunlarına neden olabilecek küçük miktarlarda maddeler bulunur.

Mürver bitkisi, bazı durumlarda siyaniti serbest bırakabilen siyanojenik glikozitler adı verilen maddeler içerir. Bu kayısı çekirdeği ve bademlerde de bulunan bir toksindir.

100 gram taze mürver meyvesinde 3 mg, 100 gram taze mürver yaprağında 3-17 mg siyanür bulunur. Bu dozlar 60 kiloluk bir kişi için tahmini ölümcül dozun sadece % 3’üne tekabül ediyor.

Pişmiş meyveler siyanür içermez

18 yaşın altındaki çocuklara, ergenlere, hamile veya emzikli kadınlara önerilmez. Bu gruplarda mürverin kullanımına yönelik olumsuz bir vaka rastlanmasa da güvenli olduğuna ilişkinde bir veri bulunmamakta