Murathan MUNGAN

Hayatı

Şair ve yazar. 21 Nisan 1955, Üsküdar / İstanbul doğumlu. Mardin Lisesini bitirdikten sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümünden “Türkiye Sinemasının İdeolojik ve Ekonomik Yapısı ile Yılmaz Güney Sineması” lisans teziyle mezun oldu. Üniversite öğrenimi sırasında her biri kitap oylumunda olan “Sofokles Tragedyalarına Bir Giriş Denemesi, Hegel’in Sanat Felsefesi, Tiyatro Etkinliklerinin Basındaki Yansımaları” başlıklı ‘dönem bitirme’ çalışmaları yaptı. Aynı bölümde “Aynı Malzemenin Üç Ayrı Türde Yazılması ve Yazarlık Tekniklerinin İncelenmesi” yüksek lisansını tamamladı. Dil ve Yapı Özellikleri Açısından İki Kişilik Oyunlar ve Diyalogun Evrimi” adlı doktora tezi, 12 Eylül (1980) sırasında doktorayı bırakmasıyla birlikte yarım kaldı. 1972’de Mardin’den ayrıldıktan sonra 1985’e kadar Ankara’da yaşadı. Daha sonra İstanbul’a yerleşti. 1991’de bir yıl kadar Almanya’da, Ludwigshafen’da bulundu.

Gazete ve dergilerde ilk yazıları 1975’te yayımlanmaya başladı. Ankara Devlet Tiyatrolarında altı yıl dramaturg olarak çalıştı. Sonra İstanbul Şehir Tiyatrolarında yine dramaturg olarak üç yıl görev yaptı. Şehir Tiyatrolarında çalışırken, “Gençlik Günleri” adını verdiği, daha sonra her yıl geleneksel olarak düzenlenen bir şenlik düzenledi. İlk kitabı, aynı zamanda yazdığı ilk oyun olan Mahmud ile Yezida 1980’de yayımlandı. Pek çok oyunu yurt dışında sahnelendi. 1984’te Dağınık Yatak adlı senaryosu Atıf Yılmaz tarafından filme alındı. 1987’de günlük olarak yayınlanan Söz gazetesinde, kültür-sanat sayfası editörlüğü yaptı. 1988’den itibaren serbest yazar olarak çalıştı. 1991’de Remzi Kitabevine “Çilek” amblemli kırk kitaplık özel bir koleksiyon dizisi hazırlayarak bu diziyi yönetti. Mayıs 1996’dan başlayarak Öküz dergisinde parçalı bir yapı içinde çeşitli yazılarından oluşan sayfalar yaptı, Ocak 2002’den başlayarak da Milliyet gazetesinin kültür sanat ekinde tam sayfa olarak yine kendi içinde parçalı bir yapı gösteren yazılarından oluşan tam sayfa yaptı. Şehir Tiyatrolarında Lulu Menase’nin sahneye koyduğu Richard Soude’nin “Binbir Gece Masalları”ndan yola çıkan oyunu “Binbir Gece Masalı”nın ham çevirisini masal diline aktardı ve bu oyunda yönetmen yardımcısı olarak çalıştı.

Şiirleri, ilk kez Birikim dergisinde yayımlandı. Şiirleri ve yazıları, yayın yönetmenliğini üstlendiği Yeni İnsan, 7 Gün vd. dergilerde yayımlandı. Sahnelenen ilk oyunu, Orhan Veli’nin şiirlerinden kurgulayarak oyunlaştırdığı Bir Garip Orhan Veli’dir. İlk kez 1981’de sahnelenen bu oyun, kısa aralıklarla yirmi yıl boyunca sahnelendi ve 1993’te kitap olarak basıldı. Mahmud ile Yezida (1980) oyunu ile Türkiye İş Bankası 1979 Tiyatro Oyunu Yarışmasında ikincilik ödülünü kazandı. Osmanlıya Dair Hikâyât(1981) adlı şiir kitabıyla Akademi Kitabevi Şiir Ödülünü Turgay Fişekçi ve Ozan Telli ile paylaştı. Sahtiyan adlı şiiriyle Gösteri dergisi 1981 şiir ödülleri birinciliğini aldı. Taziye (1982) oyunu ile Sanat Kurumunca Mehmet Baydur ile birlikte 1984 yılının en iyi tiyatro yazarı seçildi. Hedda Gabler Diye Bir Kadın adlı hikayesiyle de Nedim Gürsel ile 1987 Haldun Taner Öykü Ödülünü paylaştı. Kasım ile Nasır adlı öyküsü Ağustos 1994’de iki hafta süreyle İtalya’da Umbria’daki tiyatro merkezi La Mamma Umbria’da sahnelendi. 1999 yılında Ankara Devlet Tiyatroları tarafından sahnelenen Geyikler Lanetler, aynı yıl Berlin’de, uluslararası bir tiyatro şenliği olan “Theater der Welt”e çağrıldı ve Schaubühne’de gösterildi, 2003 yılında Yunanistan’da Selanik Devlet Tiyatrosunda sahnelendi. Şiirlerinden ve öykülerinden oluşturulan çeşitli gösteriler ve performanslar, çeşitli amatör, yan amatör ve üniversite toplulukları tarafından sahnelenmeye devam etti.

Mungan, tamamına yakını Yeni Türkü topluluğu tarafından seslendirilmiş olan şarkı sözleri yazdı. Yazdığı bütün şarkı sözlerinin, Türkiye’nin değerli ve önemli şarkıcıları, toplulukları tarafından yeniden seslendirilmesiyle oluşan Söz Vermiş Şarkılar adlı “cover” albümü, 2004’te yayınlandı. Almanya, Avusturya, Hollanda, İsviçre, Fransa, Amerika ve Yunanistan’da çeşitli söyleşi ve okuma programlarına katıldı. Yazıları, şiirleri ile kimi oyun ve kitapları İtalyanca, İsveççe, Norveççe, Yunanca, Fince, Kürtçe, Arapça ve Hollanda diline çevrilerek çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlandı. Yazarın “Lal Masallar”daki “Muradhan ile Selvihan ya da Bir Billur Köşk Masalı” adlı öyküsü, Amerika’da Penguen Books’un “Dünya Hikayeleri Antolojisi’ne alındı. Türk öykücülerinin öykülerini içeren ve Bosna-Hersek’te yayımlanan bir seçkide bu öykünün Boşnakça çevirisi yer aldı.

Eserleri

Şiir

Osmanlıya Dair Hikâyât (1981), Kum Saati (1984), Sahtiyan (1985), Yaz Sinemaları (1989), Eski 45’likler (1989), Mırıldandıklarım (1990), Yaz Geçer (1992), Oda Poster ve Şeylerin Kederi (1993), Omayra (1993), Metal (1994), Oyunlar İntiharlar Şarkılar (1997), Mürekkep Balığı (1997), Başkalarının Gecesi (1997), Doğduğum Yüzyıla Veda (1999), Erkekler İçin Divan (2001), 13+1 (seçme şiirleri), Li Rojhilate Dile Min (1996, Kalbimin Doğusunda, Kürtçe şiirlerden seçmeler), Timsah Sokak Şiirleri (2003), Eteğimdeki Taşlar (2004).

Oyun

Mahmud ile Yezida (1980), Taziye (1982), Geyikler Lanetler (1992), Bir Garip Orhan Veli (1993).

Hikaye

Son İstanbul (1985), Cenk Hikayeleri (1986), Kırk Oda (1987), Lâl Masallar (1989), Kaf Dağının Önü (1994), Üç Aynalı Kırk Oda (1999), Çocuklar ve Büyükleri (2001), 7 Mühür (2002, seçme hikayeleri), Yüksek Topuklar (2002), Yabancı Hayvanlar (2003).

Deneme

Metinler Kitabı (1998), Paranın Cinleri (1997), Bir Kutu Daha (2004).

Roman

Yüksek Topuklar (2002), Beşpeşe (2004, Bülent Erkmen, Celil Oker, Pınar Kür, Elif Şafak, Faruk Ulay’la), Çador (2004).

Derleme

Murathan ’95 (1995), Ressamın İkinci Sözleşmesi (1996), Meskalin (2000), Soğuk Büfe (2001), Yazıhane (2003), Erkeklerin Hikayeleri (2004), Kadınlığın 21 Hikayesi (2004).

Senaryo

Dağınık Yatak (1997), Dört Kişilik Bahçe (1997), Başkasının Hayatı (1997).


Kaynakça

IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 311). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.