Kurtuluş Savaşı (Milli Mücadele Dönemi)

Geri
Sonraki

Cepheler  

Doğu Cephesi   

  • 15. Kolordu-Ermeniler ve Gürcüler arasında savaşlar oldu.
  • 15. Kolordu Osmanlıdan kalan son düzenli ordudur.
  • Taarruz cephesidir.
  • İlk kapanan cephedir, cephe kapandıktan sonra buradaki birlikler Batı cephesine aktarıldı.
  • Doğu sınırımızın çizilmesinde etkili olan antlaşmalar: Gümrü(3 Aralık 1920), Batum (23 Şubat 1921), Moskova(16 Mart 1921), Kars(13 Ekim 1921).
  • TBMM ilk siyasi ve askeri başarısını bu cephede kazandı.
  • Misak-ı Milli’den ilk taviz bu cephede verildi.

TBMM’yi Sırayla Tanıyan Devletler

Ermenistan: TBMM’yi tanıyan ilk Devlet. (Gümrü Antlaşması)

Gürcistan: Batum Antlaşması.

Afganistan: TBMM’yi tanıyan İlk Müslüman Devlet. (Dostluk Antlaşması)

Sovyet Rusya: TBMM’yi tanıyan ilk büyük Avrupa Devleti.(Moskova Antlaşması)

Fransa: TBMM’yi tanıyan ilk itilaf Devleti. (Ankara Antlaşması)

Gümrü Antlaşması (2-3  Aralık 1920)   

Maddeleri:

  • Ermeniler, Doğu Anadolu’daki düşüncelerinden vazgeçecekler.
  • Kars, Sarıkamış, Iğdır, Kağızman, Kulp Türkiye de kalacak.
  • Ermeniler, Sevr Anlaşması’nı onaylamayacak.
  • Aras Nehri-Çıldır Gölü sınır kabul edilecek.
  • Göç ettirilmiş olan Ermeniler altı ay içinde Türkiye’ye geri gönderilecek.

Önemi:

  • Yeni Türk Devleti’nin uluslararası ilk siyasi ve askeri başarısıdır.
  • Misak-ı Milli’yi gerçekleştirme yolunda ilk önemli adım atılmıştır.
  • Ermeni Sorunu büyük oranda çözülmüş oldu.
  • İlk defa Türk Devleti bir belgede “Türkiye” olarak geçti.
  • Ermenistan, TBMM’yi tanıyan ilk devlettir.
  • Bu antlaşma sonucu Gürcistan ve Rusya ile ilişkilerini geliştirdi.

Güney Cephesi   

  • Güney İngilizler tarafından işgal edilmişti ;fakat İngilizler bu bölgede uzun süre kalamadılar.
  • İngilizlerin Güneyden çekmesinden sonra Antep, Urfa ve Maraş Fransızlar tarafından işgal edildi.
  • Halk güvenliği amacıyla örgütlenmeye başladı.
  • Fransızlar, halkın güçlü direnişi karşısında işgal ettiği yerlerden çekilmek zorunda kaldı.
  • Fransızlar,  Ankara Antlaşması’dan sonra Anadolu’da işgal ettikleri topraklardan çekildiler.

Güney Cephe savunmasında öne çıkan isimler:

  • Adana savunmasında Tufan Bey ile Kahyaoğlu İbrahim Bey öne çıktı.
  • Urfa savunmasında Milli Aşireti ve Ali Saip Bey öne çıktı.
  • Antep savunmasında Şehit Kamil, Şahin Bey, Kılıç Ali Bey öne çıktı.
  • Maraş savunmasında Sütçü İmam ve Rıdvan Hoca öne çıktı.

Batı Cephesi   

Batı Cephesindeki Savaşların Nitelikleri:

  • 1. İnönü Savaşı: Savunma
  • 2. İnönü Savaşı: Savunma
  • Eskişehir-Kütahya Savaşı: Savunma
  • Sakarya Savaşı: Savunma-Taarruz
  • Büyük Taarruz: Taarruz
  • Başkomutanlık: Taarruz

Gediz Muharebesi   

  • Kuvay-i Milliye ve Yunanistan arasında yapılan bir savaştır.
  • 1. TBMM’nin mağlubiyet aldığı ilk savaştır. Bu savaşta Kuvay-i Milliye’nin yenilmesinden dolayı Kuvay-ı milliye dağıtıldı.
  • Sivas Kongresi’nden sonra Ali Fuat(Cebesoy) Batı Anadolu’daki Kuvayımilliye birliklerinin başına atanmıştı.Gediz Muharebelerini kaybedince görevinden alınarak Moskova elçiliğine atanmıştır.
  • Kuvay-ı Milliye’nin tamamen kaldırılması ise 1. İnönü Savaşı sonucunda gerçekleşti.

Düzenli Ordunun Kurulma Nedenleri:

  • Mondros Ateşkes Antlaşması ile Anadolu’nun işgale uğraması
  • Düzensiz olan bu birliğin ihtiyaçlarını halktan zorla alması
  • Yunan ilerleyişini durdurmakta yetersiz kalması
  • İşgal kuvvetlerinin ancak düzenli birlikler tarafından durdurulabileceği düşüncesi
Geri
Sonraki