İyi Bir Uyku Çekmek İçin Bilinmesi Gerekenler

Uyku Nedir?

Uyku günlük yaşamımızın yaklaşık üçte birini, dolayısıyla insan ömrünün üçte birini kapsayan bir aktivitedir. 24 saatlik zaman diliminde yaklaşık 8 saat uyuyan bir birey, gününün, dolayısıyla ömrünün üçte birini uykuda geçirmiş olur. Uyku, “gün içerisinde yorulan bedenin ve sinir sisteminin onarıldığı, edinilen bilgilerin ayrıştırılarak depolandığı, dış uyaranlara açık ve bireyin gelişimi ile ilgili işlevsel bir süreç” olarak tanımlanabilir. Ancak çok sayıda araştırma yapılmış olsa da henüz aydınlatılamayan bir konudur.

Uyku İle İlgili Sık Duyduğumuz Şikayetler

  • Neredeyse hiç uyuyamıyorum.
  • Olması gerekenden fazla uyuyorum.
  • Uykudan sık sık uyanıyorum.
  • Aniden uyuyakalabiliyorum.
  • Ne kadar uyursam uyuyayım yorgun olarak uyanıyorum.
  • Eşim çok horladığından dolayı uykularım sık bölünüyor.
  • Uykudan sıçrayarak uyanıyorum.
  • Korkutucu kabuslar görüyorum.
  • Uyurken sayıklıyorum.

Uykuda Neler Oluyor?

Uyku, sağlığımız açısından önemli bir olaydır. Sinir sisteminde biriken toksik atıklar uykuyu meydana getirir. Uyku, bu maddelerin vücuttan atılımını ve dinlenmeyi sağlar. Bedensel ve ruhsal yorgunlukları giderir. Uykurken kalp atımları azalır. Tansiyon düşer. Solunum sayısı azalır.

Ne Kadar Süre Uyumalıyız?

Uyku ihtiyacı ve süresi bireyden bireye farklılık gösterir. Yine de bireyin yaşı bu durumu etkiler. Yenidoğan bebekler neredeyse günün büyük bir çoğunluğunu uyuyarak geçirirken, yetişkin bireylerde ise bu süre ortalama 6 – 8 saat arasıdır.

Ne Zaman Destek Almalıyız?

Uykuyla ilgili zaman zaman hepimiz problem yaşayabiliriz. Bu sorunlar birkaç gün gibi kısa sürede sonlanıyorsa profesyonel destek almaya gerek yoktur. Fakat uzun sürüyor, günlük işlevselliği etkiliyorsa mutlaka destek alınmalıdır.

Uykusuzluğun Etkileri

  • Vücut hastalıklarına karşı direnç düşüklüğü,
  • Ruhsal hastalıklara karşı olan direnç zayıflığı,
  • Sinirlilik, tahammülsüzlük,
  • Görme ve konuşma bozuklukları,
  • Kan şekeri dengesinde bozulma,
  • Düşük vücut ısısı,
  • Unutkanlık,
  • Düşük motivasyon,
  • Cinsel isteksizlik,
  • Halsizlik, bitkinlik, yorgunluk hali,
  • Dikkatsizlik,
  • Başağrısı, baş dönmesi gibi belirtiler görülebilir.

Dolayısıyla uykusuzluk doğrudan ya da dolaylı yoldan birçok probleme neden olmaktadır.

İnsomnia Nedir?

İnsomnia, uykuya dalmada güçlük veya uykuyu sürdürmede zorlanma, normal süreden erken uyanma ve gün içerisinde yorgun olma hali olarak tanımlanabilir. İnsomnia’nın sebebi “uyku apnesi”dir.

Uyku Apnesinin Belirtileri

  • Gündüzleri aşırı derecede uyuklama,
  • Yorgunluk,
  • Horlama ve/veya uykuda soluksuz kalma,
  • Genellikle sabahları baş ağrısının görülmesi, belirtiler arasında sayılabilir.

Uyku Bozuklukları İçin Ne Tür Tedaviler Uygulanır?

Probleminizin teşhisi için doktorunuz sizi uyku polikliniklerine yönlendirebilir. Bu klinikler özellikle uyku apnesi, horlama ve kalp rahatsızlıklarıyla ilgili problemler için yararlıdır. Bir iki gecenizi; kalbinizin, beyninizin ve nefes alıp vermenizin gözlemlendiği bir uyku laboratuvarında geçirmeniz teşhis için önemlidir. Doktorunuz sonuçları inceleyerek problemi size söyleyebilir.

Probleminiz stres veya bir hastalıktan, fazla kafein veya alkol almaktan, fiziksel veya duygusal problemlerden, kullandığınız ilaçlardan veya yaşam stilinizden kaynaklanıyor olabilir.

Uykusuzluk ruhsal gerginlikleri, ruhsal gerginlikler uykusuzluğu tetikleyebilir.

Bu nedenle uykusuzluğun nedeninin psikolojik olduğu düşünülüyorsa psikolojik destek alınmalıdır.

İyi Bir Uyku İçin Neler Yapılmalı?

  • Düzenli bir program uygulayın. Hafta sonu ve tatillerde bile aynı saatte yatın ve kalkın.
  • Gün içi uykulardan kaçının.
  • Yatmadan en az iki saat önce ağır egzersizlerden kaçının.
  • Yatmadan önce derin nefes alma, yoga gibi rahatlama tekniklerini deneyin.
  • Yatak odanızın karanlık, sessiz ve serin olmasına dikkat edin.
  • Eğer uyuyamıyorsanız odanızdan çıkarak, başka bir odaya gidin ve kitap okuyun ya da sessiz ve rahatlatıcı bir şeyler yapın.
  • Kahve, çay gibi kafein içeren şeylerden uzak durun.
  • Stresten olabildiğince uzak durun.
  • TV, cep telefonu gibi cihazların uyumadan birkaç saat önce kullanımını sonlandırın.

“İyi bir uyku, kişiyi zinde kılar. Uykusuzluk ise bir sonraki günün yorgunluğunu da ekleyerek ve kar topu gibi büyüyerek bize sıkıntı verebilir.”


Uzman Psikolog Abdulkadir ILGAZ‘ın yazıları için tıklayınız…


Uzman Psikolog Abdulkadir ILGAZ

2010 yılında İstanbul Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun olmuştur. Yüksek Lisansını Kayseri Erciyes Üniversitesi Din Psikolojisi alanında yapmıştır. Yurt içi ve yurt dışında alanıyla ilgili birçok eğitime iştirak etmiştir.2011 yılında Kastamonu Devlet Hastanesine atanarak meslek hayatına adım atmıştır. 2015 yılında Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğü görevinde bulunmuştur. Abdulkadir Ilgaz, bu dönemde çeşitli sosyal projelerde yer almış, yerel ve ulusal basında büyük ilgi görmüştür. Sağlık Bakanlığı bünyesinde bir çok eğitime katılmış, Kastamonu da Resmi ve Özel bir çok kurumda eğitimler vermiştir.