İlk Türk İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet

DEVLET YÖNETİMİ

Hükümdarlara Verilen Unvanlar

  • Sultan
  • Nasr
  • Şah
  • Kadir
  • Han
  • Padişah
  • İlig
  • Bey
  • Buğra
  • Gazi
  • Erkin
  • Hünkar
  • Hüdavendigar

Hükümdarlık Sembolleri

  • Hutbe okutmak
  • Hilal
  • Menşur( Onay)
  • Tıraz ( elbise/ hediye)
  • Çetr ( şemsiye)
  • Sancak
  • Çadır
  • Asa
  • Nevbet
  • Taht ( Örgün)
  • Tuğra
  • Tuğ
  • Para bastırmak
  • Hilat ( halife tarafından gönderilen tüm hediyeler)

Hakimiyet Anlayışı

  • Türk hakimiyet anlayışı İslamiyet sonrası da devam etmiştir. Ülke hanedan üyelerinin ortak malı sayılmıştır.
  • Memlüklerde her emire hükümdar olma hakkı verilmiştir. Bu durum yönetime birden çok hanedanın gelmesine neden olmuştur.

SARAY

Sarayın Özellikleri

  • Devletin en yüksek makamıdır.
  • Hükümdarın ailesiyle oturduğu yerdir. ( Harem)
  • Devletin idare edildiği yer.(Selamlık)
  • Memurların yetiştirildiği okul. ( Gulamhane/ Enderun)
  • Karahanlılarda  Saray’a KAPLI, Selçuklularda ise DERGAH veya BERGAH denir.

Önemli Saray Görevlileri

  • Ütadüddar:  Saray harcamalarına bakardı.
  • Hacibü’l Hüccab (Ulu Hacip): Hükümdar ile halk ve hükümdar ile hükümet arasındaki ilişkiyi düzenler. Hacip:  Hükümdar ve vezirden sonra gelen önemli devlet adamlarıdır. 20-25 kişiden oluşur, hükümdar- devlet, devlet-devlet arasındaki ilişkileri düzenler.
  • Abdar – Taştdar: Sultan elini yıkadığı zaman ibrik tutan görevli.
  • Vekil-i Der: Sultan ile vezirin arasında aracıdır.
  • Çeşnigir: Hükümdarın yiyecekleri ile ilgilenir.
  • Silahtar: Silahlardan görevlidir.
  • Hansalar: Saray mutfağına gerekli malzemeyi sağlar.
  • Şarap Dar – İdişçibaşı : Hükümdarın içeceklerini, şerbetlerini  hazırlar.
  • Camedar: Hükümdarın elbisesi ile ilgilenir.
  • Emir’i Alem: Savaşlarda bayrak ve sancağı taşımak ve bunları muhafaza etmekle görevlidir.
  • Emir’i Candar: Sarayı korumakla görevlidir.
  • Emiri Hares: Devlete ve hükümdara karşı suç işleyenleri yakalayıp cezalandıran görevlidir.
  • Emir’i Ahur: Atların bakımı ile ilgilenen görevli.
  • Bazdar: Sultan’ın doğan, atmaca gibi  kuşlarına bakar.
  • Kapucubaşı: Sarayın günlük hizmetlerinden sorumludur.
  • Emir’i Şikar: Hükümdarın av işlerini düzenleyen görevli.
  • Serhenk- Dürhanş: Hükümdarlar bir yerden bir yere giderken yolunu açan görevlidir.
  • Devaddar: Hükümdarın yazı takımlarını koruyan görevli.
  • Kıssadar: Dilekçeleri hükümdara sunan görevlidir.
  • Emir’i Meclis: Sultan’ın ziyafetlerini hazırlatıp  teşrifatçılık yapan görevlidir.
  • Mutripler: Eğlence meclislerinde çalgı çalıp şarkı söyleyen görevliler.
  • Sakiler: Eğlence meclislerinde sultanı ve davetlilere içecek sunan görevlidir.