İkiz Çocuk Ebeveynlerine Yol Gösterici Öneriler

Anne baba olmanın büyük heyecanı içinde sayılı ayların takibine başlarken birden iki tane emanete bir anda rehber olacağınızı öğrendiniz. Nasıl bir duyguydu? Şaşırdınız, heyecanlandınız ve biraz da “Acaba zorlanacak mıyız, nasıl olacak?” gibi sorular da içinizi kemirmeye başladı. Şimdi size çevreden duyduğunuz “Ay Allah yardım etsin, aman aman ne kadar zor olacak şimdi, bittin sen…” tarzındaki felaket tellalı tavırlardan uzak şeyler söyleyeceğim. Ebeveynlik rolünüzde bu ikiz çocuklara anne babalık yapmak evet zor ama bir o kadar da keyifli bir yaşamın ilk adımı olacak sizin için. İlk olarak aklınızı bulandırmış olan bu kötü düşüncelerden uzak kalmaya çalışarak bu yazıyı okumaya başlayın.

Tüm Gelişim Süreçleri Daha Keskin Olabilir

Her birey, yaşam serüveninde belli gelişim adımlarını atlayarak büyür. Hem fiziksel hem psikolojik gelişim önemlidir. İkiz çocuklardaki fark, bu gelişim süreçlerini daha net ve belirgin olarak göstermeleridir. Mesela özerklik dönemi (1-3 yaş arası) ikiz çocuklarda biraz daha göze çarpan detaylarla atlatılabilir. Ya da ergenlik veya okula başlama süreci vs. Çünkü birbirlerinden etkilenen ve içten içe ufak bile olsa sanki rekabet varmış gibi yaşamaya çalışan, anne babasının gözünde eş olan iki birey bir arada büyümektedir. Bunun için bu gelişim süreçlerinin daha belirgin geçmesi bir sorun değil, gelişimin bir parçasıdır. Endişe ve kaygı ile yaklaşılmamalıdır.

İkiz Çocuk Ebeveynlerinin Yaşadığı Sorunlar ve Desteğin Önemi

İkiz çocuk büyütmek sadece anne için değil baba ve hatta aile içinde sık sık bulunan diğer yetişkinler için de bir kat daha zor olabilmektedir. Tüm yük kesinlikle anneye bırakılmamalıdır. Bu süreçte annenin her gelişim döneminde bir anda iki bireye yetişmeye çalışacağı için zorlanması normaldir. Emzirme, alt değiştirme, yaş ilerledikçe yemek yedirme, uyutma gibi durumlarda anne baba zorlanabilir. Bunun için de annenin psikolojisi her zaman ön planda ve önem verilen bir seçenek olmalıdır. Yeri geldiğinde baba, yeri geldiğinde büyükanne, yeri geldiğinde bir yardımcı ile annenin zaman zaman yaşadığı zorluklar hafifletilmelidir. Bu büyütme aşamasında en önemli rol babanın olmalıdır. Anne, eşinden ne kadar çok psikolojik ve fiziksel destek alırsa kendini o kadar rahatlamış hissedecektir ve bu da çocukları ile ilgilenmesinin önünü açacaktır.

İkiz Çocuklar Ayrı Bireylerdir!

Aile içinde ikiz çocuk çatışmalarına sebep olmak ya da ortaya çıkan anlamsız durumları çözüme ulaştıramamak, genelde çocukların ayrı bireyler olduklarını unutmakla başlar. Her ne kadar onlar ikiz olsalar da her şekilde ayrı insanlardır. Kişilik olarak, hobi-fobi olarak, özellikle de ‘mizaç’ olarak apayrıdırlar. Bunun için;

  • İkiz çocuklara aynı kıyafetler giydirilmemelidir. Her ne kadar ikiz olduklarının belli olması insanların hoşuna gitse de bu durum çocuklarda birey olmanın önüne set çekmektedir. Bu da kişiliğin gelişiminde olumsuz bir etkiye sebep olabilir.
  • İkiz çocuklar ilkokul sürecinden itibaren “ayrı” sınıflarda okumalıdır. Sadece tek tolerans gösterilebilecek olan yer, okulla ilk tanışacakları anaokulu sürecidir. Evden ilk kez ayrı kaldıklarında bir anda birbirlerinden de kopmamaları için sadece anaokuluna ilk başladıklarında aynı sınıfta okuyabilirler. Ama sonrasında okul kavramına alıştıkça ayrı sınıflara yazdırılmalıdırlar. Çünkü kıyasın önüne geçmek zorundayız. Bir veli ya da öğretmen ufak bir kıyas unsuru ile çocukları karşılaştırma hatasına düşerse çocukların kişilik gelişimi olumsuz etkilenebilir. Psikolojik sağlıklarını düşünmek açısından ayrı sınıf en iyisidir.
  • Onlardan bahsederken “ikizler” diye bahsedilmemelidir. İsimleri ile ayrı ayrı tanıtılmalı ve o şekilde sohbete dahil edilmelidirler. Birey olduklarına vurgu yaparak büyümelerine önem verilmelidir.
  • Çocuklar ayrı hobi ve ilgi alanlarıyla ilgileneceklerdir. Buna saygı duyup her birine ayrı ayrı yol çizilmelidir. İkisi aynı yolda gitsin, aynı şeyleri yapsın, birbirinden kopmasın mantığı ile birbirlerinin yeteneklerini devam ettirmeleri konusunda zorlanmamalıdırlar.

Anne-Baba İkiz Çocuklarla Nasıl Zaman Geçirmelidir?

  • Zamanın iyi planlanması lazım. Gerekirse saat bazında bir günlük plan uygulanmalı ve gelişigüzel yaşantıdan uzak kalınmalıdır. Birey olarak her iki çocuğa da ayrı ayrı zaman ayırmanın önemli bir kuralı bu planlamadır.
  • Anne-Baba her iki çocuğunu da ayrı ayrı iyi tanımalı ve nasıl mizaçlara sahip olduklarını tespit etmelidir. İkisine de aynı davranmak değil, adaletli davranmak önemlidir, unutmayın.
  • Kimi zaman ikizler ile ayrı ayrı, kimi zaman ikizler ile ortak bir oyun kurulup zaman geçirilmelidir. Buna da çocuğun mizacına göre karar verilmelidir.
  • Yapılan hatalardan biri çocukların anne baba tarafından paylaştırılıyor olmasıdır. Birisini anne birisini baba alıp tüm ihtiyaçlarını bu şekilde tek taraflı karşılamak hatalı bir davranıştır. Anne ve baba her iki çocuğun da ayrı ayrı anne babasıdır. Bu hiç unutulmamalı ve ihtiyaçlar dönemsel olarak her iki çocuk için de anne baba tarafından değişkenli olarak karşılanmalıdır. Mesela bir gün anne diğer çocuğu uyutuyorsa diğer gün diğer çocuğunu uyutmalıdır. Baba ile yer değiştirerek çocuklarda yoksunluk bırakmadan düzen sağlanmalıdır.
  • İkiz çocuklar büyüdükçe birbirlerinin oyun arkadaşı olur ve bu bir avantajdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta anne babanın taraf tutmamasıdır.
  • Her çocuğun ayrı ayrı tercihlerinin farkında olunması gerekir ve ihtiyaçlarının değişebileceği unutulmamalıdır. İkiz dahi olsalar, ayrı bireyler ve tercihleri de değişkenlik gösterecektir. Ayrı ayrı çocuklar tanınmalıdır.
  • Aile içi aidiyeti güçlendirmek için hem annenin hem babanın bulunduğu bir aile saati planlanmalı ve çocuklar ile eğlenceli vakit geçirilmeli, oyun oynanmalıdır.

İkiz Kardeş Kıskançlığına Karşı Neler Yapılabilir?

  • Yine her zaman dediğimiz gibi çocuklara bir bütünün iki ayrı yarımı gibi davranılmamalı ve ayrı ayrı birer bütün (birey) oldukları kabul edilmelidir. Anne baba tutumları buna göre şekillenmelidir.
  • Kıyas yapılmamalıdır. “Bak kardeşin yedi, o uyudu, ne güzel yazıyor.” gibi ithamlardan her zaman uzak kalınmalıdır. Zaten kıyas, insan psikolojisine ve kişiliğine atılan en büyük tokattır.
  • Rekabet ortamı oluşturulmamalı ve çocuklar yarış içinde yaşatılmamalıdır.
  • Şiddetin hiçbir türü (psikolojik, fiziksel, duygusal) evde olmamalıdır.
  • İkisine aynı eşyayı almadan önce çocuklara tek tek ve ayrı ayrı sorulmalıdır. Tercihlerine göre hareket edilmeli ve buna saygı duyulmalıdır.
  • Anne baba çocukları paylaşarak “bir çocuğu anne, bir çocuğu baba” üstlenmemelidir. Bu, kardeş kıskançlığını körükleyen en önemli sebeplerden biridir. Yukarıda bahsetmiş olduğum planlı ve dönüşümlü anne baba rol paylaşımı değerlendirilmelidir.
  • Aile içi birlik ve beraberlik, örnek olunarak gösterilmelidir. Drama (tiyatro) çalışmaları ile evde pekiştirilmelidir.
  • İkiz çocuklar her ne kadar birbirlerinin en iyi arkadaşı olsa da ayrı arkadaşlara ve sosyal bir hayata da ihtiyaçları olduğu unutulmamalıdır. Bol bol park ve anne-çocuk etkinlik çalışmaları ile aktivitelere, sosyalleşmek anlamında katılım sağlanmalıdır.
  • Çocukların evde sürekli bir arada olması zaman zaman canlarının sıkılmasına sebep olabilecektir. Doğaya çıkarılarak enerjilerinin atılması sağlanmalıdır.
  • Her iki çocuğun da karakteri iyi analiz edilmeli ve zayıf olan yönleri bulunan çocuğun diğer çocuk tarafından bastırılmasına izin verilmemelidir. Eğer bir çocuk ikizine sürekli olarak zarar verme çabasında ise mutlaka anne babanın tutum ve tavırlarını gözden geçirmeye ihtiyacı vardır. Belki de bir ebeveyn bu çocuğa daha uzak kalmıştır ve o da tepkisini kardeşinde gösteriyordur.
  • Teknolojiden küçük yaşlarda mümkün olduğunca uzak kalınmalıdır. En erken 3-4 yaş sularında televizyon izleme alışkanlığı başlayabilir. Teknolojinin erken dönemde başlaması; kıskançlığı, bağımlılığı, şiddete meyilli olmayı da beraberinde getirebilir, unutmayın.

İkiz Çocukların Bireyselleşmesi İçin Neler Yapılabilir?

  • Yine en başta anne baba tutumlarında onlara “ikizler” imajı ile yaklaşılmamalıdır. Ayrı birer birey oldukları bilinmeli ve ikizler olarak yaşantıda yer almamalıdırlar.
  • Çocuklar başkalarına tanıtılırken “işte bunlar da ikizlerimiz” gibi sözlerden uzak kalınmalıdır.
  • Çocukların yerine karar verilmemeli ve her zaman birey olarak onların da fikri sorulmalıdır.
  • Ebeveynler çocukları paylaşmamalıdır. Hem anne hem de babanın her iki çocuğu ruhsal doyuma eriştirmesi gerekir.
  • Aynı saç modelleri, aynı kıyafetler, aynı eşyalar kullanılmamalıdır. Çocukların isteklerine göre hareket edilmelidir. Çocukların istekleri karşısında aynı eşyalar satın alınabilir ama aynı anda giydirilmesinden uzak durulmalıdır.
  • Aynı öğretmende okutulmamalıdır.
  • Çocukların kendilerini tanımaları için ilgi odakları ve merak dürtüleri ayrı ayrı canlı tutulmalıdır.
  • Kıyas kesinlikle olmamalıdır.
  • Farklı sosyal aktivitelerde yetenek gösteriyorlarsa farklı sosyal alanlardaki gelişimleri sonuna kadar desteklenmelidir.
  • Ara ara ikiz çocuklar konusunda pedagog ya da çocuk psikologu tarafından ailelerin bilgilendirilmeleri yararlı olacaktır.

İkiz Çocuklar ve Güvenli Bağlanma

Daha önce de kaleme almış olduğum güvenli bağlanma teorisi ikiz çocuklar için de oldukça önemlidir. İkiz çocuklarda bağlanma kurulması imkansız değildir. Zor olabilir ama bağlanma ikiz çocuklarda eksik ya da bozuk olur demek yanlış olacaktır. Güvenli bağlanma konusunda beraber uyuma haricinde geçerli olan her kural ikiz çocuklar için de geçerli olmalıdır. Aynı şartlar yerine getirildiği zaman güvenli bağlanma ikiz çocuklar için ailede sağlıklı şekilde ilerleyebilir.

Beraber uyuma konusunda da yine annenin yanında babanın da desteği alınmalıdır. İkiz çocuklar anne ile aynı yatakta yatmayacak ama yine aynı odada anne babaya kol mesafesinde olacak bir alanda uyumaya devam etmelidir. En erken 18 aylığa kadar bu düzen böyle gitmelidir. Sonrasında yavaş yavaş ikiz çocuklar da özerklik dönemine gireceği için anne baba ile aynı odada ama daha uzak bir mesafede uyumaya başlamalıdır. 3 yaş sularında ise ikiz çocukların birbirinden destek almasının yararını kullanarak ikiz çocukların odaları ayrılmalıdır. (Bu konuda, psikolojik doğum gerçekleştikten sonra çocuklar anneden ayrı bir odada uyumaya başlamalı demiştik. Ancak ikiz çocuklarda gelişim süreçleri daha belirgin olacağı için ve birbirlerinden destek alma güçleri olacağından, odayı ve yatağı ayırma zamanı, güvenli bağlanma kapsamında ay bazında geri çekilebilir.)

İkiz çocuklar ergenlik dönemine kadar aynı odada kalabilirler. Eğer cinsiyetleri farklı ise ayrı cinsiyette olan ikizlerin odaları ön ergenlik döneminde ayrılmalıdır. Unutmayın, ikiz anne babası olmak zor olsa da keyifli ve eğlencelidir. Ayrı iki tane emanete rehberlik edebilmenin mutluluğunu yaşayarak gebelik sürecinde kendinizi anne baba olarak hazırlayın. Dışarıdan gelen felaket tellalı modundaki cümleleri duymayın. Çünkü unutmayın ki her zorlukta bir kolaylık da veren Allah’tır. Evet, yalan söylemiyorum. Tek çocuk büyütmekten daha zor ama imkansız ya da hayatınızı zindan edecek bir süreç değil. Yeter ki şükrü, sabrı, psikolojiyi ve eş olarak birbirinize olan desteği hiç bırakmayın.


Pedagog Betül Rümeysa DEMİRÖRS‘ün yazıları için tıklayınız…