I. Mustafa

Giriş

Mustafa, 1591’de Manisa’da Sultan III. Mehmet’in ve Valide Sultan’ın oğlu olarak dünyaya geldi. Bazı nedenlerden ve sinirli yapısından dolayı akıl sağlığını kaybetti. Hayatı boyunca iki defa Osmanlı Devleti’nin tahtına geçti. Osmanlı İmparatorluğu’nda babasından sonra tahta geçme ilkesine uymadan abisinin ölümü üzerine tahta geçen ilk hükümdar oldu. 22 Kasım 1617 tarihinde Osmanlı Devleti’nin on beşinci hükümdarı unvanı ile tahta geçti. Bununla birlikte 94. İslam halifesiydi. Sultan I. Mustafa döneminden sonra kardeş katliamı seyrek görülmüştür. Fakat şehzadelere sarayda esir hayatı sürdürülmeye başlanmıştır.

Tahta Birinci Çıkışı

III. Mehmet’in gerçekleştirdiği kardeş katli halk tarafından kötü bir şekilde karşılanmasının üzerine I. Ahmed kardeşini öldürtmedi. I. Ahmet’in annesi Handan Valide Sultan, I. Mustafa’nın ölümünü engelleyen kişilerden bazılarıdır. Öldürülmeyen I. Mustafa, devletin yönetimine karışmaması ve tahta geçmemesi amacıyla sarayda bir odaya kapattırıldı. Sarayda 14 yıl boyunca ölüm korkusu ile esir hayatı süren I. Mustafa, yaşadıklarının üzerine günden güne akli dengesini yitirdi. Sultan I. Ahmed, 22 Kasım 1617’de 27 yaşında iken vefat etti.

I. Ahmet’in ve Mahfiruz Hatice Sultan’ın oğlu olan Genç Osman (II. Osman), babası öldüğünde 13 yaşındaydı. Bundan dolayı devlet adamları tarafından tahta I. Mustafa çıkarıldı. Padişahlık istemediğini ve devlet işlerine ilgi duymadığını belirten I. Mustafa’nın söyledikleri büyükler tarafından sorun edilmedi. Sultan I. Mustafa tahta geçtiğinde padişahlık görevlerini yerine getirmeyip devletin meseleleri ile alaka kurmadı.

Dindar bir şahsiyete sahip olan I. Mustafa, zamanının çoğunu sarayda geçirerek önüne gelen insanlara para veriyordu. Devletin hazinesini tehlikeye atacak davranışları ile devlet büyüklerinin ilgilerini üstüne çekmeye başladı. I. Mustafa saltanatının 96. gününde, 26 Şubat 1618 tarihinde tahtan indirildi ve yerine Osmanlı Devleti’nin on altıncı padişahı olarak II. Osman (Genç) tahta geçti. Genç Osman’ın icraatları yeniçerileri ve bürokrasiyi huzursuz etti. Bunun üzerine bazı istekleri yerine getirilmeyen yeniçeriler birleşerek 19 Mayıs 1622’de Genç Osman’ı tahtan indirdiler ve Yedikule zindanlarında işkence ederek öldürdüler.

Tahta İkinci Çıkışı  

İsyan sonucu 20 Mayıs 1622’de ölen II. Osman’dan sonra tahta yeniden I. Mustafa çıktı. Bu olaydan sonra Osmanlı tarihinde II. Murat, Fatih Sultan Mehmet’ten sonra iki kez tahta çıkan padişahlar  I. Mustafa Osmanlı Devleti’nde iki kez tahta geçmiştirler. Genç Osman’ın isyancılar tarafından öldürülmesi yeni kargaşaları meydana getirdi. Devlet işlerine ilgi duymayan I. Mustafa isyanların bastırılmasını, Anadolu’nun ve İstanbul’un düzenine geri dönebilmesini sağlayamadı. İlmiye sınıfının en yetkili görevlisi Şeyhülislam (Şeyh-ül İslam) Yahya Efendi ve yönetimde üst düzeyde yer alan devlet adamları, tahtta IV. Murad’ın yer alması gerektiği yönünde karar aldılar. I. Mustafa’nın ikinci saltanatı 1,5 yıl sürdükten sonra 10 Eylül 1623 tarihinde son buldu. Sultan I. Ahmed’in ve Mahpeyker Kösem Sultan’ın oğlu olan IV. Murad on bir yaşında iken tahta geçerek Osmanlı Devleti’nin on yedinci padişahı ve 96. İslam halifesi oldu. Akıl sağlığını kaybeden Sultan I. Mustafa, çocuk sahibi olamamıştı.

Ölümü

I. Mustafa 10 Eylül 1623’te tahttan tamamen ayrıldığında otuz iki yaşındaydı. Osmanlı tarihinde akli dengesini yitiren tek padişah olan Sultan I. Mustafa, 20 Ocak 1639 tarihinde kırk sekiz yaşında iken Topkapı Sarayı’nda geçirdiği sara krizinden (epilepsi nöbeti) dolayı hayatını kaybetti. Sultan I. Mustafa vefat ettiğinde Osmanlı Devleti’nde IV. Murad saltanatını sürdürmeye devam etmekteydi.