I. Ahmed

Giriş

Sultan 1. Ahmed, 18 Nisan 1590 tarihinde Manisa’da Sultan III. Mehmed’in ve Handan Valide Sultan’ın oğlu olarak dünyaya geldi. Babası III. Mehmed’in 21 Aralık 1603 de vefat etmesinin üzerine aynı gün Osmanlı Devleti’nin on dördüncü hükümdarı olarak tahta geçti. Sancak beyliği görevini yerine getirmeden yönetimin başına geçen ilk padişah olarak kabul edilir. Bununla birlikte 93. İslam halifesiydi.

I. Ahmed çocukluğunu Manisa’da geçirdi. Dedesi III. Murad hayatını kaybettikten sonra babası III. Mehmed ile beraber İstanbul’a geldi. I. Ahmed veraset sistemini değiştirerek Fatih Sultan Mehmed zamanında kanunlaşan kardeş katliamı yasası yerine Ekber ve Erşed (ailenin en büyük üyesi) sistemini kanunlaştırdı. Böylece sırasıyla Genç Osman, IV. Murad ve İbrahim isimlerindeki oğulları padişah oldu. Diğer Osmanlı padişahları gibi I. Ahmed de sanata ilgi duyardı. Bahti mahlası ile eserlerini icra ederdi.

I. Ahmed’in Saltanatı

Ahmed’in abisi olan Şehzade Mahmud, diğer kardeşlerine göre padişahlık potansiyeli yüksekti. Babası III. Mehmed tahtına göz koyduğu iddiasıyla kendi oğlunu öldürdü. Böylelikle taht III. Mehmed’in ölümünden sonra I. Ahmed’e kaldı. 21 Aralık 1603’te daha 14 yaşında tahta geçen I. Ahmed, sarayla ve devletle ilgili birçok konuda karar alıp verirken annesi Handan Valide Sultan’ın etkisi altında kaldı. 22 Kasım 1605 tarihinde annesini kaybetti. Annesinin ölümü üzerine danışıp fikir alacağı kişi Derviş Paşa oldu. Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra devlet işleriyle çok yoğun ilgilenen ilk padişahtır.

Avusturya Sorunu ve Avrupa’ya Karşı Üstünlüğün Kaybedilmesi

1. Ahmed tahta geçtiğinde Avusturya Savaşı hala sürüyordu. Savaşlardan yıpranan bir ordu ve bir devlet olarak ilerleyen zamanlarda diğer devletlerle anlaşma politikası uygulandı. 15 yıl gibi uzun ve yorucu geçen Osmanlı ve Avusturya savaşı 11 Kasım 1606 tarihinde gerçekleşen Zitvatorok Antlaşması ile sonlandı. İlk başta Sultan I. Ahmed antlaşmayı kabul etmek istemedi ama anlaşmada geçen unsurların gerçekleşmeyeceğine inanması ve celali isyanlarının baskınlık göstermesi üzerine fikrini değiştirdi.

Bir barış antlaşması olarak kabul edilen Zitvatorok Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin lehine gibi gözükse de aleyhte sonuçlar doğurdu. Osmanlı Devleti’nin Avusturya İmparatorluğu karşısında avantajını kaybettiği ilk antlaşma olarak bilinir. Antlaşmanın en dikkat çekici maddesi Avusturya Arşidükü’nün Osmanlı Devleti’nin padişahına denk sayılmasıydı. Bu maddelerle Osmanlı Devleti’nin Kanuni Sultan Süleyman döneminde elde ettiği Orta Avrupa siyasi üstünlüğü ve ilerleyişi son buldu. Böylece Osmanlı Devleti Avrupa’daki devletler ile eşit düzeye geldi.

Celali İsyanları ve Anadolu’daki Gelişmeler

Beylikler arasında varlığını en uzun süre devam ettirenlerden Ramazanoğulları Beyliği 1514 yılında Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı’nın egemenliği altına geçmişti. I. Ahmed döneminde ise Ramazanoğulları Beyliği’ne resmen son verildi. Ayrıca 9 yıl devam eden Safevi – Osmanlı savaşı Nasuh Paşa Antlaşması ile sonlandı.

Osmanlı Devleti’nin toplumsal ve ekonomik düzeninin altüst olmasından kaynaklı çıkan Celali isyanları, Yavuz Sultan Selim zamanından beri Osmanlı’nın sorunlarından biriydi. Bu isyanlar I. Ahmed döneminde de Osmanlı’nın dış ilişkilerini ve savunmasını zayıflatan unsurlardan biriydi.

I. Ahmed’in Mimari Çalışmaları

İstanbul’da 4 Ocak 1610 tarihinde 6 minareli ve 16 şerefeli Sultanahmet Camii’nin temelleri atıldı. I. Ahmed temelleri atılan camiye kendi eteğinde toprak taşıyarak yardım etti. 9 Haziran 1617 tarihinde tamamlanan Sultanahmet Camii ibadet için kullanıma açıldı. Bunun yanında da İstanbul Mesih Paşa Camii, Elmalı Ömer Paşa Camii, Şehzadebaşı Kuyucu Murat Külliyesi gibi mimari çalışmaların yapılmasını sağladı.

I. Ahmed’in Vefatı

Sultan I. Ahmed, Rickettsia bakterilerinin etken olduğu bulaşıcı tifüs hastalığına karşı zayıf düşerek 22 Kasım 1617 tarihinde hayatını kaybetti. 27 yaşında ölen Sultan I. Ahmed’in naaşı Sultanahmet Camii etrafındaki türbeye defnedildi. Sultan I. Ahmed’in vefat ettiği gün akli dengesini kaybetmiş olan kardeşi I. Mustafa tahta çıktı.