Elefterios Venizelos

Yunan devlet adamı (1864-1936).

23 ağustos 1864’te Girit’te doğdu. O dönemde Girit Osmanlı hakimiyeti altındaydı. Venizelos 2 yaşındayken babası Osmanlı Devletine karşı girişilen isyana dahil olduğu gerekçesiyle Siroz Adasına sürgün edildi. Atina’da hukuk öğrenimi yaptı ve avukat oldu. Girit’e özerk statü verildiğinde anayasanın hazırlanmasına yardımcı oldu ve orada politikaya atıldı. Venizelos, Girit özerk yönetiminde adalet bakanı olarak atandı (1899–1901). Ancak kısa bir süre sonra yönetimle ters düştü ve yönetimine karşı girişilen silahlı bir ayaklanmaya destek verdi. Yeni kurulan hükümete tekrar üye olmayı başardı.

Askeri birlik çağrısı üzerine Atina’ya gitti. Osmanlı Devleti’ne karşı çıkan ayaklanmayı yönetti. Ağustos 1910’da yapılan seçimlerde Atina’dan milletvekili olmayı başardı. Kısa bir süre sonra Başbakan oldu ve bir hükümeti kurdu. Yeni Anayasa’yı oylayan bir Meclis topladı. Yunanistan’ı Türk nefretine karşı baştan aşağı örgütledi. Silahlı Kuvvetlerin ve eğitimin geliştirilmesine çalıştı. Sırbistan, Bulgaristan ve Karadağ ile Balkan Birliği’ni kurdu. Osmanlı Devleti’ne karşı Balkan Savaşı’nı açtı (1412). Girit Adası’nın ve
ülkenin kuzeyindeki bölgelerin Yunanistan’a katılmasını sağladı (1913).

Birinci Dünya Savaşı’nda İtilaf Devletleri yanında yer almak istedi. Kral Konstantin onun bu fikrine karşı çıktı. Venizelos bu yüzden istifa etti ve Selanik’te ayrı bir hükümet kurdu. Konstantin 1917’de krallıktan çekilmek zorunda kaldı. Yerine oğlu Alexander geçti.
Bu gelişme üzerine Venizelos yeniden başbakan oldu. Yunanistan’ı İtilaf Devletleri safında savaşa soktu. Trakya’yı ve Oniki Ada’yı ele geçirdi. Fakat, bütün Yunanlar’ın birleştirilmesi demek olan “Megalo İdea”yı tam olarak gerçekleştiremedi.

İngiltere başbakanı Lloyd George’un isteğiyle Batı Anadolu’da saldırıya geçti. Ancak karşısında Mustafa Kemal’i ve haince saldırılara karşı oldukça öfkeli durumdaki Türk ordusunu buldu. Bu sırada Yunanistan’da da karışıklıklar çıktı. Kral Alexander öldü (1920).
Halk Türkler’e karşı verilen bu savaştan yorulmuştu. Krallık seçimini Venizelos’un istemediği aday Konstantin kazandı. Venizelos Fransa’ya sürgüne gönderildi. Yunanlar da Anadolu’da ağır bir yenilgiye uğradılar.

Birinci Dünya Savaşı sonunda ele geçirdikleri bütün yerleri geri vermek zorunda kaldılar. Yunanistan’da 1924’te krallık rejimi lağvedilerek cumhuriyet yönetimine geçildi. Sürgünden dönen Venizelos da 1928’de başbakan oldu. Hayatının bundan sonraki
döneminde daha barışçı bir politika izledi. Türkiye ile dost geçinmeye çalıştı. 1930’ların başında gerçekleşen Büyük Buhran nedeniyle etkisi azaldı ve 1932 seçimlerinde mağlup oldu. Girit’te çıkan bir ayaklanmanın başına geçti. Başarısızlığa uğrayınca Paris’e gitti, gıyabında ölüme mahkûm edildi. 1935’te Paris’e kaçtı. 18 Mart 1936’da Paris’te öldü.