Disleksi Nedir, Disleksinin Ne Kadar Farkındayız?

Disleksi, en sık görülen öğrenme güçlüğü türüdür. 1 – 7 Kasım haftası disleksiye dikkat çekmek için anılır. Dislektik çocuklar, anlaşılmadıklarında git gide sosyal ortamdan izole olurlar. Toplum tarafından dışlanan bu çocuklarda kaygı, depresyon, okul terki gibi durumlar sık sık görülebilir. Bu çocuklar yalnızca anlaşılmak, kabul görmek isterken farklı oldukları her fırsatta yüzlerine vurulur. Böylece git gide toplumdan uzaklaşırlar.

Disleksi Nedir? 

Disleksi bir zihinsel gerilik değildir, yalnızca bir algı farklılığıdır. Dislektik bireylerde sağ lob sol loba göre daha gelişmiştir.

Sağ Lobun Görevi Nedir?

Beynimizin sağ lobu görsel – uzamsal algılama becerilerinden sorumludur. İşte dislektik çocukların yaşadıkları güçlük tam da burada başlar. Ağaç kelimesini duyduğunda dislektik olmayan bir çocuğun aklında hemen ağaç kelimesi canlanır. Dislektik çocuğun zihni ise görsel – uzamsal, yani resimlerle düşünmeye daha yatkındır. Ağaç kelimesini duyduğunda zihninde üç boyutlu olarak bir ağaç hayal eder, heyecan içinde ağacın farklı yönlerden görüntüsünü hayal eder; yapraklarını, dallarını düşünür. Ya ağaç kelimesi?! Dislektik çocuk, kelimeleri nesne gibi algılamaya çalışır. Ağaç kelimesini üç boyutlu olarak algılamaya çalıştığı için kelimelerin ve hecelerin yerleri zihninde değişir, yazarken heceler yer değiştirir, bazı harfler de unutulur.

Bazı dislektik çocuklar ise gördüklerini çözümlemede ve işlemede zorlanırlar. Dislektik olmayan bir çocuk okuduğu kelimeyi bir fotoğraf karesi gibi bütün olarak okuyabilirken dislektik çocuk bir kelimenin harflerini ve hecelerini zihninde bütünleştiremez. Harfleri doğru seslerle ilişkilendirmekte zorlanır.

Normal ya da üstün zeka düzeyine sahip bu çocuklar doğru eğitimle eğitim sistemine kolay şekilde adapte olabilirler.

Yeter ki keşfedilsinler ve ihtiyaç duydukları eğitime zamanında ulaşabilsinler!!

Disleksinin Belirtileri Nelerdir?

Okul Öncesi Dönem

  • Geç konuşma, telaffuz – artikülâsyon sorunları,
  • Kısıtlı kelime bilgisi; isimlendirme – hatırlama ile ilgili güçlükler,
  • Temel kelimeleri karıştırma,
  • Temel kavramları öğrenmede  (özellikle sınıflandırma ve sıralama becerileri ile ilgili) güçlükler (renkler, sayılar, haftanın günleri, benzerlikler, farklılıklar…)
  • Kelimeleri ters söyleme ya da hecelerin yerini değiştirme (teşekkür→tekeşşür; beşiktaş→bekiştaş; mavi→vami…)
  • Konuşurken benzer sesleri karıştırma (f-v; m-n; b-m…),
  • Gecikmiş el tercihi,
  • İnce motor becerilerde (özellikle resim ve çizimlerle kendini gösteren), öz bakım becerilerinde ve sosyal becerilerde güçlükler – gelişimsel gecikmeler,
  • Koordinasyon güçlükleri (ip atlama, bisiklete binme),
  • Zaman – mekân – yön ile ilgili güçlükler (dün – bugün – yarın, inmek – çıkmak, ayakkabıları ters giymek, kitabı ters tutmak).

İlkokul Dönemi

  • Sayı – sembol – harf – ses kavramlarını anlamada ve ilişkilendirmede güçlükler,
  • Geç okuma; hatalı – yavaş okuma,
  • Uzun – yeni kelimeleri okumada, okuduğunu anlamada ve anlatmada güçlükler,
  • Benzer görünüşteki rakam ve sembolleri karıştırma (noktalı harfler; 6/9; +/x, 7/4, 3/e..),
  • Okurken ve yazarken benzer sesteki harfleri karıştırma (b/d/p/g, h/y, k/t; f/v; m/n; b/m…),
  • Okurken ve yazarken hecelerin yerini değiştirme (ve – ev; gibi – bigi…),
  • Okumada kelimelerin sonunu yanlış söyleme – uydurma, satır atlama,
  • Okuma ve yazıda harf, hece, sözcük atlama; ters çevirme, ekleme, birleştirme, uydurma,
  • Okunaksız – yavaş – karmaşık – ters yazı; bakarak yazmada ve diktede zorlanma,
  • Yazılı ifade güçlükleri,
  • Dağınık defter düzeni; imla ve noktalama hataları (büyük – küçük harf); bozuk satır düzeni (yukarı ya da aşağı kayan); uygun büyüklükle yazamama,
  • Matematik sembollerini, kavramlarını ve geometrik şekilleri öğrenmede zorlanma, karıştırma,
  • Matematikte eldeleri unutma, işleme ters taraftan başlama, işlem yapmadan doğrudan sonucu yazma,
  • Özellikle çarpım tablosunu, kesirleri, grafikleri, ölçüm ve olasılıkları öğrenmede güçlük,
  • Saat, zaman, tarih kavramlarını öğrenmede zorluk,
  • Sıralama becerileri, yönergeleri takip etme ve organizasyon yapma ile ilgili güçlükler,
  • Kısa süreli dikkat aralığı; konsantrasyon ve bellek güçlükleri

Akademik Destek

İki farklı disleksi türü vardır. İşitsel disleksi ve görsel disleksi. Öncelikle çocukta var olan disleksi sorunu tespit edilmelidir. Eğer çocuk görsel dislektik ise okurken sembolleri doğru seslerle ilişkilendirmekte zorlanmaktadır. Ayrıca fotoğrafik okuma olarak tanımlanan kelimeleri bir bütün olarak algılama becerisi de zayıftır. Görsel dislekside özellikle mekansal ilişkilerin algılanması (şekil – zemin ayrımı) ve görsel örüntü çalışmaları oldukça önemlidir. Bu sayede çocuk harfleri daha iyi ayırt etmeye ve kelimeleri bir bütün olarak algılamaya başlar.

Bununla birlikte bazı çocuklarda işitsel disleksi sorunu vardır. İşitsel dislektik çocuklar, duydukları sesleri doğru harfler ile eşleştirmekte zorlanırlar. Bu nedenle duydukları sesleri doğru algılamadıkları için, duydukları uyaranları zihinlerinde bilgiye dönüştürmekte zorlanırlar. Bu nedenle dikte çalışmalarında zorlanırlar ve duyduklarını doğru şekilde yazmakta güçlük çekerler. İşitsel dislektik çocuklarda ses farkındalığı çalışması yapılması oldukça önemlidir.