Çocuklarda “Utangaçlığa” 10 Çözüm Önerisi

Çocuğun Gelişimsel Dönemi ile İstenilen Davranışın Uygunluğuna Dikkat Edin

Çocuğunuzdan istediğiniz davranışlar onun gelişimsel dönemine uygun olmalıdır. Özellikle başkalarının yanında bu hususa dikkat etmeliyiz. Çocuğu, mahiyetini algılayamadığı herhangi bir ortama zorla göndermek ya da zorla bir şey yaptırmak sadece onun korkularını tetikler. Mesela çocuğunuzun yüzmeyi öğrenmesi için fiziksel, bilişsel ve duyuşsal gelişiminin yeterli seviyeye çıkması gerekir. Diğer bir deyişle, çocuğun yüzme ile ilgili yargıları ve deneyimleri olumlu olmalıdır. Yüzme işinden  zevk alması ve fiziksel koşulların da yeterli olması, istenilen hedefin gerçekleşmesinin ön şartıdır. İnce kasları az gelişen çocuk, kalemi doğru tutamaz. Kalemi doğru tutamadığı için muhtemeldir ki arkadaşlarından geri kalır. Geri kalan çocuğa, akranları alay edebilir ve baskı uygulayabilir. Bunun sonucunda çocuğun özgüveni zedelenir ve psikolojik çöküş yaşayabilir. Bu evrelerden geçen çocuğun utangaç olması muhtemeldir.


Çocuğunuzun Karakterini Kabullenin

Her çocuğun kendine has karakteri vardır. Bazı çocuklar girişken, bazı çocuklarsa utangaç olur. Çocuğunuzdaki bu gerçeği kabul etmeniz gerekiyor. Çocuğunuzun utangaçlığı ile ilgili yapacağınız olumsuz geri bildirimler problemin büyümesine vesile olacaktır. Unutmayın, utangaçlık bir gecede çözülebilecek bir davranış değildir. Süreç içerisinde yaşanılan deneyim ve etkileşim sonucu ortadan kalkabilir.


Takdir Etmeyi Unutmayın

Çocuğunuz herhangi bir ortamda sohbete katıldıysa konuştukları ile ilgili onu takdir edin. Mesela, “Sohbet esnasında söylediklerin çok doğru ve dikkat çekiciydi.” gibi. Unutulmamalıdır ki bu övgü, konuştuğu için değil konuştuğu konu ile ilgili olmalıdır. Ebeveynler övgü esnasında duygularını belli etmeli, içten ve samimi olmalıdır. Takdir etmek, davranışın tekrar edilmesine vesile olur.


Rol-Model Ebeveyn Olun

Araştırmalar gösteriyor ki; farklı ortamlarda bulunan ve farklı kişilerle etkileşime geçen ebeveynlerin çocukları daha girişken olur. Utangaçlığı tetikleyen unsurlardan biri de nasıl davranılması ve nasıl iletişim kurulması gerektiği ile ilgili deneyimin olmamasıdır. Bunu ebeveynlerinden deneyimleyen çocuk daha özgüvenli olur.


Temsili Denemeler Yapın

Çocuğa iletişime geçmeyi ve davranış şekillerini anlatabilirsiniz.  Selamlamak, hal hatır sormak, karşılamak gibi temel iletişim kurallarını anlatabilir ve temsili denemeler yapabilirsiniz.


Ferah Bir Ortam Sağlayın

Çocuğunuzun korkularını tetikleyen çevrelerden onu uzak tutun. Rahatça hareket edebileceği, endişe duymayacağı ortamlar sağlayarak utangaçlığı yenmesine yardımcı olabilirsiniz. Çocuğun hata yaptığında yaşadığı azarlanma korkusu onu hiçbir şey yapmamaya sevk eder. Ferah ortamlarda yaptığı hataları beraber çözerek sağladığınız özgüven, zamanla farklı ortamlarda da etkisini gösterecektir. Çocuk yemeğini dökerse ona; “Önemli değil, beraber temizleyelim.” diyebilirsiniz.


Soruları Cevaplandırma Denemeleri Yapın

Çoğunuzun hangi sorularda utangaçlaştığına dair gözlemler yapın. Kendisinden de bilgi isteyin. Baş başa geçirdiğiniz sürelerde bu soruları nasıl cevaplayacağını anlatın ve uygulama yaptırın.  Mesela, “Biri senin ismini sorduğunda ‘Ahmet’ diyebilirsin. Böylece soruyu cevaplandırırsın. Şimdi deneme yapalım, ‘Senin adın ne?’ ” Bu alıştırmaları çocuğunuz soruya direkt cevap verene kadar sık sık tekrarlayın.


Aile ve Arkadaş Ortamında Çocuğunuzu Konuşmaya Teşvik Edin

Çocuğunuzun sohbet ortamlarına dahil olması için fırsatlar yaratın. Rahatlıkla cevaplayacağı sorular sorarak üzerindeki tedirginliği atmasını sağlayın. Mesela, “Arkadaşlarına dün akşam oynadığımız oyunu anlatsana? Teyze’ye oyuncaklarının özelliklerini göster.” gibi. Rahatlıkla ifade edebileceği durumları ifade etmesini sağlayarak onu aktif bir çocuk yapabilirsiniz.


Tenzil, Yaptırım ve Baskı Uygulamayın

Çocuğunuzun utangaçlığı sebebiyle yaşadığınız olumsuzluklardan sonra çocuğunuza ceza, baskı, şiddet ve aşağılama vb. müeyyideler uygulamayın. Bu davranışlar çocuğunuzu sosyal anksiyeteye kadar götürebilir. Herhangi bir ortamda, çocuğunuzla ilgili “utangaç” , “konuşmaz” gibi ifadelerle durumu düzeltmeye çalışmanız çocuğunuzdaki korkuyu daha da derinleştirecektir. Bu durumu çok sık dile getirmeniz, çocukta pygmalion etkisi yaratabilir. Kehanet ve söylem zamanla kendini gerçekleştirerek işleri daha da zor hale getirebilirsiniz.


Yalvarmayın

Çocuğunuza, utangaçlığından yapmadığı bir şeyle ilgili yalvarmayın. “Hadi, dedeye ismini söylesene, lütfen kızım.” gibi. Eğer çocuk, bu durumun sizin yumuşak karnınız olduğunu keşfederse ilerleyen zamanlarda suskunluğu silah olarak kullanabilir.


Diğer çocuk yazıları için tıklayınız…