Çocuklarda Ödev Yapma Sorumluluğu Nasıl Gelişir?

Okulların açılmasıyla birlikte birçok ailede ödev yapmak, ebeveynlerle çocuklar arasında kriz haline dönüşmektedir.

Çocuklar neden ödev yapmazlar, ödev yapma sorumlulukları nasıl gelişir?

Sorumluluk almak; erken çocukluk döneminden başlayarak çocuğun yaşına, gelişimine uygun olarak görevlerini yerine getirmesi, davranışlarının sonucuna sahip çıkmasıdır. Ödev yapmak da çocuğun sorumluluk duygusuyla birebir alakalıdır.

Çocuğun Sorumluluk Duygusunu Geliştirmek İçin Yapılabilecekler

  • Çocuğun sorumluluk bilincinin gelişmesinde aile ve öğretmen tutumları büyük rol oynamaktadır.
  • Öncelikle çocuğun ev ödevini neden yapması gerektiği ailesi ve öğretmeni tarafından çocuğa açıklanmalıdır. Bu bilince sahip olmadan sadece ceza, ödül, otoriteye karşı korku gibi dış referanslarla ödevini yapan çocuk, bir süre sonra sorumluluk almaktan vazgeçecektir.
  • Çocuk, ödevini kontrol edileceği için değil, kendisinin bu süreçte ne öğrendiği ve keşfettiğiyle alakadar olmalıdır. Bu süreçte öğretmen ve ailede, ödevin yapılmasıyla değil, çocuğun ne öğrendiğiyle ilgilenilmelidir.
  • Ödev ailenin sorumluluğu altında olmamalı ve aile buna asla müdahale etmemelidir, bu süreçte sadece destekleyici rol oynamalıdır.
  • Aile, ödevin nasıl yapılacağı ve bilgiye ulaşması konusunda çocuğa yol gösterici olmalıdır.
  • Çocuğun ödev yaptığı mekan, günlük plan, çalışma programı ve diğer faktörler belli kurallar çerçevesinde çocuğun özgür seçimine bırakılmalı ve aile bu konuda çocuğa destek olmalıdır.
  • Ödevin çocuğun seviyesine uygun olması çok önemlidir. Çocuk, seviyesinin çok altında olan ödevden sıkılacak ve ödevi yapmak istemeyecektir, seviyesinin çok üstünde olan ödev ise onu endişelendirecek, ona başarısızlık hissi verecek ve özgüvenini zedeleyecektir. Ödevlerin çocuğun seviyesinin çok az üstünde olması yani hedefin ulaşılabilir olması onun motivasyonunu artıracak ve tüm enerjisini o görev için harcamasını sağlayacaktır.

Çocuğun kendi isteği ile çalışıp hareket etmesi için gerekli olan içsel motivasyonu nasıl gelişir?

  • Araştırmalara göre;
    • Çocuğun yaptığı işin, seviyesinin biraz üzerinde olması ve başarısının başarının garanti olmaması,
    • Çocukların öğrenme üzerinde kontrol ve hâkimiyetlerini bir miktar hissettmeleri,
    • Merak duydukları, yenilik ve estetiğin olduğu etkinliklerin, içsel olan ve motive eden etkinliklerin ortak özellikleri olduğu görülmüştür.
  • İçsel olarak motive olmuş öğrencilerin diğerlerine göre daha çok başarıya ulaştıkları görülmüştür. Ödül, ceza, yıldızlı notlar ve övgü, çocuklardaki içsel motivasyonu öldürerek öğrenme sevgilerini zamanla yok edebiliyor.
  • Çocuğun içsel motivasyonun gelişmesi için ailesi ve öğretmeni tarafından desteklenmesi gerekir.
  • Zaman yönetimi ve öz-düzenleme becerilerinin geliştirilmesine yardımcı olunmalıdır.
  • Destekleyici ebeveyn tutumları ve çocuğun seviyesini öğrenip beklentilerin buna uygun seviyede tutulması çocuğun ödev yapma sorumluluğunu almasına yardımcı olacaktır.

Psikolog Beyza GÜLMEZ‘in yazıları için tıklayınız…


Psikolog Beyza GÜLMEZ

Lisans eğitimini University of Eastern Finland  Üniversitesi ve Fatih Üniversitesinde Psikoloji alanında yapmıştır. Arel Üniversitesi Klinik Psikoloji alanında yüksek lisansını tamamlamıştır. Yurt içi ve yurt dışında bir çok eğitime ve seminere katılan Beyza Gülmez çalışma hayatına Türkiye'de ve Psikodemi Psikolojik Danışmanlık ve Eğitim Akademisinde sürdürmektedir.