Çocuklarda Çalma Davranışı

Erdal 4,5 yaşında bir çocuk, ailesi ile birlikte ofise geldiklerinde, annesi özellikle kısık sesle çocuğunun okulda ve misafirliklerde arkadaşlarının oyuncaklarını çantasına yerleştirdiğini, eve gelip sorduğu zaman da “Çok beğendim ve bende olması gerekir.” dediğini iletti. Çocuklarda çalma davranışı vakıasıyla karşı karşıyaydık. Anne çok endişeli olmakla birlikte baba çok rahattı ve çocuktur, bir şey olmaz tavırları sergiledi…

Doğru olan hangisi? Endişeli olan anne mi? Rahat olan baba mı?

“Çocuklarda Hırsızlık” konusu, en çok sorulan soru oldu… Ben de ailelerdeki bu endişelere başka bir açıdan bakmak için yazımı bu konu üzerine yazmaya karar verdim…

Okul öncesi dönemde izinsiz alınan eşyalar bir davranış problemi olarak adlandırılmaz. 3-6 yaş arası çocuklar, benmerkezci kişiliğe sahip oldukları için başkalarının eşyalarını almakta bir sakınca görmezler. Bu yaştaki çocuklar, kendilerini dünyanın merkezinde görürler ve direksiyonun kendi ellerinde olduğunu, nereye çevirirlerse o tarafa gidilmesi gerektiğini düşünür; böyle olmadığı durumlar yaşanırsa öfkeleri ile tepkilerini gösterirler. Bu yaştaki çocuklarda mülkiyet duygusu gelişmediği için, izinsiz bir eşya almakta sakınca görmezler.

Çocuklarda çalma davranışında bir uyum ve davranış bozukluğu olarak ele alabilmemiz için çocukların ilkokul çağına gelmiş olmasını bekleriz.

Peki, Neler Yapabiliriz?

  • Çocukların gerekli maddi manevi ihtiyaçlarını karşılamalıyız: Çocuklarımızın -imkanlarımız doğrultusunda- yiyecek, içecek, giyecek gibi temel ihtiyaçlarını karşılamamız gerekir.
  • Evimizde ona bir oda vermeliyiz: Çocuklarda mülkiyet kavramını geliştirmek için çocuğun bir odası ve kendi eşyalarını koyabileceği bir dolabı olmalı, odası olmayan çocuklarda en azından kendi yatağı ve çekmeceli küçük bir dolabı olması da çocuktaki mülkiyet kavramını geliştirecektir.
  • İzinsiz alınan eşyalar için çocuğumuzla konuşmalıyız: Çocuğun yaptığı olumsuz davranışlar karşısında tepkisiz ya da ilgisiz kalmanız, bu olumsuz davranışı pekiştirecektir. İzinsiz alınan bir eşyada mutlaka çocuğunuzu uyarın, yaptığı bu davranışın başkalarına zarar vereceğini ona anlatın.
  • Çocuğumuza rol model olmalıyız: Çocuklara doğru davranışlar anlatılırken anne babalar olumsuz davranışlar sergilememelidir. Çocuğunuza mülkiyet kavramını anlatırken, siz de başkalarının mülkiyet haklarına saygı gösterin, sizden gördüklerini uygulamak daha kolay gelecektir.
  • Çocuklarımızla konuşmalıyız: Çalma davranışını gördüğünüzde telaşa kapılmayın. Kendinizi ve çocuğunuzu panik haline sokmanıza gerek yok. Sakin bir ses tonuyla, davranışının hatalı olduğunu anlatın, bu davranışı bir daha yapmayacağına inandığınızı söyleyin ve bu konuşmaların aile ve çocuk arasında kalacağını belirtin. “Aile içerisinde olan aile içinde kalır.” düşüncesinin farkında olması çocuğa güven verir.
  • Çocuklar öğrenmek için hazır, biz anne babalar ne verirsek onu almayı bekliyorlar. Yapmamız gereken, çocuğu büyük gibi görmeden, yaptığı olumsuz davranışlarda onun anlayacağı dilden konuşmaktır. Bunu sağlayamıyorsak, bir uzman yardımı almaktan çekinmeyelim.
  • Doğru bir sözün, doğru bir bakışın, çocuğun kalbine dokunduğunu unutmayalım.