Cahit ZARİFOĞLU

Hayatı

Şair ve yazar (D. 1 Haziran 1940, Ankara – Ö. 7 Haziran 1987, İstanbul). Tam adı Abdurrahman Cahit Zarifoğlu’dur. Babasının görevi nedeniyle Siverek’te (1947) başladığı İlköğrenimini, memleketi olan Kahramanmaraş İsmet Paşa İlkokuluna devam ederek Necati bey İlkokulunda tamamladı. Ortaokulun birinci sınıfını Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinde okudu. İkinci sınıftayken Kahramanmaraş Lisesinin orta kısmına geçti. Lisenin son sınıfında edebiyat ve matematik derslerinden bütünlemeye kaldı. Bu nedenle, 1955’te başladığı lise öğrenimini ancak 1961 yılında bitirdi.

Cahit Zarifoğlu, lise öğrencisiyken Kahramanmaraş Güreş Kulübünde bir süre güreşle meşgul oldu. Lise son sınıftayken uçmak onun için tam bir tutkuya dönüştü. 1958 yılında katılmaya hak kazandığı bir planör kursuna, annesinin izin vermemesi üzerine, gizli katıldı. Eskişehir yakınlarındaki Türkkuşu Kampında yaz boyunca kurs görerek, Türk Hava Kurumu Türkkuşu / Milli Model Uçak (B) Sertifikası” aldı. Jet pilotu olmak istediyse de kulağında çıkan rahatsızlık nedeniyle Hava Harp Okuluna giremedi.

Cahit Zarifoğlu, İstanbul Üni­versitesi Edebiyat Fakültesi Al­man Dili ve Edebiyatı Bölümüne girdi. Üniversite yılları maddi imkânsızlıklar içinde geçti. Birçok işte çalıştı. Bu yüzden üniversiteyi on yılda (1961-71) tamamlayabildi. 1964 yılında Yol dergisinde düzelt­men olarak çalıştı. 1967 yılında, Se­zai Karakoç’un günlük yazılar yaz­dığı “Babıalide Sabah” gazetesinde teknik sekreterlik yaptı. Aynı yıl dil kursu için iki aylığına Almanya’ya gitti. 1968 yılında Migros şirketinde kısa bir süre tercümanlık, 1969-70 yıllarında Hakimiyet gazetesinde teknik sekreterlik yaptı.

Alman şairi Rilke üzerine ha­zırladığı mezuniyet tezi bilimsel bulunmayarak reddedildi. Tezi­ni, arkadaşlarının önerisi ile, ileri sürdüğü görüşleri bazı tanınmış kişilerden alıntılar gibi göstererek kabul ettirdi. Üniversiteyi bitirdiği yıl girdiği doktora sınavını kazandı, ancak bursu bulamadığı için oku­lu bırakıp çalışmak zorunda kaldı. Kısa bir süre Dalaman Kâğıt Fab­rikasında muhasebeci olarak ça­lıştı. Aynı yıl altı yedi ay kadar Touring Otomobil Kurumunda çalıştı. 1972-73’te, İstanbul’da, Özel Bilir Kolejinde bir ders yılı Almanca öğretmenliği yaptı. 1973 yılında Goethe Enstitüsünün açtığı dil kursuna katılmak üzere tekrar Almanya’ya giderek iki ay orada kaldı. 1967 ve 1973 yıllarındaki Almanya seyahatlerinde otostop yaparak Avrupa’yı dolaştı. Bu gezinin izlenimlerini günlüklerinde yazdı. 1973-75 yıllarında askerlik görevini yedek subay olarak İstanbul Tuzla, Sarıkamış ve Kıbrıs’ta tamamladı (Nisan 1975). Askerlikten dönüşünde Makine Kimya Endüstrisinde memuriyete başladığında (1975) otuz beş yaşındaydı. 1976 yılında mütercim sekreter olarak TRT’ye geçti. Aynı yılın 19 Ağustos’unda, Van müftüsü Kasım Arvas’ın kızı Berat Hanım’la evlendi. Nikah şahidi Ne­cip Fazıl Kısakürek’ti. Bu evlilikten Betül, Ayşe Hicret, Ahmet ve Arife adında dört çocuğu dünyaya geldi. 1983 yılında TRT İstanbul Radyosuna atandı. Erken kaybedilmiş bir değer olan Cahit Zarifoğlu, pankreas kanseri nedeniyle, 7 Haziran 1987’de 47 yaşında İstanbul’da vefat etti.

Sanat Hayatı ve Edebi Kişiliği

Cahit Zarifoğlu, lise öğrenciliği yıllarında edebiyatla son derece ilgili bir arkadaş grubunun içindeydi. İlk şiir ve yazı denemeleri yerel gazete ve dergilerde yayımlandı. Şiir ve hikayeleriyle Türk edebiyatında yer tutan Rasim Özdenören, Alaaddin Özdenören, Erdem Bayazıt ve Mehmet Akif İnan Maraş Lisesinden arkadaşlarıydı. Burada başlayan birliktelikleri, hayatlarının ileri yıllarında Diriliş, Edebiyat ve Mavera dergilerinde sürdü. 1956- 59 yıllarında Yenilik, Yeni Ufuklar, Seçilmiş Hikâyeler, Türk Sanatı, Varlık, Yeditepe, Dost, Pazar Pos­tası gibi dergileri izleyen bu grup, Maraş’ın Sesi gazetesinin sanat sayfasını hazırlayarak orada etkili yazı ve eleştiriler yayımladılar. Bu arkadaş grubu, Kahramanmaraş Lisesinin yayın organı olarak, Hamle dergisini (1952-56, 9 sayı) çıkardı. 1956 yılında kapanan Hamle’yi 1958 yılında tekrar çıkardılar. Zarifoğlu, 1960 yılında çıkışına ön ayak olduğu İnkılap gazetesinde yaptığı haberlerin yanı sıra günlük yazılar yazdı, sanat sayfası hazırladı. Bu sayfada yazdığı yazılar, çok sonraları, “Yaşamak” (1980) kitabında topladığı günlüklerinin ilk örnekleridir.

1962 yılında, yaz tatili için geldiği Kahramanmaraş’ta, tek sayı yayımlanabilen Açı (1 Ağus­tos 1962) dergisini çıkardı. Dergide Cahit Zarifoğlu’nun yanı sıra Rasim Özdenören ve Erdem Bayazıt da birer çalışmasıyla yer aldı.

Üniversite öğrenimi için gittiği İstanbul’da Necip Fazıl ve Sezai Karakoç’la tanışan Cahit Zarifoğlu, yazı hayatı boyunca lisedeki arkadaş grubuyla birlikte hareket etti. Mart 1966’da yeniden çıkma­ya başlayan Diriliş dergisi, Cemal Süreya’nın Papirüs dergisi, Memet Fuat’ın Yeni Dergi dergisi ile Türk Dili ve Soyut gibi dergilerde şiirleri yayımlanan Cahit Zarifoğ­lu, asıl başlangıcını 1965 yılında, haftalık Yeni İstiklal gazetesinde, Rasim Özdenören’in yönettiği sanat sayfasında yaptı. Burada Abdurrahman Cem ve Cahit Zarifoğlu imzalarıyla peş peşe on üç şiiri çıktı. Bu şiirlerin tümünü 1967 yılında yayımladığı ilk kitabı “İşaret Çocuklarına” aldı. İlk sayısı 1976 yılında çıkan Mavera dergisine kadar şiir ve yazılarını ağırlıklı olarak Diriliş ve Edebiyat dergilerinde yayımladı. Edebiyat çevrelerinde ilgiyle karşılanan ilk kitabı İşaret Çocukları (Aralık 1967)’nı, İnsan Yayınevi adını verdiği bir yayıne­vinden kendi parasıyla çıkardı. Kitabı yeterince dağıtamadığı için büyük bir kısmı elinde kaldı. Eylül 1973’te çıkan ikinci kitabını (Yedi Güzel Adam), Türk şiirinde modern epiğin başarılı örneklerinden biri sayanlar oldu.

1977’de üçüncü kitabı Menzilleri, Aralık 1985’te dördüncü kitabı Korku ve Yakarış’ı çıkaran Cahit Zarifoğlu, şiirini temelde İkinci Yeninin kazanımları üzerine kurdu. İkinci Yeniyi birebir tekrarlamak yerine kendi yeniliğinin peşine düştü. Alışılmadık söz dizimiyle, imge ve bütünlüğe verdiği önemle, başarıyla kullandığı bilinç akışı ve geriye dönüş teknikleriyle şiirimize kendi orijinalliğini getirebilen şairlerden biri oldu. İşaret Çocukları hakkındaki ilk yazıyı Sezai Karakoç yazmıştı. Ece Ayhan, şiirde yapı sorununu en iyi kavramış şair olarak Cahit Zarifoğlu’nu gösterdi.

Zarifoğlu; Aralık 1976’da Ra­sim Özdenören, Erdem Bayazıt, Mehmet Akif İnan ve Alaaddin Özdenören’le birlikte Mavera dergi­si ve Akabe Yayınlarının kurucuları arasında yer aldı. Bu grup, kendilerinden önceki Diriliş ve Edebiyat dergilerinin düşünce çizgisine bağlı kalmakla birlikte, bu dergilerden ayrıldılar. Zarifoğlu, Mavera’da 1978 yılında başlattığı ve yaklaşık dört yıl sürdürdüğü “Okuyucularla” köşesinde ve Vedat Can imzasıyla Zaman gazetesinde hazırladığı “Dokuzuncu Sütunlarla geniş bir kesime edebiyat ve sanatta yol göstericiliğe soyundu. Üslup itibariyle, soğuk bir eleştirmen havasından uzak, mektup sıcaklığında, sohbet edercesine yazdığı bu yazılarda şiir anlayışına ilişkin önemli ipuçları verdi. Mavera dergisinde değişik bölümler halinde yayımlanan günlüklerini “Yaşamak” adlı kitabında bir araya getirdi.

Şiirleri İngilizce ve Arapçaya çevrilen Cahit Zarifoğlu; Yeni De­vir, Milli Gazete ve Zaman gazetelerinde Ahmet Sağlam, Abdur­rahman Cem ve Vedat Can gibi takma adlarla günlük yazılar yazdı. Son yıllarında çocuk edebiyatına yöneldi. Çocuklar için yazdığı kitaplardan Yürekdede ile Padişah adlı eseriyle 1984 yılında Türkiye Yazarlar Birliği Çocuk Edebiyatı Ödülünü kazandı.

Eserleri

Şiir

İşaret Çocukları (1967), Yedi Güzel Adam (1973), Menziller (1977), Korku ve Yakarış (1985), Şi­irler (Bütün şiirleri, 1989).

Çocuk Kitabı

Serçekuş (1983), Ağaçkakanlar (1983), Katıraslan (1983) Yürekdede ile Padişah (1984),        Motorlu Kuş (1987), Küçük Şehzade (1987), Kuşların Dili (Feridüddin Attar’ın Mantık At’tayr’ından sadeleştirme, 1988), Gülücük (1989), Ağaçokul (1990).

Hikaye

İns(1974), Hikâyeler (Bütün hikâyeleri, 1996).

Günlük

Yaşamak (1980).

Roman

Savaş Ritmleri (1985), Anne

Deneme

Bir Değirmendir Bu Dünya (1986), Zengin Hayaller Pe­şinde>(1999).

Oyun

Sütçü İmam (1987).

Söyleşi

Konuşmalar (Bütün eserleri no: 3, tsz).

Kaynakça

IŞIK, İhsan. “Cahit ZARİFOĞLU”. Türkiye Ünlüleri. C. 4: S. 478 – 480. Ankara: Elvan Yayınları, 2013.