Ayasofya Cami

Ayasofya, 537 yılında Doğu Roma İmparatorluğu zamanında İstanbul’da yaptırılmış ünlü bir Bizans kilisesidir.

Bizans İmparatoru Constantius, M.S 360 yılında Ayasofya’nın ilk inşasını yaptırdı. Bu kilise “Büyük Kilise” yani “Megalo Ekklesia” olarak anılıyordu. Fakat bu ilk yapının çatısı ahşaptı ve M.S 404 yılında çıkan bir ayaklanmada yandı. Bunun üzerine İmparator II. Teodosius binayı 415 yılında yeniden yaptırdı. İkinci Ayasofya, beş nef ve anıtsal bir giriş içeriyordu ve aynı zamanda ahşap bir çatı ile örtüldü. Ancak 532 yılında çıkan Nika isyanı sırasında bu ikinci yapı da ateşe verildi. Ardından yangının ortaya çıkardığı zararı onarmanın mümkün olmadığını gören Bizans İmparatoru I. Jüstinyen tarafından M.S 537 yılında katedral olarak tekrar yaptırıldı.

I. Jüstinyen bu yeni yapının depremlere ve yangınlara karşı dayanıklı olmasını ve o güne kadar görülmemiş bir zenginlikte ve büyüklükte olmasını istedi. Zemin ve tavan için kullanılan mermer, Anadolu ve Suriye’de üretilirken, diğer tuğlaların menşei (zeminin duvarlarında ve zeminin bölümlerinde kullanılan) Kuzey Afrika’ya kadar uzanır. Ayasofya’nın 104 sütunu Efes’teki Artemis Tapınağı’ndan ve Mısır’dan ithal edildi. Bina yaklaşık 82 m uzunluğunda ve 73 m genişliğindedir ve en yüksek noktası yaklaşık 55 m boyundadır.

Ayasofya devrin iki ünlü mimarı Miletli İzodor ile Aydınlı Antemius tarafından inşa edildi. Ayasofya 532-537 yılları arasında, 6 yılda tamamlanarak Dünya’nın en eski ve en hızlı inşa edilen katedrali unvanını aldı. Günümüzde, dünyanın yüz ölçümü bakımından 4. büyük katedralidir. Ayasofya, yapıldığı tarihten itibaren 916 yıl boyunca kilise olarak kaldı. Dördüncü Haçlı Ordusu İstanbul’a girdiğinde Ayasofya, Haçlı ordusu tarafından yağmalandı.

1453 yılında Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’un fethi ile camiye dönüştürüldü ve ismi fethe binaen Fethiye Cami olarak değiştirildi. Fatih ilk cuma namazını Ayasofya’da kıldı. Camiye çevrilirken içine Kabe’ye bakan bir mihrap ve minareciklerden birine de ahşap bir minare konuldu. 481 yıl cami olarak kalarak hem Hıristiyanlığın hem de Müslümanlığın hizmetinde bulundu. 1935 yılında müzeye dönüştürüldü. 1500 yıllık tarihi olan Ayasofya, sanat tarihi ve mimarlık dünyasının baş yapıtları arasında yer almaktadır.