Ataol BEHRAMOĞLU

Ataol Behramoğlu Kimdir?

Ataol Behramoğlu, 13 Nisan 1942’de, Azerbaycan asıllı bir ailenin çocuğu olarak İstanbul Çatalca’da doğdu. Ata­ol Gürus, Ata Haydar, Aykut Baykal adlarını da kullandı. Çocukluğu ve gençliği babasının ziraat müdürü olması nedeniyle çeşitli illerde geçti.

İlkokul üçüncü sınıfa kadar Kars’ta öğrenim gördü. İlk, orta ve lise öğrenimini Çankırı’da tamamladı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğ­rafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünden 1966’da mezun oldu. Moskova Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde lisansüstü eğitim yaptı.

Edebi Kişiliği

İlk şiir kitabı “Bir Ermeni General” 1965’te, kitaplaşan ilk çevirisi “İvanov” (Anton Çehov) 1967’de basıldı. Mihail Yuryeviç Lermontov’dan ilk şiir çevirilerini de bu dönemde yaptı. 1970’de yayımlanan “Bir Gün Mutlaka” adlı ikinci şiir kitabı, kuşağının öncü eserlerinden sayıldı. 1970’de İsmet Özel ile yayımlamaya başladıkları “Halkın Dostları” dergisi geniş yankı uyandırdı.

1970’ten 1972’ye kadar Londra ve Paris’te yaşadı. 1972’de Sovyet Yazarlar Birliği’nin çağrılısı olarak Moskova’ya gitti ve orada iki yıl kaldı. 1974’te ülkeye geri döndü ve İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda dramaturg olarak ça­lıştı. 1979’da Türkiye Yazarlar Sendikası genel sekreteri oldu. 1980 darbesi sonrasında dramaturgluk görevinden ayrıldı.

1982 mart ayında Barış Derneği kurucu ve yöneticisi olarak tutuklandı. Maltepe Askeri Cezaevi ve Sağmalcılar Cezaevi’nde on ay tutuklu kaldı. 1983’te 8 yıl hapis cezasına mahkum edildi. 1984 başlarında ülkeden gizlice ayrıldı ve  Fransa’ya gitti. Bir süre sonra ailesini de – pasaport verilmediği için – gizlice ülke dışına çıkardı. Hakkındaki davalardan Yargıtay aşamasında beraat edince Haziran 1989’da ülkeye döndü. 1995’te Türkiye Yazarlar Sendikası Genel Başkanlığı yaptı.

İstanbul – Aydın Üniversitesinde profesör unvanıyla öğretim üyeliğini, Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığını sürdürmektedir.

Eserleri

Şiir

  • Bir Ermeni General (1965)
  • Bir Gün Mutlaka (1970)
  • Yolculuk, Özlem, Cesaret ve Kavga Şiirleri (1974)
  • Ne Yağmur… Ne Şiirler… (1976)
  • Kuşatmada (1978)
  • Mustafa Suphi Destanı (1979)
  • Dörtlükler (1980)
  • Şiirler 1959-82 (1983)
  • İyi Bir Yurttaş Aranıyor (1983)
  • Kızıma Mektuplar (1987)
  • Türkiye, Üzgün Yurdum, Güzel Yurdum (Almanya, 1985)
  • Eski Nisan (1987)
  • Bebeklerin Ulusu Yok (1988)
  • Bir Gün Mutlaka – Toplu Şiirler III (1991)
  • Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var – Toplu Şiirler 2 (1991)
  • Kızıma Mektuplar – Toplu Şiirler III (1992)
  • Sevgilimsin (1993)
  • Aşk İki Kişiliktir (1999)
  • Yeni Aşka Gazel (2002)
  • İki Ağıt (2007)
  • Beyaz İpek Gibi Yağdı Kar (2008)
  • Okyanusla İlk Karşılaşma(2008)
  • Hayata Uzun Veda(2008)
  • Beyaz İpek Gibi Yağdı Kar (2008)

Deneme – İnceleme

  • Yaşayan Bir Şiir (1986),eklerle yeni basım 2007
  • Şiirin Dili-Anadil (1995),eklerle yeni basım 2007
  • Utanıyorum (1996)
  • Mekanik Gözyaşları (1997)
  • Nazım’a Bir Güz Çelengi (1997), eklerle yeni basım: Nazım Hikmet-Tabu ve Efsane (2008)
  • İki Ateş Arasında (1998)
  • Kimliğim İnsan (1999)
  • Başka Bir Açı (2000)
  • Gerçeklik Duygusunun Kaybolması (2001)
  • Rus Edebiyatı Yazıları (2001)
  • Rus Edebiyatında Puşkin Gerçekçiliği (2001)
  • Kendin Olmak ya da Olmamak (2003)
  • Yeni Ortaçağın Saldırısı (2004)
  • Biriciktir Aşk (2005)
  • Rus Edebiyatının Öğrettiği (2008)
  • Sivil Darbe (2009)
  • Benim Prens Adalarım (2010)

Antoloji

  • Büyük Türk Şiiri Antolojisi (2 cilt, 1987) eklerle yeni basım 1988
  • Dünya Şiiri Antolojisi (4 cilt,1997 Ataol Behramoğlu – Özdemir İnce)
  • Çağdaş Bulgar Şiiri Antolojisi (1983, Özdemir İnce – Ataol Behramoğlu, eklerle yeni basım 2008)
  • Çağdaş Rus Şiiri Antolojisi (eklerle yeni basım, 2008)
  • Uçur Diye, Ey Aşk (Tematik Aşk Şiirleri, 2007)

Oyun

  • Lozan (1993)

Anı

  • Aziz Nesin’li Fotoğraflar (1995) / Yeni Basım “Aziz Nesin’li Anılar” (2001)

Gezi

  • Başka Gökler Altında (1996), eklerle yeni basım 2010
  • Yurdu Teninde Duymak (2008)

Çeviri

  • Kardeş Türküler (32 ozandan şiir çevirileri, 1981)
  • Nazım Hikmet (Ekber Babayev, 2002)
  • Nazım’la Son Söyleşimiz (Vera Tulyakova Hikmet, 2002)
  • Anton Çehov-Büyük Oyunlar (1967):
    •  İvanov
    • Orman Cini
    • Vanya Dayı
    • Martı
    • Üç Kızkardeş
    • Vişne Bahçesi
  • Bütün Öyküler, Bütün Romanlar (Aleksandr Puşkin)
  • Seviyordum Sizi (Aleksandr Puşkin, şiirler)
  • Yaşanmış Hikâyeler (Maksim Gorki)
  • Arefe (İvan Turgenev)
  • Hançer (Mihail Lermontov, şiirler)
  • Göklerde Eriyip Gitmek İsterdim (Jose Marti, şiirler)
  • Nazım’dan Anılar (A.Fevralski)
  • Mayakovski (S.Viladimirov, D.Moldvaski)
  • Türkiye Ulusal Kurtuluş Savaşı Tarihi (A.M. Şamsuddinov)
  • Puşkin Üzerine Söylev (Fyodor Dostoyevski)
  • Lenin, Hayatı ve Mücadelesi (G.D.Obiçkin)
  • Nazım Hikmet:
    • Kadınların İsyanı (oyun)
    • Yalancı Tanık (oyun)
    • Aynı Mahalleden İki Kişi (senaryo)

Mektup

  • Genç Bir Şairden Genç Bir Şaire Mektuplar (İsmet Özel‘e mektupları, 1995)
  • Şiirin Kanadında Mektuplar (Metin Demirtaş ile karşılıklı mektupları, 1997)

Çocuk Kitabı

  • Yiğitler Yiğidi ve Uçan At Masalı (1990)
  • Dünya Halk Masalları (çeviri-uyarlama)
  • Düşler Kuruyorum (kitapta bölüm)
  • M.Zoşçenko – Lastik Papuçlar (çeviri)

Kaynakça

  • IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 87). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.
  • BEHRAMOĞLU, Ataol. Biyografi. www.ataolbehramoglu.com.tr. Erişim tarihi: 28/01/2020.