Simgesel dili, içselleşmiş inançları ve derin duygusallığıyla farklı bir şairdir Asaf Halet Çelebi. Şiirlerinde ele aldığı konulara dair duyguları ifade etmek için alışılagelmiş olmayan cümleler kurması, döneminde alaycı eleştirilerle karşılaşmasına neden olmuştur. Bazı şiirlerini okurken kendinizi bir kilise (1) içinde veya bir Budist mabedinde (2) sanmanız çok normaldir.

En bilindik şiirlerinden biri “HE” şiiridir. Hurufi yaklaşım sergileyerek yazdığı şiirlerindeki derinlik, salikin sülûkuna göndermeler içermektedir. “İbrahim” şiirinde, direkt gönülle ilgili gelgitlerini gün yüzüne çıkartır.

“İbrahim,
İçimdeki putları devir
Elindeki baltayla!”

Belki bir gönül kırıklığını ise Ferhat şirinde dile getirir:

“Vurma kazmayı ferhaaat…”

Kendinden kendine giden yolda açtığı tüneldir HE’nin hikayesi. Kendisine gitmeyi isterken karşısına çıkan her zorluk, gönlünü kıran her darbe, Ferhat’ın kazma vuruşu gibi canını yakmaktadır. Aşık’ın cefa çekmesidir Ferhat’ın dramı. Salik kimsenin yolunda ayağına batan dikendir aynı zamanda.

HE harfi, Ah kelimesini anımsatır ki İbn’ül Arabi, “Ah, aşıkların esmasıdır.” buyurur. Ah demekten bir çeşit mutluluk duyar aşık, bu sebepten olsa gerek Asaf Halet de HE harfine büyük önem verir. He harfi, şekli itibariyle iki gözü anımsatır, ki bu iki göz aşık’ın gözleridir, bu yüzden HE’nin iki gözü iki çeşmedir. Zira aşık, ağlamakla şeref bulur.
Sadece HE harfi değil, elbette LAMELİF harfi de bir o kadar manidardır Asaf Halet için ve şöyle ifade eder verdiği önemi:

“Elifba’da lamelif var, içi boş küçük bir yuvarlağın iki yanından Tanrı’ya doğru iki kol açılarak çizgi halinde yükselir. İşte lamelif, bana beni tanıtan bir gücün, bir remizin (simgenin) ta kendisidir.” (3)

“Başı sana benzemeyen lamelifin
Havada kolları
el’amaaan”

LAMELİF, birbirine dolanmış iki harfin, LAM ve ELİF’in aşkını temsil eder, ayrı ayrı gibi ama yan yanalar.

“Lamelifin kolları
Senin kolların
Lamelifin göbeği
Senin göbeğin
Lamelifin kolları
Dolandı boynuma”

Şiirleri iç dünyasına ait öz ifadelerdir masal tadında. Başta Doğu’nun kadim dini Budizm’in etkisi yoğun olmakla birlikte tüm dinlerden alıntılar yapar. Bilgi dağarcığı ile göz kamaştırır.

“Uzaklaşıyorum
Yaklaşıyorum
Kendimden
Kendime”

Derken, manevi gelgitlerine göndermeler yapar. Halet-i ruhiyesinden taşan şu dizeler, Mansur misali coşkun duygularını gayet yerinde ifade eder:

“Odalarda oturdum,
Odaları kapladım
Sokaklara çıktım
Sokakları doldurdum
Görünen her şey ben oldum
Ve her şey beni gören göz oldu
Ve ben görünmez oldum
Gözler kimi gördüler”

Birçok farklı hâl ile yazdığı aşikardır şiirleri. Tarihin belleğinden silinmeyen mutasavvıfların hâllerine benzer ifadeler kullanır modern dilde şiirleriyle;

“Adımı unuttum
adı olmayan yerlerde
Geçip gidenlere bakarak”
“Bakanlar bana
Gövdemi görürler
Ben başka yerdeyim
Gömenler beni
Gövdemi gömerler
Ben başka yerdeyim”

Aynı frekansı yakaladığınızda okumaktan keyif almak bir yana dimağlarınızda yer edinmesi mümkün olan bir şairdir Asaf Halet Çelebi. Selam olsun güzel ruhuna….

(1) – ‘Kilise’ şiirinde ayinlerden cümleler kullanan şair, okuyucunun kilisede bir ayin içerisinde gibi hissetmesine yardımcı olmak adına evlôimêni i vasilîya tu patrôs (Tanrı’nın hakimiyeti mübarek olsun), kîrye elêison (Rab, merhamet göster.) gibi duaları şiirinde kullanmıştır.
(2) – Tıpkı ‘kilise’ şiirinde olduğu gibi ‘Sidharta’ şiirinde de dua kabilinden şu cümleyi tekrarlar: ‘Om mani padme hum’
“Tibet’te evlerin, manastırların, kasaba ve köylerin duvarlarında, dua tekerleklerinde yazılı olan bir söz, bir formül. Harfi harfine çevrilirse, ‘Om, nilüfer(lotus) çiçeğinin içindeki mücevher, hum!’ anlamına geliyor. Mücevher burada, Buddhist öğretidir. Padme, (nilüfer çiçeğinin içinde), öğretinin bulunduğu dünyaya ya da derinliklerinde bilgi, gerçek ve özgürlüğün keşfedilebildiği ruha işaret ediyor olmalı. Hum, meydan okuma ifadesidir, aydınlanmış ruhun düşmanları olan tutkulara, aymazlıklara, nefrete ve bu tür duygulara karşı bir meydan okuma ifadesi.” Bütün Şiirleri, Asaf Halet Çelebi
(3) – Bütün Şiirleri, Asaf Halet Çelebi


Ali PURTAŞ’ın yazıları için tıklayınız…


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

fifteen − four =