Ahmet Vefik Paşa

Ahmet Vefik Paşa Kimdir?

Devlet adamı, diplomat, yazar ve çevirmen olan Ahmet Vefik Paşa 3 Temmuz 1823’te İstanbul’da doğdu, 2 Nisan 1891’de İstanbul’da vefat etti.

Doğum tarihi değişik kaynaklarda 1813 ile 1823 yılları arasında gösterilebilmektedir.

Paris Elçiliği maslahatgüzarı Ruhettin Efendi’nin oğludur. İstanbul’da 1831 yılında başladığı öğrenimini, babasının görevi nedeniyle gittiği Paris’te, Saint Louis Le Grand Lisesi’nde tamamladı (1834-37). Paris’teki öğrenimi sırasında Fransızcayı anadili gibi öğrendi. Paris yaşamı sayesinde İtalyanca, Yunanca ve Latince de öğrendi.

Ahmet Vefik Bey, 1837’de Babıali Tercüme Odası’nda çevirmen olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Londra’da elçilik katibi (1840-42), Tahran (1851-55) ve Paris (1861-62) büyükelçiliği, Sırbistan – Eflak-Buğdan, İran – Irak sınırlarının denetlenmesi gibi görevleri yaptı.

Zaman zaman Meclisi Valayı Ahkamı Adliye’de görev aldı. Edirne, Bursa valiliklerinde, Deavi Nezareti’nde, Evkaf-ı Humayun Nezareti’nde (1861), iki kez Maarif Nezareti’nde (1878) bulundu ve Sadaret (Başbakanlık) müsteşarı oldu (1872). İki kez Sadrazamlık (1878 ve 1882) yaptı.

Edebi Kişiliği

Ahmet Vefik Paşa, haksızlığa sert tepki veren kişiliği ve tez canlı davranışları nedeniyle sık sık görevlerinden alınıyordu. Son dönemleri de bu resmi görevlerden uzakta tarih, dil, tiyatro alanlarında yoğunlaşarak geçti. Da­rülfünun’da tarih felsefesi okuttu. Fezleke-i Tarih-i Osmanlı (1869) adlı kitabı uzun süre okullarda ders kitabı olarak okutuldu. Ebülgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk adlı eserini Çağatay lehçesinden Osmanlı Türkçesine çevirdi (1864). Batı kültürüyle küçük yaşta tanıştı. Moliere’dan yaptığı çevirilerde büyük başarı gösterdi.

Eserleri

Tarih – Felsefe – Dil

  • Müntehabât-ı Durub-ı Emsal (Atasözleri, 1852)
  • Hikmet-i Tarih (Tarih Felsefesi, 1863)
  • Fezlek-i Tarihi Osmani (Kısa Osmanlı Tarihi, 1869)
  • Secere-i Türki (Doğu Türkçesinden çeviri, 1864)
  • Lehçe-i Osmani (İlk Türkçe sözlüklerdendir, 1876)

Çeviri – Uyarlama

  • Hernani (Hugo, 1872)
  • Hikâye-i Hikemiye-i Mikromega (Voltaire, 1872)
  • Telemak (Fenelon, 1882)
  • Gil Blas Santillani’nin Sergüzeşti (Lesage, 1887)
  • Moliere’den: İnfiali Aşk, Don Ovanı, Dudukuşları, Tartüf, Adamcıl, Okumuş Kadınlar, Kocalar Mektebi, Kadınlar Mektebi, Savruk, Zoraki Nikâhı, Tabib-i Aşk, Zoraki Tabip, Dekbazlık, Meraki, Azarya, Yorgaki Dandini

Kaynakça

IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 31). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.