Adalet AĞAOĞLU

Adalet Ağaoğlu Kimdir?

23 Ekim 1929’da Ankara’nın Nallı­han ilçesinde doğdu. Adalet Sümer, Adalet Sümer Ağaoğlu, Parker Quinck, Remüs Telada ad­larını kullandı. İlkoku­lu Nallıhan’da okuyan Adalet Ağaoğlu, ailesiyle birlikte 1938’de Ankara’ya göç etti.

Ankara Kız Li­sesini (1946), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü­nü (1950) bitirdi. 1951’de Ankara Radyosu’na girdi; bir süre drama­turg olarak çalıştı, daha sonra Rad­yo Tiyatrosu Müdürü oldu.

TRT’de program uzmanlığı ve bir süre daire başkanlığı yaptı, 1971’de TRT’den ayrıldı. Ankara Meydan Sahnesinin kurucularından olup, burada dramaturg ve çevirmen olarak çalıştı (Mart 1961-Haziran 1966). Eserleri Almanca, Slovak­ça, İngilizce, Hollandaca ve Bulgarcaya çevrildi. 1980’lerin başında İstanbul’a yerleşti. 1986 yılında İnsan Hakları Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. Ancak 2005 yılında İHD’nin tek yanlı ırkçı-milliyetçi bir tutum takındığını belirterek ve “PKK yanlısı politika izliyorlar” diyerek istifa etti. Adalet Ağaoğlu, 1996 yılında ciddi bir trafik kazası geçirdi ve iki yıl hastanede yattı. 14 Temmuz 2020’de bir süredir yoğun bakımda tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. 

Edebi Kişiliği

Yazarlığa ti­yatro eleştirileri ve şiirlerle başladı. İlk şiiri olan Gölgeler, Kaynak (Ekim 1948) dergisinde yayımlandı. Daha sonra oyun yazarlığına yöneldi. Bir Piyes Yazalım, Evcilik Oyunu, Tombala, Çatıdaki Çatlak, Sınırlarda adlı oyunları Ankara’da sahnelendi.

Üç Oyun adlı kitabında “Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış ve Kozalar” adlarında üç oyun bulunmaktadır. Kendini Yazan Şarkı adlı oyunu 1976’da İstanbul Şehir Tiyatro­larında oynandı.

Sonraki dönemde yazarlık hayatını roman, hikaye ve denemeler yazarak sürdürdüyse de 1990’larda tekrar oyunlar yazmaya başladı. Bütün oyunları Toplu Oyunlar adıyla yayımlandı.

Adalet Ağaoğlu’nun ilk romanı Ölmeye Yatmak, ilk hikaye kitabı ise Yüksek Gerilim’dir. Romanlarında genellikle aydın­ların sorunlarını ve ilişkilerini ele alırken hikayelerinde konu çeşitliliği daha fazladır.

Eserleri

Oyun

  • Bir Piyes Yazalım (1953)
  • Evcilik Oyunu (1964)
  • Tombala (1967)
  • Çatıdaki Çatlak (1969)
  • Üç Oyun (Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar, 1973)
  • Kendini Ya­zan Şarkı (Evcilik Oyunu ile birlikte, 1977)
  • Oyunlar (sekiz oyun, 1982)
  • Çok Uzak Fazla Yakın (1991)
  • Du­var Öyküsü (1992)
  • Şiir ve Sinek (1992)
  • Oyunlar l-ll (1993)
  • Toplu Oyunlar (1996)

Roman

  • Ölmeye Yatmak (1973)
  • Fikrimin İnce Gülü (1976)
  • Bir Düğün Gecesi (1979)
  • Yaz Sonu (1980)
  • Üç Beş Kişi (1984)
  • Göç Temizliği (anı-roman, 1985)
  • Hayır… (1987)
  • Ruh Üşümesi (1991)
  • Romantik Bir Viyana Yazı (1993)

Anı

  • Damla Damla Günler (c. 1,2004)

Hikaye

  • Yüksek Gerilim (1974)
  • Sessizliğin İlk Sesi (1978)
  • Hadi Gidelim (1982)
  • Hayatı Savunma Biçimleri (1997)
  • Toplu Öyküler I (2001)
  • Toplu Öyküler II (2001)

Deneme – Eleştiri – Söyleşi – Derleme

  • Geçerken (1986)
  • Gece Hayatım (anlatı, 1992)
  • Karşılaşmalar (1993)
  • Başka Karşılaşmalar (1996)
  • Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar (2002)
  • Güner Sümer / Toplu Eserleri l-ll (1983)
  • Seçme­ler (1993)

Çeviri

  • Mezarsız Ölüler (J. P. Sartre, 1962)
  • Kafkas Tebe­şir Dairesi (B. Brecht,1963)
  • Durand Bulvarı (Armand Salcrou, 1967)
  • Amerikano Manyaklar (Razvani, 1973)

Oyun

  • Sınırlarda (1966)
  • Bir Kahramanın Ölümü (1968)
  • Çıkış (1970)
  • Kozalar (1971)

Kaynakça

IŞIK, İhsan. Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi. C. 4, s. 17-19). Ankara: Elvan Yayınları, 2013.