Akadlar

M.Ö. 4000 yılında Arap Yarımadası’ndan Mezopotamya’ya gelip yerleşen Sami kökenli topluluk. Kral Sargon Sümerliler’i yenerek Fırat Nehri boylarında Akadları kurmuştu. Tarihteki ilk düzenli orduya sahip olan devletin başkenti Agade’ydi.

Akadlar Sümer kültüründen etkilendiler ve bu kültürü Ön Asya’ya yaydılar. Tarımda ileri olan topluluk su kanalları inşa etmiş, önemli mimari eserler oluşturmuşlardı. En önemli mimari eserleri Zafer Anıtı ile Agade mabedleridir.

M.Ö. 3000 yılın ortalarında, yaklaşık iki yüzyıl boyunca Mezopotamya’da varlık gösteren Akadlar, tüm Mezopotamya’yı egemenlikleri altına alan ilk topluluktur. Kendilerinden önce idareciler “Kent Kralı” olarak anılırken, Akadlar’la birlikte “Evrenin Kralı” simgesi ortaya çıkmıştır. Kral Sargon ve torunu Naram-Sin Akad İmparatorluğu’nun en önemli iki lideridir. Naram-Sin’in ölümünden sonra Akad Devleti parçalanmış ve hakimiyet Zagroslar’dan gelen barbar Gutiler’in eline geçmiştir. Mezopotamyalılar tarafından “dağların canavarı'” olarak adlandırılan barbar Gutiler, 70 yıllık hakimiyet süreleri zarfında Mezopotamya’da büyük yıkımlara, açlık ve sefalete neden olmuşlar, olumlu hiçbir gelişme kaydedememişlerdir.

Sümer kentleri Akadlar’ın zayıflama döneminde yeniden egemenliklerini elde etmişlerdir. Ur Sülalesi’nin Mezopotamya’da yükselişe geçmesiyle birlikte de Akadlar’ın dönemi son bulmuştur.